قدر هنرمندان زنده را بدانیم

خرداد نیوز: کیارستمی این بار از در اصلی فرودگاه وارد شد اما نه خود زنده اش که عاشق زندگی بود و برای انسانیت و ارزش زندگی فیلم می ساخت بلکه پیکر بی جانش. یادمان هست ان روزهایی که پس از دریافت جایزه جشنواره کن بر سر روبوسی کیارستمی با مجری زن برنامه در ایران چه بر سرش آوردند. توضیحات او در این باره که نمی توانست کار دیگری انجام دهد و در موقعیتی ناگهانی و غیر منتظره قرار گرفته بود نیز معترضان تندرو را متقاعد نکرد و او مجبور به ورود از در پشتی فرودگاه به تهران شد. پس از آن بود که نه صدا و سیما فیلم هایش را چندان پخش کرد و نه سینماهای داخل کشور چندان رغبتی به کارهایش نشان دادند. او اما کماکان در خارج از کشور با فیلم هایش می درخشید. فهرست جوایز بین المللی بلندبالای کیارستمی خود گواهی بر صحت این مدعا هستند.

کیارستمی اما در مواجهه با بی مهری و بی توجهی ها رفت و تازه همگان متوجه شدند که چه گنجینه ای را از دست دادند. همزمانی فوت او با ممنوع الخروج شدن پرویز تناولی مجسمه ساز مشهور ایرانی اما نشان می دهد که گویا قرار نیست برخی از نهادها متوجه شوند که به جای ممنوع الخروج کردن، ممنوع التصویر کردن و ممنوع الکار کردن هنرمندانی که اعتبار بین المللی دارند باید به آنان بها داد و برای ماندن شان در کشور حتی تسهیلات لازم را نیز فراهم کرد. پرویز تناولی مجسمه ساز و نقاش ایرانی اخیر قصد سفر به لندن را داشت اما در فرودگاه ممنوع الخروج شد. او قرار بود در مراسم رونمایی از کتاب جدیدش در موزه بریتانیا شرکت کند. با این حال، پس از انتشار خبر ضبط گذرنامه پرویز تناولی توسط ماموران حراست فرودگاه بین المللی امام خمینی (ره) تهران در روز ۱۳ تیر چندین روز طول کشید تا به او اعلام شود که به چه دلیل ممنوع الخروج شده است. ماموران حراست فرودگاه به او پاسخ مشخصی ندادند، حکم یا نامه‌ای هم ارائه نکردند و تنها گفته‌ بودند که باید به اداره گذرنامه مراجعه کند.

مراجعه او به اداره گذرنامه نیز بی‌نتیجه بوده، چند ساعت در این اداره انتظار کشیده اما در آنجا به او گفته‌اند که اطلاعی از این موضوع ندارند و در سیستم‌های آنها چیزی در این باره ثبت نشده است. به گفته این هنرمند، او پیگیر این قضیه از طریق وزارت ارشاد و موزه هنرهای معاصر هم شده بود اما جواب مشخصی ندادند بودند تا آن که صبح روز گذشته تناولی اعلام کرد که شاکی پرونده نیروی انتظامی و ناجا بوده و نشر اکاذیب و تشویش اذهان عمومی اتهامات وارد شده به او بوده اند. او گفته که این اتهامات براساس مجموعه کارهایی که او تاکنون انجام داده وارد شده اند.

این هنرمند با اشاره به مجسمه‌هایی که در این پرونده از آن‌ها نام برده شده بود، افزوده بود مجموعه کار‌هایم در کاخ موزه نیاوران و مجموعه‌ای که اخیرا در گالری شهریور با عنوان «تناولی و ۵۰ سال هنر پاپ» نمایش داده شده، همچنین مجسمه‌هایی که در مجموعه شخصی‌ام نگهداری‌ می‌کنم، از موارد اشاره شده در این پرونده بود.

او با بیان اینکه ۵۰ سال است که کار می‌کنم و تاکنون هیچ‌کدام از آثارم چنین مشکلی را نداشتند، خاطرنشان کرد: قطعا کسی پشت این ماجرا قرار دارد اما من نمی‌دانم که چه کسی و با چه قصدی این کار را انجام می‌دهد؟!

تناولی اظهارکرده بود که بی‌‌‌نهایت بابت این مسائل متاسفم چرا که برنامه‌های بسیاری دارم و قرار بود چندین نمایشگاه در خارج از کشور برگزار کنم همچنین قرار بود در کانادا یک عمل جراحی بسیار مهم داشته باشم اما با مسائلی که پیش آمده؛ مشخص نیست می‌توانم آن‌ها را انجام دهم یا نه.

اشنایی با پرویز تناولی و کارهایش سبب می شوند تا هر ایرانی بیش تر به فکر فرو رود که چرا افتخاری ایرانی در عرصه بین المللی باید ممنوع الخروج شود ! پرویز تناولی (متولد ۱۳۱۶) به عنوان یکی از موفق‌ترین شخصیت‌های جریان هنری "سقاخانه" شناخته شده، اگرچه او آزمون‌های هنری بسیار فراوان و متنوعی را پشت سر گذاشته و تجارب او محدود به جریان هنری یاد شده نبوده است. آثار او جزو گران‌بهاترین آثار در میان هنرمندان خاورمیانه هستند که در حراجی‌های هنری بین‌المللی عرضه می‌شوند. اثر "دیوار" او در سال ۲۰۰۸ در حراج خانه "کریستی" نیویورک به قیمت ۲،۸ میلیون دلار خریداری شد.

شهرت او در سطح جهانی بیش از همه به دلیل مجسمه‌های برنزی اوست، از جمله مجسمه "هیچ" او که باعث شد به عنوان هنرمندی ایرانی شهرت یابد که "چیز از هیچ آفریده است". تناولی که دارای تابعیت ایرانی -کانادایی است، سال گذشته نخستین نمایشگاه تکی آثارش را در موزه دیویس ماساچوست آمریکا برگزار کرد. بتازگی نیز برخی از آثار او در نمایشگاهی به نمایش گذاشته شدند که هدفش نمایش تاثیر "پاپ آرت" (هنر مردمی) بر مناطق خارج از دنیای غرب بود. هم موزه بریتانیا، هم نگارخانه هنرهای مدرن در لندن برخی از آثار او را در مجموعه خود نگهداری می‌کنند. تناولی همچنین یکی از مهمترین کلکسیونرهای صنایع دستی قبایل ایران است.

پیش از این نیز برای تناولی مشکلاتی ایجاد شده بود از جمله در اسنفدماه سال ۹۲ خورشیدی که در خبرها اعلام شد که قفل در خانه اش توسط ماموران شهرداری شکسته شد و ماموران با ورود به خانه او نه اثر برنزی اش را با خود بردند. او در نامه ای به حسن روحانی در خرداد سال ۹۳ از ورود ماموران به خانه اش شکایت کرد و خواستار رسیدگی رییس جمهوری به ضبط چندین اثرش توسط شهرداری تهران شد.

تناولی تنها هنرمند ایرانی نبوده که با محدودیت مواجه شده است. داستان ممنوع الصدا شدن استاد شجریان توسط صدا و سیما را همگان می دانند. اسطوره ای که میلیون ها نفر با شنیدن صدایش روح شان آرامش می گیرد اما پخش ربنایش در تلویزیونی دولتی که با بیت المال اداره می شود در ماه رمضان ممنوع شده بود آن هم ممنوعیتی چندین ساله !

چرا راه دور برویم. در مراسم تشییع پیکر کیارستمی "جعفر پناهی" کارگردان مشهور "جعفر پناهی" نیز حضور داشت. او در سال ۸۸ و پس از حوادث انتخابات در ایران ممنوع الخروج شد. در اعتراض به این حکم با انتشار نامه ای خطاب به مردم ایران تاکید کرد که هویت اش در گرو گذرنامه اش نیست. او تنها نبود چرا که فاطمه معتمدآریا هنرمند سرشناس هم ممنوع الخروج شده بود.

نقطه اشتراک پناهی هم با تناولی افتخار آفرینی او برای کشورش در عرصه های بین المللی بود ! جایزه دوربین زرین جشنواره کن در سال ۹۵ میلادی برای فیلم بادکنک سفید، جایزه خرس نقره ای جشنواره فیلم برلین در سال ۲۰۱۳ میلادی برای فیلم نامه فیلم پرده، جایزه اسیا پاسیفیک برای فیلم نامه گل در سال ۲۰۱۴ میلادی و جایزه خرس طلایی جشنواره برلین در سال ۲۰۱۵ میلادی برای فیلم تاکسی تنها بخشی از افتخار آفرینی های پناهی بوده اند.