۱۶۲۸۵۵۵
۰
۰
پ

این ساز موسیقی عجیب با جمجمه انسان ساخته شده است

تصور کنید وارد موزه ای شوید و با یک ساز موسیقی رو به رو شوید که بدنه اصلی آن از جمجمه انسان ساخته شده است. شاید در نگاه اول بیشتر به یک شیء متعلق به داستان های ترسناک شباهت داشته باشد تا یک ابزار موسیقی؛ اما چنین سازی واقعا وجود دارد و نمونه ای از آن در مجموعه موزه متروپولیتن نیویورک نگهداری می شود.

عصرایران: تصور کنید وارد موزه ای شوید و با یک ساز موسیقی رو به رو شوید که بدنه اصلی آن از جمجمه انسان ساخته شده است. شاید در نگاه اول بیشتر به یک شیء متعلق به داستان های ترسناک شباهت داشته باشد تا یک ابزار موسیقی؛ اما چنین سازی واقعا وجود دارد و نمونه ای از آن در مجموعه موزه متروپولیتن نیویورک نگهداری می شود.

682916e6ZjoyNjQwNjg5LmpwZ3xmdWk6MjUxNzI3N3xsOmZhfHY6MQ

این ساز عجیب که از آن با عنوان «لیر جمجمه ای» (Skull Lyre) یاد می شود، به قرن نوزدهم میلادی تعلق دارد و در فهرست موزه به آفریقای مرکزی نسبت داده شده است. با این وجود، داستان آن فقط به ظاهر غیرمعمولش محدود نمی شود؛ زیرا حتی درباره منشا دقیق، سازنده و کاربرد تاریخی آن نیز اطلاعات قطعی در دست نیست.

ساز موسیقی عجیب ساخته شده از جمجمه انسان به نام لیر جمجمه ای​

بر اساس اطلاعات ثبت شده در موزه متروپولیتن، بدنه این ساز از یک جمجمه انسان ساخته شده و در ساخت آن از چوب، شاخ بز کوهی آفریقایی (آنتلوپ)، پوست حیوان، روده و مو نیز استفاده شده است. ترکیب این مواد، ظاهری کاملا متفاوت به یک ساز زهی بخشیده است.

این ساز حدود 36.5 سانتی متر عرض، 14 سانتی متر عمق و 13 سانتی متر ارتفاع دارد. موزه آن را در گروه سازهای زهی زخمه ای و خانواده لیرها طبقه بندی کرده است؛ یعنی سازهایی که صدا در آن ها با ارتعاش سیم ها و کشیدن یا ضربه زدن به آن ها تولید می شود.

در سازهای معمول لیر (چنگ رومی)، بدنه نقش محفظه تشدیدکننده صدا را بر عهده دارد و دو بازوی متصل به بدنه، سیم ها را در جای خود نگه می دارند. در این نمونه، استفاده از جمجمه به جای بدنه متداول ساز، مهم ترین ویژگی غیرمعمول آن است.

ساز مرموزی با گذشته ای نامعلوم

یکی از جذاب ترین بخش های داستان این ساز، ابهام درباره خاستگاه آن است. این شیء در اواخر قرن نوزدهم از یک فروشنده ناشناس خریداری شد و زمانی که در سال 1906 در فهرست موزه ثبت شد، تصور می کردند منشا آن آمریکای جنوبی باشد. با بررسی های بعدی، انتساب جغرافیایی آن تغییر کرد و در نهایت به آفریقای مرکزی نسبت داده شد.

با این وجود، پژوهشگران موزه نتوانسته اند آن را به یک قوم، منطقه مشخص یا سنت موسیقایی شناخته شده پیوند دهند. حتی مشخص نیست چه کسی آن را ساخته و دقیقا در چه موقعیت هایی از آن استفاده می شده است.

در برخی گمانه زنی ها، احتمال استفاده نمادین یا آیینی از این ساز مطرح شده است؛ اما موزه متروپولیتن این احتمال را تایید نمی کند. در توضیح رسمی این اثر، حتی دیدگاه دیگری مطرح شده است: اینکه احتمالا سازنده ای ماهر آن را به عنوان شیئی غیرمعمول و چشمگیر برای فروش به اروپایی ها در قرن نوزدهم ساخته باشد.

به بیان دیگر، ممکن است چیزی که امروزه به عنوان یک ساز آیینی اسرارآمیز شناخته می شود، در اصل محصول بازار تجارت اشیای عجیب و غریب در آن دوران بوده باشد.

استفاده از استخوان و جمجمه در ساخت سازهای موسیقی

استفاده از بقایای انسان و حیوان در ساخت ابزارهای موسیقی، موضوعی بی سابقه در تاریخ فرهنگ های مختلف نیست. در برخی جوامع، استخوان ها و جمجمه ها افزون بر جنبه تزئینی، بخشی از ساختار اصلی ساز را تشکیل می دادند و گاهی معانی نمادین یا مذهبی داشتند.

به عنوان نمونه، در سنت های مراقبه ای تبتی، از سازهایی مانند «دامارو» (Damaru) استفاده می شد که برخی نمونه های آن از جمجمه انسان ساخته شده اند. همچنین ساز بادی موسوم به «رکانگلینگ» (Rkangling) از استخوان ران انسان ساخته می شد و در برخی آیین های مذهبی کاربرد داشت.

در فرهنگ آشانتی در غرب آفریقا نیز جمجمه جنگجویان کشته شده در نبرد، گاهی به عنوان تزئین روی طبل های سلطنتی قرار می گرفت.

با این وجود، وجود چنین سنت هایی به این معنا نیست که لیر جمجمه ای موزه متروپولیتن نیز حتما کاربرد آیینی داشته است. همان طور که پژوهشگران این موزه تاکید می کنند، برای چنین انتسابی شواهد تاریخی کافی در دست نیست.

شهرتی فراتر از یک شیء موزه ای

این ساز عجیب علاوه بر جلب توجه علاقه مندان به تاریخ موسیقی و اشیای غیرمعمول، به دنیای ادبیات نیز راه پیدا کرده است. لیر جمجمه ای موزه متروپولیتن در رمان «پین بال» (Pinball) نوشته یرژی کوشینسکی (Jerzy Kosinski) که در سال 1982 منتشر شد، مورد توجه قرار گرفت. این رمان که برای جورج هریسون، موسیقی دان مشهور گروه بیتلز، نوشته شده بود، به شناخته شدن بیشتر این ساز کمک کرد.

طبق توضیحات موزه، این اثر از پیش از سال 1980 در نمایشگاه های عمومی موزه به نمایش گذاشته نشده بود؛ با این وجود، همچنان یکی از اشیای غیرمعمول و جلب توجه کننده مجموعه سازهای موسیقی آن به شمار می رود.

یک ساز واقعی با داستانی نیمه تمام

لیر ساخته شده از جمجمه انسان نمونه ای عجیب از پیوند هنر، موسیقی و فرهنگ مادی در تاریخ است. با وجود ظاهر غیرمعمول آن، شاید مهم ترین نکته درباره این ساز نه جنس بدنه اش، بلکه پرسش هایی باشد که هنوز پاسخ روشنی برای آن ها وجود ندارد: چه کسی آن را ساخته است؟ چرا جمجمه انسان برای ساخت آن انتخاب شده و آیا واقعا در مراسمی خاص نواخته می شده است؟

تا زمانی که شواهد تاریخی بیشتری به دست نیاید، این ساز همچنان یکی از معماهای جالب مجموعه موزه متروپولیتن باقی خواهد ماند.

 

محتوای حمایت شده

ارسال نظر

لطفا از نوشتن با حروف لاتین (فینگلیش) خودداری نمایید.

از ارسال دیدگاه های نامرتبط با متن خبر، تکرار نظر دیگران، توهین به سایر کاربران و ارسال متن های طولانی خودداری نمایید.

لطفا نظرات بدون بی احترامی، افترا و توهین به مسئولان، اقلیت ها، قومیت ها و ... باشد و به طور کلی مغایرتی با اصول اخلاقی و قوانین کشور نداشته باشد.

در غیر این صورت، «برترین ها» مطلب مورد نظر را رد یا بنا به تشخیص خود با ممیزی منتشر خواهد کرد.

بانک اطلاعات مشاغل تهران و کرج