آغاز سومین تور اروپایی ظریف

روزنامه دنیای اقتصاد: بعد از به ثمر رسیدن مذاکرات هسته‌ای و به ثمر رسیدن برجام (برنامه جامع اقدام مشترک) اکنون وزیر امور خارجه ایران یک رسالت مهم دیگر را عهده‌دار شده است. در شرایطی که مردم خواهان مشاهده آثار لغو تحریم‌ها در کشور هستند، برخی موانع از سوی آمریکا و جو روانی ناشی از تحریم‌های گذشته، منجر به آن شده است که تعاملات بانکی و مبادلات تجاری ایران با کشورهای دیگر دچار مشکل شود و محمدجواد ظریف رئیس دستگاه دیپلماسی را به تحرک واداشته تا مشکلاتی را که بر سر راه این تعاملات وجود دارد رفع کند.

چند دیدار با جان کری، وزیر امور خارجه آمریکا و دو دوره سفر اروپایی برای متقاعد ساختن طرف‌های غربی از جمله اقدامات اخیر ظریف بوده است. او قرار است امروز نیز سومین دور از سفر اروپایی خود را با سفر به پاریس آغاز کند. محمدجواد ظریف در این دور از سفر اروپایی خود، به فرانسه و هلند سفر کرده و با مقامات این کشورها درخصوص توسعه مناسبات دوجانبه و تحولات منطقه‌ای و تشریح فضای ایران پسابرجام گفت‌وگو خواهد کرد.

البته این تعاملات بانکی فقط مربوط به کشورهای غربی نمی‌شود و مبادلات تجاری با تمام کشورهای دنیا برای ایران اهمیت دارد؛ همچنان که روز گذشته وزیر امور خارجه در دیدار خداحافظی نورمحمدجادمانی، سفیر پاکستان در ایران با اشاره به فعالیت‌های دو کشور برای تحرک بخشیدن به مراودات بانکی ابراز امیدواری کرد که رایزنی‌های بین مقامات دو کشور زمینه تسهیل مراودات بانکی بین دو کشور را هرچه بیشتر تسریع کند.

این تلاش‌های وزیر امور خارجه پس از اجرایی شدن برجام در راستای به فعلیت درآوردن ظرفیت‌های توافق هسته‌ای و بهره‌مندی مردم ایران از این ظرفیت‌ها ارزیابی می‌شود؛ به‌طوری که محمدجواد ظریف در این سفرها بخش عمده‌ای از تلاش‌های خود را صرف تشریح واقعیات ایران پسابرجام برای شرکای اروپایی به‌ویژه فعالان اقتصادی این کشورها کرده است.

این در شرایطی است که رایزنی‌ها و سفرهای متقابل مقامات اروپایی با مقامات ایران بعد از توافق هسته‌ای در قالب گفت‌وگوهای سطح بالا با تحرک قابل ملاحظه‌ای مواجه شد. در این راستا فدریکا موگرینی در جریان سفر اردیبهشت ماه خود هفت کمیسیونر را به همراه خود به تهران آورد؛ امری که در تاریخ روابط اتحادیه اروپایی کم سابقه بوده است.

علاوه بر این طی این مدت وزرای خارجه اغلب کشورهای مهم اروپایی به تهران سفر کرده‌اند.با این حال و به‌رغم اینکه ایران به اذعان آژانس بین‌المللی انرژی اتمی به‌طور کامل به تعهدات برجامی خود عمل کرده است، هنوز نتوانسته آنطور که باید و شاید از مزایای این توافق بهره‌مند شود که علت آن جو روانی ناشی از تحریم‌هایی است که طی سال‌های گذشته علیه ایران اعمال می‌شده است.

در این راستا بخش اعظم تلاش‌های دستگاه دیپلماسی معطوف به برطرف شدن موانع پیش روی مراودات مالی و بانکی بین‌المللی ایران بوده است. ایران و اتحادیه اروپایی به‌عنوان دو شریک عمده اقتصادی از تاخیر در تعاملات اقتصادی و مالی متضرر می‌شوند؛ ازهمین رو رفع موانع پیش روی مراودات دستور کار هر دو طرف به شمار می‌رود.

اولین دور سفر اروپایی

محمدجواد ظریف وزیر امور خارجه ایران در اولین سفر دوره‌ای‌اش به قاره اروپا پس از اجرای برجام، به لهستان، فنلاند، سوئد و لتونی سفر کرد. ظریف در این سفر که از نهم تا ۱۵ خرداد ماه به طول انجامید، با مقامات این چهار کشور اروپایی ابعاد مختلف مناسبات دوجانبه و تحولات منطقه‌ای و بین‌المللی را بررسی کرد. در این سفر که هیاتی تجاری نیز ظریف را همراهی می‌کرد، او علاوه بر دیدار با همتایان خود در همایش‌های اقتصادی مشترک بین ایران و این چهار کشور شرکت کرد.

سفر به نروژ و آلمان

دومین سفر دوره‌ای ظریف به اروپا در فاصله‌ای کوتاه از سفر نخستش در تاریخ ۲۳ خرداد با سفر به آلمان و نروژ انجام گرفت. او علاوه بر شرکت در نشست اسلو فروم در حاشیه این نشست با مقامات غربی همچون جان کری، وزیر امور خارجه آمریکا و فدریکا موگرینی، مسوول سیاست خارجی اتحادیه اروپا درخصوص انجام تعهدات برجام دیدار و گفت‌وگو کرد.

پس از دیدار کری و ظریف‌، وزارت امور خارجه آمریکا با انتشار بیانیه‌ای ضمن تایید این دیدار ۷۰ دقیقه‌ای در حاشیه اجلاس اسلو اعلام کرد: «دو طرف در این دیدار درخصوص روند اجرای برجام گفت‌وگو کرده‌اند.» این بیانیه افزود: «در این دیدار که ۷۰ دقیقه پشت درهای بسته انجام شد، دو طرف درباره تداوم اجرای برجام از جمله موضوع مرتبط با بانک‌ها و تسهیل تحریم‌های مرتبط با هسته‌ای مذاکره کردند.»

شرکت در اجلاس شانگهای

پس از پاریس و آمستردام، رئیس دستگاه دیپلماسی ایران برای شرکت در اجلاس سران سازمان شانگهای به تاشکند خواهد رفت. ایران خواهان عضویت در این نهاد است اما تا به امروز برخی موانع، مانع از عضویت ایران شده است. ایران در حال حاضر عضو ناظر این سازمان است و انتظار می‌رود دستور کار این اجلاس بررسی عضویت ایران در این نهاد تاثیرگذار سیاسی و اقتصادی باشد.

تحریم‌های هسته‌ای علیه ایران یکی از موانع اصلی پذیرفته شدن در سازمان شانگهای بود و به این ترتیب در صورت عضویت دائم ایران در سازمان شانگهای می‌توان آن را به‌عنوان یکی از دستاوردهای برجام ذکر کرد.در اجلاس سال گذشته سازمان شانگهای، هند و پاکستان به عضویت این سازمان پذیرفته شدند و این دو کشور در اجلاس سال جاری به‌عنوان عضو شرکت خواهند کرد. اغلب اعضای سازمان همکاری‌های شانگهای از عضویت دائم جمهوری اسلامی ایران در این سازمان استقبال کرده‌اند. چندی پیش نیز «مهدی سنایی» سفیر جمهوری اسلامی ایران در روسیه با بیان اینکه ایران به‌عنوان عضو ناظر در سازمان همکاری شانگهای برای پیشبرد اهداف این سازمان مشارکت فعال داشته است، گفت انتظار می‌رود با اجرایی شدن برجام و آغاز لغو تحریم‌ها شرایط عضویت کامل ایران در این سازمان فراهم شود.

دیدارهای ظریف در پاریس

وزیر امور خارجه در سفر به فرانسه که به دعوت رسمی «ژان مارک آیرو» همتای فرانسوی‌اش انجام می‌شود، قرار است فردا با فرانسوا اولاند رئیس‌جمهور این کشور دیدار و درباره ابعاد مناسبات دوجانبه و تحولات منطقه‌ای و بین‌المللی گفت‌وگو کند. دیدار و گفت‌وگو با روسای پارلمان و سنای فرانسه و سخنرانی در مرکز تحقیقات بین‌الملل فرانسه نیز از دیگر برنامه‌های ظریف در مدت حضورش در پاریس است. رئیس دستگاه دیپلماسی جمهوری اسلامی ایران عصر فردا نیز برای دیدار با مقامات هلندی راهی لاهه خواهد شد.

تحرکات دیپلماتیک میان ایران و فرانسه بعد از به ثمر رسیدن برجام، آغاز شده است. همچنانکه لوران فابیوس وزیر خارجه سابق فرانسه پس از توافق وین (برجام) هفتم مرداد ۹۴ به تهران سفر و با ظریف دیدار و گفت‌وگو کرد. سفر وزیر خارجه فرانسه به تهران در قالب سفر دوجانبه وزرای خارجه پس از ۱۷ سال انجام شد. البته ایران در سال ۲۰۰۳ میزبان «دومینیک دوویلپن» وزیر خارجه فرانسه بود که این سفر در چارچوب مذاکرات با سه کشور اروپایی انجام شد. حسن روحانی رئیس‌جمهور ایران نیز هفتم بهمن ماه ۱۳۹۴ به پاریس سفر و با اولاند در کاخ الیزه دیدار و گفت‌وگو کرد. در این سفر قراردادهایی به ارزش حدود ۳۰ میلیارد یورو شامل توافق‌های همکاری با شرکت‌های پژوسیتروئن، ایرباس و توتال امضا شد.