جای خالی نظارت بر سفره ایرانی ها

روزنامه ابتکار: براساس آخرین آمارهایی که معاون وزیر بهداشت اعلام کرده، ۴۷ میلیون نفر در کشور رژیم غذایی ناسالم دارند، ۱۵ میلیون نفر کم تحرکند و ۵۰ درصد ایرانیان از مشکل چاقی رنج می برند.

به دنبال آن سایه سرطان نیز بر سر ایرانیان سنگینی می‌کند و آلودگی هوا نیز که یکی از عوامل مهم ابتلا به سرطان است، بیش از پیش جان ایرانیان را تهدید می‌کند، استرس زندگی شهرنشینی نیز که خود اصلی‌ترین دلیل عدم سلامتی ایرانیان است، هر روز بر روز قبل پیشی می‌گیرد و فارغ از اینها خبرهایی که هر روز از مواد غذایی آلوده به گوش می رسد نگرانی‌ها را بابت سلامت ایرانیان بیشتر می‌کند.

آن طور که پیداست سلامتی در ایران نه تنها بهایی گزاف دارد، بلکه سالم ماندن از گزند انواع مواد غذایی آلوده و هورمونی نیز کاری سخت و دشوار به نظر می رسد. چند سالی می‌شود که پای برنج‌ها و چای‌های آلوده، سبزی‌ها و میوه‌های آلوده به آب فاضلاب، مرغ های هورمون دار و ... به سفره غذایی ایرانیان باز شده و هر از چند گاهی نام یک برند به خاطر تخلفات بهداشتی شان خبر ساز می‌شود، کمی بعد فعالیتشان متوقف می‌شود و روزی بعد برند دیگری با مواد غذایی آلوده تر سر بر می‌آورد و شروع به فعالیت می‌کند.

براساس گزارشی که خبرآنلاین منتشر کرده است ۷ ماده غذایی در کشور که جزو پرمصرف‌ترین خوراکی‌های سبد خانوار در ایران به شمار می‌آیند در طول یک سال گذشته آلوده بوده اند. مواد غذایی آلوده ای که پاسخ‌های ضد و نقیض و تایید و تکذیب‌های پی در پی مسئولان درباره آنها، تا به حال تکلیف شایعات را با قطعیت روشن نکرده است. سوسیس و کالباس، مرغ، لواشک، آبلیمو، برنج، روغن و چای از جمله مواد غذایی پر مصرفی هستند که در طول یک سال گذشته آلوده بوده و همواره شیعاتی از مصرف یا عدم مصرف آنها در رسانه‌ها منتشر شده است.

یکی دو روز قبل ۵۷ تن برنج آلوده در اصفهان کشف و ضبط شد. پیش از آن، آلودگی آب‌های بسته بندی شده یک کارخانه آب معدنی سرشناس مدتی توزیع محصولات آن را متوقف کرده بود و در میان این دو خبر، ده‌ها شایعه درباره آلودگی مرغ‌های مصرفی، آبیاری سبزیجات و میوه‌های تهران با فاضلاب، غیربهداشتی بودن سوسیس و کالباس و... منتشر شد.

شایعاتی که البته بعضی از آنها درست از آب درآمدند و برخی دیگر، تکذیب شدند. اما اگر نگاهی به خبرهایی از این دست بیندازید می‌بینید که در یک سال گذشته برخی مواد غذایی همیشه محور شایعات بوده‌اند. محصولات پروتئینی، برنج، روغن، آبلیمو و مرغ و گوشت و حتی چایی که می‌نوشید از خطر آلودگی در امان نیستند.

سوسیس و کالباس در راس شایعات

سوسیس و کالباس وصله ناجور مواد غذایی در ایران است. گرچه تهیه سوسیس و کالباس و تبدیل آن از حالت دستی به کارخانه ای به سال ۱۳۰۷ هجری شمسی باز می گردد و نزدیک به ۱۰۰ سال است که سویسس و کالباس در ایران تهیه و مصرف می‌شود. این ماده غذایی که امروز به یکی از مواد غذایی پر مصرف تبدیل شده و طرفداران بسیاری به خصوص کودکان و نوجوانان را به خود جذب کرده، همواره یکی از آلوده ترین و خبرساز ترین مواد غذایی بوده است.

آلودگی انگلی گوشت های سوسیس و کالباس همواره از سوی بسیاری از کارشناسان تغذیه با هشدار روبرو بوده اما استفاده از تاج خروس و پوست مرغ و همچنین گوشت برخی حیوانات چون سگ در تهیه سوسیس و کالباس مورد تازه‌ای است که در طول یک سال گذشته شایعه آن قوت گرفته است. بهروز جنت، مدیرکل نظارت و ارزیابی فراورده‌های غذایی سازمان غذا و دارو در این رابطه گفته است: ممکن است از بافت‌های غیر مجاز به شکل نازک در سوسیس و کالباسی که در واحدها و مراکز زیرزمینی به صورت غیرمجاز تولید می‌شوند، استفاده شود.

حسین رستگار مدیرکل آزمایشگاه‌های مرجع وزارت بهداشت بر این امر مهر تایید زده و اعلام کرده است که در بررسی‌های اخیر مشخص شده برخی از سوسیس و کالباس‌های موجود در بازار از بافت‌های غیرمجاز مثل تاج خروس و پوست مرغ تهیه شده‌اند و متاسفانه مردم به دلیل قیمت پایین این فرآورده‌ها آن را خریداری می‌کنند در حالی که باید فرآورده‌هایی خریداری شود که آرم و نشان سازمان غذا و دارو و پروانه تولید و ساخت داشته باشند.

گرچه استفاده از گوشت سگ برای تهیه سوسیس صحت دارد اما این موضوع مربوط به ۲ سال گذشته در مشهد است و افلاکی، دبیر انجمن صنایع فرآورده‌های گوشتی این خبر را تکذیب کرده و گفته است، هیچ‌گونه تخلفی در استفاده از مواد اولیه در واحد‌های عضو این اتحادیه وجود ندارد.

مرغ با اندکی سرب و جیوه

مرغ پس از برنج پر مصرف ترین مواد غذایی در ایران است. اگر از ماجرای مرغ‌های هورمونی که در سال‌های گذشته خبرساز شد چشم پوشی کنیم، وجود جیوه در گوشت مرغ و آلودگی آن به سرب چالش جدیدی است که این ماده غذایی پر مصرف با آن روبرو است. گرچه عباسی، مدیر کل نظارت بر بهداشت عمومی سازمان دامپزشکی وجود جیوه را در گوشت مرغ‌ها تکذیب کرده اما گویا سرب مهمان ناخوانده سبد غذایی در ایران است. جاویدی معاون بهداشت و پیشگیری سازمان دامپزشکی کشور در رابطه با وجود سرب در مرغ گفته است: هیچ یک از نمونه‌های مورد بررسی ما که در آزمایشگاه تخصصی فلزات سنگین بررسی شدند، از لحاظ سرب بالاتر از حد مجاز نبوده اند.

برنج آهنین

کمتر ایرانی پیدا می‌شود که در سبد غذاییش برنج نقشی نداشته باشد. برای ما ایرانیان برنج حکم پادشاه غذاها را دارد که البته هر از گاهی شایعه می‌شود که بیمار است و به فلزات سنگین آلوده شده یا از تاریخ مصرفش گذشته است. گرچه رجایی، رئیس کمیسیون کشاورزی مجلس نهم برنج‌های وارداتی از جمله برنج هندی را آلوده به آلودگی فلزات سنگین عنوان کرده است اما شاه حسینی نائب رئیس انجمن واردکنندگان برنج در اظهاراتی برنج‌های هندی را فاقد هر آلودگی دانسته و بیان کرده است: برنج های هندی هیچ ضرری ندارند و سازمان غذا و دارو نیز این برنج‌ها را تایید کرده است.

روغن با طعم پارافین

وجود پالم و پارافین در روغن داستان قدیمی و گویا بدون پایان است. علیرغم اینکه جنجال بسیاری بر سر وجود پالم در روغن و حتی شیر در سال‌های گذشته به وجود آمد اما آن طور که به نظر می رسد این ماجرا همچنان ادامه دارد. در طول یک سال گذشته شایعات بسیاری در رابطه با وجود پارافین در روغن مصرفی خانوارها به گوش می رسد که از سوی سازمان غذا و دارو و دبیر انجمن صنفی روغن کشی تکذیب شده است. به گفته سبقتی، دبیر انجمن صنفی روغن کشی، در حال حاضر قیمت پارافین دو برابر قیمت روغن خوراکی است و مصرف آن در روغن خوراکی به صرفه نیست.

جای خالی نظارت بر مواد غذایی

بسیاری می گویند که شهرنشینی، زندگی سالم را از انسان‌ ربوده است و مواد غذایی غیر طبیعی جای مواد غذایی سالم را گرفته است. زندگی شهری سبب شده تا بسیاری از مواد غذایی به واسطه شهرت برندهای معروفشان برای بسیاری سالم به نظر برسند. معروفیتی که گاه می ‌تواند به ضرر سلامت افراد تمام شود. معروفیتی که گاه به دست رسانه ها افزایش می‌یابد، در زندگی مردم جای خود را باز می کند و بعد به سلامت آنها ضربه می‌زند. نظارت بر مواد غذایی و حتی نظارت بر تبلیغات مواد غذایی موضوعی است که در ایران همواره با مشکلاتی روبرو بوده و گویا قرار نیست به آن سر و سامانی داده شود. با هر بار انتشار شایعه ای در رابطه با آلوده بودن مواد غذایی در ایران مسئولان به فکر تایید یا تکذیب آن می افتند و تکرار آن شایعه نشان می‌دهد که نظارت همچنان در ایران با مشکل روبروست. اتفاقی که باز هم ممکن است در سال‌های آینده رخ دهد و سلامت ایرانیان را تهدید کند.