نمونه‌های اخیر فساد دولتی در دنیا

وب سایت هفته نامه تجارت فردا: سازمان شفافیت بین‌المللی در حاشیه گزارش‌های خود اقدام به کار جالبی کرده است. این سازمان با ایجاد یک نظرسنجی با عنوان «آشکار کردن فساد» اقدام به انتخاب بزرگ‌ترین فسادهای اخیر در دنیا کرده است. در مرحله اول این نظر‌سنجی ۳۸۳ مورد فساد از سراسر دنیا به نظر‌سنجی گذاشته شد و در پایان این نظر‌سنجی ۱۵ مورد به فهرست نهایی راه پیدا کردند. در اینجا به مواردی که در نظرسنجی سازمان شفافیت بین‌الملل بیشترین آرا را به خود اختصاص داده‌اند پرداخته‌ایم.

ویکتور یانوکوویچ، رئیس‌جمهوری سابق اوکراین

چگونه ویکتور یانکوویچ اوکراینی با درآمد ماهانه ۷۰۰‌دلاری به ثروتی گزاف دست یافت؟ در فوریه ۲۰۱۴، پس از درگیری مرگبار در ناآرامی‌های مدنی که به کشته شدن ۸۰ نفر منجر شد،‌ یانوکوویچ از سمت خود برکنار شد. بازدیدکنندگان برای مشاهده املاک چندمیلیون‌دلاری و تجهیزات روشنایی چندصد هزار‌دلاری وی هجوم آوردند. این در حالی بود که در پایان سال ۲۰۱۳، سرانه تولید ناخالص داخلی اوکراینی‌ها کمتر از چهار هزار دلار گزارش شده بود.


یانوکوویچ زمانی که در سال ۲۰۰۲ به عنوان نخست‌وزیر اوکراین منصوب شد، املاک ۱۳۷هکتاری دولت را اجاره کرده و سپس به تملیک خود در آورد. بعد از انقلاب نارنجی سال ۲۰۰۴، یانوکوویچ شغل خود و اقامتگاه مژی‌هیریا را از دست داد اما یک سال بعد وی به پست و املاک خود بازگشت. وی در سال ۲۰۰۷ از سمت نخست‌وزیری خارج شد ولی به زندگی در کاخ و املاک خصوصی شده در دوران نخست وزیری‌اش ادامه داد. بر اساس اظهارنامه درآمدی یانوکوویچ در سال ۲۰۰۵، او کمتر از ۷۰۰ دلار در ماه درآمد داشته است.

در سال ۲۰۰۶ و به عنوان نخست وزیر نیز او حدود پنج هزار دلار در ماه حقوق می‌گرفت که بازهم برای چنین زندگی مرفهی کافی نبوده است. وی برای دستیابی به این ثروت از شرکت‌هایی کمک گرفت که به او و حلقه درونی‌اش انحراف میلیون‌ها دلار پول را به دارایی‌های دولت اجازه می‌داد. برای شروع شرکت تجاری دونستک بدون انجام یک مناقصه رقابتی املاک مژی‌هیریا را تصاحب کرد و پس از ورشکسته شدن آن شرکت ساخت‌وساز تانتالیت این ملک را در اختیار گرفت. یانوکوویچ در اوایل سال ۲۰۱۴ از اوکراین فرار کرد و از آن زمان تاکنون در روسیه بدون هیچ‌گونه عواقبی در رفاه کامل زندگی می‌کند.

پتروبراس- غول نفتی دولتی برزیل

شرکت نفتی دولتی برزیل (پتروبراس) در مرکز بزرگ‌ترین رسوایی فساد تاریخ این کشور قرار دارد. رشوه‌خواری و پولشویی گزارش شده از سوی این شرکت بیش از دو میلیارد دلار ارزش داشته است. آشکار شدن این فساد، بر حاکمیت سیاسی برزیل لرزه انداخته و این کشور را در بحران سیاسی عظیمی قرار داده است.


بیش از ۵۰ سیاستمدار و ۱۸ شرکت در ارتباط با این رسوایی تحت بازجویی قرار گرفتند. در سپتامبر سال ۲۰۱۵، ۵۰ نفر به جرم فساد، پولشویی و جرائم مرتبط در ارتباط با یک کارواش متهم شده و تحت بازجویی شدید قرار گرفتند. گروه مهندسی بریتانیایی رولزرویس نیز به دلیل اتهام پرداخت رشوه به پتروبراس تحت بازجویی قرار گرفت. ژائو واکاری رئیس خزانه‌داری سابق برزیل و رهبر حزب کارگر این کشور نیز به دلیل نقشی که در این رسوایی داشته به ۱۵ سال حبس و رئیس سابق پتروبراس نیز به دلیل فساد به ۲۰ سال زندان محکوم شدند. مردم در قبال رشد فرهنگ فساد در دولت به ستوه آمده و میلیون‌ها نفر در اعتراض به این فساد به خیابان‌ها آمدند.

ریکاردو مارتینلی و همدستانش

رئیس‌جمهور سابق پاناما و متحدان نزدیک به او در پنج سالی که ریکاردو مارتینلی به عنوان رئیس‌جمهور پاناما مشغول به کار بود او و حلقه نزدیک به او میلیون‌ها دلار از بودجه دولتی را به جیب‌های خود روانه کردند. در حال حاضر بیش از ۲۰۰ بازرسی در مورد معاملات منجر به فساد غیرقانونی در حال انجام است و مارتینلی در رأس تحقیقات دیوان عالی کشور پاناما قرار دارد. بر اساس تحقیقات انجام‌شده،‌ مارتینلی و همدستان او به دلیل دستکاری در تخصیص منابع بزرگ‌ترین طرح رفاه اجتماعی پاناما از طریق تقلب در مزایده و استفاده از شرکت‌های واسطه در مظان اتهام قرار گرفتند.


تحقیقات نشان می‌دهد مارتینلی برای یک قرارداد ۲۵۰ میلیون‌دلاری، ۲۰ میلیون رشوه دریافت کرده است. با این حال وی در ژانویه ۲۰۱۵ پاناما را ترک کرده و به میامی آمریکا گریخت. گفته می‌شود مارتینلی بیش از ۱۰۰ میلیون دلار از سرمایه شهروندان را به جیب زده است. او همچنین به دلیل نقض حقوق کودکان به شدت مورد مواخذه قرار گرفته است. در سال ۲۰۱۲، بیش از ۲۶ درصد جمعیت پاناما با کمتر از چهار دلار در روز زندگی می‌کردند و از این لحاظ در این کشور اختلاف طبقاتی موج می‌زند.

فلیکس بائوتیستا- سناتور جمهوری دومینیکن

پولشویی،‌ سوءاستفاده از قدرت، دروغ و ثروت غیرقانونی میلیون‌دلاری اتهاماتی است که به سناتور فلیکس بائوتیستا نسبت داده شده است. به دلیل ارتباطات سیاسی بالای او، تلاش‌ها برای تحت پیگرد قرار دادن وی ادامه‌دار نبوده است.


داستان از دهه ۱۹۹۰ شروع شد. در روزهای قبل از سناتور شدنش او با مقامات دولتی متعددی در خصوص کارهای عمومی دیدار کرد و در نهایت به عنوان سرپرست مهندسان ناظر کارهای عمومی انتخاب شد. زمانی که دادستانی‌ها اظهارنامه‌های دارایی گزارش‌شده به وسیله وی را با حساب‌های بانکی مقایسه کردند، مشخص شد ثروت‌اندوزی او به شدت فراتر از دستمزد ماهانه ۱۲۴۵‌دلاری او به عنوان یک مقام دولتی بوده است. در مارس ۲۰۱۵، به دلیل کمبود شواهد علیه او، از سوی دادگاه عالی تبرئه شد. در گذشته نیز بائوتیستا، به جرم رشوه به رئیس‌جمهور هائیتی متهم شده بود. همه این مسائل در حالی است که بر اساس گزارش بانک جهانی فقر مطلق در جمهوری دومینیکن گریبانگیر یک‌سوم از جمعیت این کشور بوده است.

ایزابل دوس سانتوس- دختر رئیس‌جمهور آنگولا

آنگولایی‌ها او را شاهزاده می‌خوانند، و فوربس از او به عنوان اولین زن و جوان‌ترین میلیاردر آفریقا یاد می‌کند. او حتی در گزارش اخیر بی‌بی‌سی در میان ۱۰۰ زن تاثیرگذار دنیا قرار داشت. سرمایه ایزابل در حدود ۴ /۳ میلیارد دلار برآورد می‌شود. ایزابل ۴۲‌ساله خود را در رسانه‌های بین‌المللی به عنوان یک زن تاجر مستقل و سختکوش معرفی کرده که فرصت‌های زیادی را برای توسعه در آفریقا ایجاد کرده است. ولی آن روی سکه این داستان چیست؟


آنگولا به عنوان بزرگ‌ترین تولیدکننده نفت آفریقا در سال ۲۰۱۵ شناخته شده و در میان پنج کشور بزرگ تولیدکننده الماس قاره سیاه قرار دارد. به‌رغم رشد اقتصادی دورقمی در یک دهه اخیر، بیش از دو‌سوم جمعیت آنگولا با کمتر از دو دلار در روز امرار معاش می‌کنند و از هر شش کودک یک نفر قبل از رسیدن به پنج‌سالگی می‌میرد.

ایزابل امپراتوری خود را از سال ۱۹۹۹ آغاز کرد، زمانی که او بدون مناقصه عمومی سهم مهمی از الماس ملی و کسب‌وکار ارتباطات از راه دور موبایل را از آن خود کرد. در واقع پدر او با تغییر قانون اجازه سرمایه‌گذاری مشترک او با دولت را بدون مناقصه عمومی داده بود. وی پس از آن به گسترش و تنوع سرمایه‌گذاری‌های خود در بانکداری، نفت و صنعت سیمان آنگولا پرداخت. از سال ۲۰۰۹ ایزابل در بخش‌های رسانه، ساخت‌وساز، انرژی، بانکداری و ارتباطات پرتغال مشغول شد و سهام شرکت‌های ارتباطات از راه دور بسیاری از کشورهای پرتغالی‌زبان آفریقا را تصاحب کرد. بر اساس گزارش‌ها، ایزابل و همسرش با خرید شرکت‌های واسطه متعددی بیشتر سهام شرکت طلا و جواهر بزرگ سوئیسی گریسگونو را از آن خود کرده‌اند.