شناسنامه واقعی برای کودکان بهزیستی

روزنامه آرمان- زهرا سلیمانی: در روزی که رئیس سازمان بهزیستی عنوان کرد:« اقداماتی با همکاری سازمان ثبت احوال در دست اجراست تا کودکان تحت پوشش مراکز نگهداری این سازمان مانند دیگر همسالان خود صاحب شناسنامه واقعی شوند»، مدیرکل دفتر امور کودک ونوجوان توضیحاتی درباره واگذاری فرزندان بهزیستی به خانواده‌ها ارائه داد و از جمله بر این مساله تاکید کرد که خانواده‌هایی که فرزندان بهزیستی را می پذیرند، تا شش ماه زیر نظر این سازمان خواهند بود. بر اساس برآوردها در ۶۰۰ مرکز نگهداری کودکان بهزیستی، حدود ۹ هزار کودک از بدو تولد تا سن حدود ۱۸سالگی نگهداری می‌شوند که تعداد قابل توجهی از آنها را کودکان بی‌سرپرست تشکیل می‌دهند.

به طور متوسط سالانه ۹۰۰ کودک به فرزندان بهزیستی اضافه می شود که این کودکان به دلایل مختلفی مانند بدسرپرستی والدین، زندان رفتن آنها، طلاق، اعتیاد و همچنین بی‌سرپرستی تحت پوشش بهزیستی قرار می‌گیرند. البته تعدادی نیز کودکان سر راهی هستند که به آمارها اضافه می‌شوند. این در حالی است که سالانه ۹۰۰ کودک از مراکز بهزیستی ترخیص می‌شوند. در ضمن تعداد فرزندان بهزیستی بسیار بیشتر از متقاضیان است که آن نیز به دلیل بدسرپرست بودن فرزندان و شرایط سخت واگذاری آنها به خانواده هاست.

طرح تازه برای کودکان بهزیستی

روز گذشته رئیس سازمان بهزیستی اعلام کرد: اقداماتی با همکاری سازمان ثبت احوال در دست اجراست تا کودکان تحت پوشش مراکز نگهداری این سازمان مانند دیگر همسالان خود صاحب شناسنامه واقعی شوند. انوشیروان محسنی بندپی افزود: دو گروه از کودکان تحت پوشش مراکز نگهداری بهزیستی هستند: گروه اول کودکان بی‌سرپرستی به شمار می‌آیند که به دلایل مختلف در بدو تولد توسط والدین خود رها می‌شوند و هویت ندارند و گروه دیگر هم کودکان بدسرپرستی هستند که به دلایل مختلف از جمله کودک آزاری از طریق قوه قضائیه سرپرستی آنها به بهزیستی سپرده شده است.

او خاطرنشان کرد: معمولا کودکان بدسرپرست دارای شناسنامه‌اند و می‌توان برای آنها دفترچه بیمه گرفت، اما برای کودکان بدون هویت، یک اسم فرضی انتخاب می‌کنیم، نام پدر و مادر نمی‌گذاریم و شناسنامه فرضی (غیررسمی) می‌گیریم. رئیس سازمان بهزیستی گفت: اکنون توافقاتی با سازمان ثبت احوال در حال انجام است تا مدتی را برای کودکان بی‌هویت تعیین کنیم که اگر آن مدت سپری شود برای آنها با نام مشخصی از پدر و مادر، شناسنامه بگیریم؛ در زمان حاضر منتظریم ببینیم آنها چه پیشنهادی دارند.

محسنی بندپی تصریح کرد: چون کودکانی که هویت آنها مشخص نیست، شناسنامه ندارند، برای اخذ دفترچه بیمه آنها مشکل داریم؛ بنابراین هم برای هویت آنها و هم برای اخذ بیمه آنها می‌خواهیم شناسنامه واقعی بگیریم. او یادآور شد: کودکانی که الان شناسنامه ندارند، بیمه نیستند، اما ما با بیمارستان‌ها قرارداد داریم که آنها به صورت رایگان این کودکان را درمان کنند. به گزارش ایرنا، طبق برآوردها در ۶۰۰ مرکز نگهداری کودکان بهزیستی، حدود ۹هزار کودک از بدو تولد تا سن حدود ۱۸ سالگی نگهداری می‌شوند که تعداد قابل توجهی از آنها را کودکان بی‌سرپرستی تشکیل می‌دهند. این کودکان هویتی ندارند؛ ضمن اینکه برخی مسئولان بهزیستی قبلا اعلام کرده بودند که بیشترین هزینه بهزیستی صرف امور درمانی کودکان می‌شود.

اولویت‌های واگذاری فرزند به خانواده‌ها

همزمان مدیرکل دفترامور کودک و نوجوان سازمان بهزیستی با اعلام سه اولویت واگذاری فرزند به خانواده‌ها گفت: پس از گذراندن تمام مراحل، خانواده‌ها شش ماه زیرنظر مشاوران بوده و سپس حکم فرزندخواندگی دائم صادر می‌شود. محمد نفریه درباره واگذاری فرزند به خانواده‌ها افزود: براساس قانونی که در سال ۹۴ به تصویب رسید، علاوه بر کودکان بی‌سرپرست، کودکان بدسرپرست نیز می‌توانند به خانواده‌های متقاضی واگذار شوند.

او گفت: این قانون در سال ۹۲ در ۳۷ ماده و ۱۷ تبصره با عنوان حمایت از کودکان بی‌سرپرست و بدسرپرست به تصویب مجلس رسید و آیین نامه اجرایی آن نیز دو سال بعد به تصویب هیات وزیران رسید و در حال حاضر ملاک واگذاری فرزند همین قانون است. نفریه به اولویت‌های واگذاری اشاره کرد و گفت: اول اینکه باید پنج سال از ازدواج متقاضیانی که فرزند ندارند گذشته باشد و مدارکی مبنی بر بچه‌دار نشدنشان از سوی پزشک قانونی به سازمان بهزیستی ارائه کنند و دوم اینکه اولویت با دختران و زنانی است که بیش از ۳۰ سال سن دارند و هنوز مجرد هستند یا زنانی که ازدواج کرده‌اند و در حال حاضر تنها زندگی کنند نیز جزو اولویت‌ها محسوب می‌شوند.

به گفته او در مرحله سوم نیز اولویت با والدینی است که فرزند دارند، اما متقاضی فرزند خواندگی دیگری هستند که البته در این میان اولویت با زوجینی است که بچه‌دار نمی‌شوند. او گفت: پدر و مادرهایی که سنشان کمتر از ۵۰ سال است نسبت به مابقی افراد در اولویت هستند. نفریه درباره طولانی شدن واگذاری فرزند تاکیدکرد: خانواده‌های متقاضی در ابتدا باید تشکیل پرونده دهند و مدارک خود را مبنی بر نداشتن اعتیاد، تمکن مالی، سلامت روح و جسم و غیره ارائه دهند و سپس مددکار سازمان از محل سکونت آنها تحقیق کرده و در نهایت پرونده در کمیته ویژه در سازمان بهزیستی هر استان پیگیری و بررسی می‌شود. به گزارش مهر، او گفت: بر اساس این قانون، ایرانیان خارج از کشور می‌توانند متقاضی فرزند باشند و همچنین کودکان زیر ۱۶سال و بدسرپرست که در گذشته امکان واگذاری آنها وجود نداشت، شرایط فرزندخواندگی‌شان فراهم شده است.

بها دادن به هویت کودکان

یک روانشناس در همین زمینه می‌گوید:‌ بخشی از هویت یک انسان شامل نام او، اعضای خانواده و والدینش است. بنابراین این افراد به دلیل عدم شناخت اولیه از شخصیتشان تا حدی دچار مشکل می‌ شوند. باید برای رفع این مشکل هویتی تلاش کرد. اینکه روز گذشته رئیس سازمان بهزیستی خواستار ارائه طرح از سوی سازمان ثبت احوال برای رفع مشکل هویتی کودکان بی‌سرپرست شد به این معنی است که یکی از راهکارها برای ایجاد هویت در کودکان بی‌سرپرست نوشتن نام پدر و مادر در شناسنامه آنهاست. برای مثال می توان برای همه این کودکان نام‌های واحد و مشخصی را به عنوان پدر و مادر انتخاب کرد و به این ترتیب با رایزنی بهزیستی می توان شناسنامه این افراد را با هویت مشخص صادر کرد.

فرید براتی سده می‌افزاید:‌ مسئولیت این امر بر عهده قوه قضائیه است و سازمان بهزیستی در این زمینه به شکل وکالتی به این افراد خدمات ارائه می دهد. در اصل مسئولیت این افراد برعهده حاکم شرع است. بر همین اساس باید مشکل هویت این افراد و مشکل نام پدر و مادر در شناسنامه شان مورد توجه قرار گیرد. به گفته او این اقدام کارشناسی شده و مبتنی بر بررسی کارشناسی های بهزیستی است. همچنین براساس بررسی‌های انجام شده باید بتوان به ظرایف این موضوع دقت کرد. برای مثال می‌توان با موافقت قوه قضائیه برای افراد مورد پذیرش در شبه خانواده ها از نام خانم و آقای سرپرست در شناسنامه کودک بی‌سرپرست به عنوان پدر و مادر استفاده کرد. برای جلوگیری از بحران هویتی باید این افراد بعد از سن نوجوانی در جریان مساله هویتی خود قرار گیرند.