یک بام‌ و ‌دو هوای اصولگرایان

روزنامه شرق: جمعی از اصولگرایان به سردمداری غلامعلی حدادعادل، سرلیست انتخاباتی این جریان در تهران، مدعی تخلف و ورود مسئولان دولتی در انتخابات مجلس‌اند. اگرچه تاكنون نشانه یا مستندی ارائه نداده‌اند. حدادعادل به طور مشخص اعلام موضع سیاسی برخی مسئولان دولتی را مصداق این دخالت دانسته است.

این در حالی است كه طرفداری و سخن‌گفتن له یا علیه یك جریان در آستانه انتخابات، اتفاقا انتقادی بود كه تا پیش از این اصلاح‌طلبان نسبت به برخی چهره‌های اصولگرا یا چهره‌های وابسته به این جریان مسئول در نهادهای مختلف داشتند اما اصولگرایان آن را نمی‌پذیرفتند و اعتقادی به مصداق تخلف انتخاباتی‌بودن آن نداشتند.

حدادعادل گفته است: «نمونه‌های متعددی ذکر شد که برخی مسئولان که باید بی‌طرفی خود را در اجرای انتخابات نشان دهند آشکارا گرایششان را به یک جریان سیاسی اعلام و در مجامع مردم را به رأی‌دادن به نامزدهای یک جریان دعوت می‌کنند یا مسئولان استانی را تشویق می‌کنند امکانات استان را در اختیار نامزدهای خاص بگذارند. به همین دلیل شورای ائتلاف از مقامات وزارت کشور، دولت و شورای نگهبان خواست نسبت به این موارد تخلف بی‌اعتنا نباشند».

سخن حدادعادل ناظر بر دو قسمت است؛ قسمت اول كه آشكارکردن گرایش سیاسی یك مقام دولتی و دعوت مردم به رأی‌دادن به یك جریان را مصداق تخلف دانسته و بخش دوم كه مدعی شده امكانات دولتی در اختیار نامزدهای خاص قرار گرفته است. تكلیف گزاره دوم سخنان حداد در قانون، مشخص شده است و مسئله تازه‌ای نیست. اثبات آن هم نیازمند ادله و سند است و جزء وظایف هیأت نظارت بر انتخابات محسوب می‌شود كه باید موارد تخلفات انتخاباتی را رصد و بررسی كنند؛ اما گزاره نخست سخنان حداد محل‌بحث است.

بارها موضع‌گیری برخی چهره‌های مهم و صحبت‌هایی كه علیه یك جریان سیاسی در آستانه انتخابات كرده‌‌اند، با انتقاد روبه‌رو شده است. حتی سخنان صریح دبیر شورای نگهبان در نماز جمعه از سوی كنشگران سیاسی موردپرسش واقع شده است كه چرا ایشان در مقام ناظر بر تأیید و رد صلاحیت‌ها از جایگاه بی‌طرفی خارج شده و صراحتا گرایش خود را نسبت به یك جریان و علیه یك جریان نشان داده و فراتر از آن موضع‌گیری كرده است. سخنگویان شورای نگهبان در ادوار مختلف بارها از این بابت موردپرسش قرار گرفته‌اند. سخنگوی فعلی شورای نگهبان منصفانه‌ترین پاسخ را داده و گفته بهتر است هیچ عضو شورای نگهبان، انتخاب سیاسی خود را با صدای بلند فریاد نزند.

اما «غلامحسین الهام» و تا حدی «عباسعلی کدخدایی» همواره معتقد بودند شخصیت حقیقی و حقوقی یا دو شخصیت حقوقی از هم قابل‌تفکیک است. مثلا سال ٨٣ از الهام درباره سخنان آیت‌الله جنتی در خطبه‌های نماز جمعه که گفته بود بنا بر دلایلی صلاحیت برخی كاندیداها از سوی شورای نگهبان تأیید خواهد شد و مردم هوشیار باشند به چنین افرادی رأی ندهند، سؤال شد که او پاسخ داد: «آقای جنتی گفته بود بالاخره یك‌عده تأیید می‌شوند نه اینكه بالاخره تأیید خواهند شد؛ بنابراین شورای نگهبان در بررسی صلاحیت‌ها اصل ١١٥ قانون اساسی را مورداستناد قرار خواهد داد». كدخدایی یك بار در گفت‌وگو با «شرق» صراحتا اعلام كرد كه وقتی آیت‌الله جنتی در نماز جمعه صحبتی می‌كند، خطیب نماز جمعه است نه دبیر شورای نگهبان و مخاطب باید متوجه این مسئله باشد!

سال ٨٧ هم کدخدایی در پاسخ به سؤالات خبرنگاری که از او درباره اظهارات آیت‌الله جنتی، دبیر شورای نگهبان، مبنی بر «درخواست رد اعتبارنامه نمایندگانی که از دست شورای نگهبان در رفته‌اند» پرسیده بود، گفته بود: «اظهارات آیت‌الله جنتی درباره درخواست رد اعتبارنامه برخی از نمایندگان، موضع شورای نگهبان نبوده و اظهارنظر شخصی بوده است». بهمن ٨٩ هم باز از کدخدایی درباره این جمله آیت‌الله جنتی که «برخی گروه‌های سیاسی در انتخابات شرکت نکنند» سؤال شد که او پاسخ داد: «این مطلب اصلا خطاب به گروه‌های سیاسی و جناح‌های موجود در جامعه نبوده است. صحبت ایشان نسبت به مطالبی بود که یکی از شخصیت‌ها مطرح کرده بود که در حوادث انتخابات گذشته نیز نقش داشته و اکنون به جای اینکه پاسخ‌گوی رفتار خود باشد، در مقام مدعی و طلبکاری به میدان آمده است».

ماجرا این است كه اظهارنظرهای انتخاباتی چهره‌های اصولگرا به‌ویژه چهره‌های تأثیرگذار در انتخابات همواره از سوی اصولگرایان توجیه شده است اما حالا حدادعادل مدعی است این اظهارنظرها مصداق تخلف انتخاباتی است. ولي رئیس ستاد انتخابات کشور، محمدحسین مقیمی همان پاسخی را به حدادعادل داده است كه سخنگویان شورای نگهبان به خبرنگاران می‌دادند. او گفته است: «صحبت‌های حدادعادل درباره تخلف کارکنان دولت در انتخابات نظر شخصی اوست. کارمندان دولت در ساعت‌های غیراداری می‌توانند در تبلیغات شرکت کنند و فارغ از این، کارمندان حق ندارند از امکانات اداری در این راستا استفاده کنند. درواقع اگر یک کارمند دولت در ساعت غیراداری و بدون استفاده از امکانات دولتی در تبلیغات فعالیت کند، مرتکب تخلفی نشده است».

اظهارنظرهای متفاوت اصولگرایان

اما بین جریان اصولگرا هم انسجامی درباره اظهارات «حدادعادل» وجود ندارد. اینكه آیا اعلام گرایش انتخاباتی یك مقام مسئول و حتی دعوت مردم به رأی‌دادن به منسوبان این گرایش، مصداق تخلف انتخاباتی هست یا نه؟ «ناصر ایمانی» تحلیلگر سیاسی اصولگرا معتقد است اظهارنظر، مصداق تخلف انتخاباتی نیست: «تخلف انتخاباتی معنایش این نیست كه در حمایت از یك جناح یا علیه جناحی حرف زده شود. تفاوتی ندارد كه دبیر شورای نگهبان باشد یا رئیس‌جمهور یا استاندار. من تصور نمی‌كنم كه صحبت علیه یك جناح، تخلف انتخاباتی محسوب شود. اگر این باشد، دولت هم كه زیاد علیه اصولگرایان موضع‌گیری داشته، تخلف انتخاباتی كرده است.

اینكه ما سخن‌گفتن علیه یا له یك جناح را مصداق تخلف انتخاباتی تعریف كنیم، پس باید حرف سیاسی را تعطیل كرد». «رضا اكرمی»، عضو جامعه روحانیت مبارز اما تنها یك جمله می‌گوید: «شوخی كرده‌‌اند؛ شما دنبال نكنید». «عباس سلیمی‌نمین» اما با گفته‌های سرلیست اصولگرایان همسوست و می‌گوید فرقی نمی‌كند، هر فردی از هر نهادی به دنبال این باشد كه با استفاده از نفوذ خود در جریان انتخابات تأثیر بگذارد، تخلف انجام داده است و اگر در گذشته افرادی منتسب به نهادهای دیگر هم چنین كرده‌‌اند و با آنها برخوردی نشده است، نافی رفتار دیگران در انتخابات گذشته نیست: «نشانه‌هایی در دولت یازدهم داشتیم كه تمایلات خود برای افزایش نفوذشان در مجلس را كتمان نمی‌كردند. مسبوق به سابقه هم هست و در همه دولت‌ها دیده شده است. اگر پیش از این هم دیگرانی از جریان اصولگرا چنین تخلفاتی كرده اند، چیزی تغییر نمی كند.هر كسی از جایگاه نهاد عمومی قصد نفوذ در انتخابات را داشته باشد و از سرمایه عمومی هزینه كند، تخلف کرده است».