روایتی دربارۀ سازسازی استاد نریمان

وب‌سایت موسیقی ما: باباغلام همت آبادى، عارف وارسته و استاد تواناى تنبور به یکی از روستاهای همدان سفر کرده بودند و در منزلی یکی از اهالی روستا ساز چگور (تنبور پنج سیم ترکى) بسیار خوش ساخت و خوش صدایى مى بینند. از صاحب ساز پرس‌وجو می‌کنند و متوجه می‌شوند که این ساز خوش صدا را فردی به نام استاد نریمان ساخته‌اند.


نشانی استاد نریمان را جویا مى‌شوند و مى‌خواهند که ایشان، یعنى بابا غلام را پیش استاد نریمان ببرند. عازم تهران مى‌شوند و با نریمان ملاقات مى‌کنند، بابا در همان جلسه اول با نوازندگى دل از کف نریمان مى‌ربایند و ایشان را مسحور نواى حقانى ساز خویش مى‌سازند. سپس، به استاد نریمان آبنوسى می‌گویند که اگر تنبور بسازى، نامت تا ابد زنده خواهد ماند.

نریمان که تا آن زمان با ساز تنبور آشنایی نداشته است، از جناب باباغلام الگو مى‌خواهد. باباغلام تنبور کاسه‌اى ساخت استاد چنگیز گهواره‌اى (جد استاد اسدالله) خود را که اکنون نزد سید رکن‌الدین شهریارى است به نریمان مى‌دهد و از نریمان مى‌خواهد که این ساز را بررسى کند و صفحه و دسته‌اش را از روى الگوى اولیه‌اش مرمت کند و سفارش چند تنبور به نریمان مى‌دهند مبلغش را نیز پیش پیش به نریمان پرداخت مى‌کند.

نریمان الگوی تنبور خود را برگرفته از همان چگور با قالب جدید می‌‌سازد، دقیقا بنا به همان الگوى چگور فقط در اندازه تنبور.

پس از آماده شدن، جناب باباغلام تنبورها را امتحان کرده و بسیار نریمان را تشویق می‌کنند حدود بیست تومان هم اضافه بر مبلغ سازها به استاد نریمان پرداخت می‌کنند. همچنین چند ساز دیگر سفارش مى‌دهند. بدین ترتیب نریمان شروع به ساختن تنبور مى‌کند.

از آنجا که استاد نریمان در شناخت چوب و عمل آوردن صفحه استاد بی‌نظیرى بوده‌اند، در ضمن از محضر بابا غلام نوازندگى هم مى‌آموزند، و به تایید باباغلام، نریمان در نواختن بیشتر مقام‌ها حتى مقام‌هاى کلام مثل شاه خوشینى مهارت پیدا کرده بود و در نهایت ظرافت و دقت تنبور مى‌نواخت. همین امر باعث شد در ساخت و طراحى تنبور گوى سبقت را از دیگر سازندگان این ساز مقدس برباید، الگوى ترکه‌اى ایشان تا به امروز از بهترین و عالى‌ترین الگوها بشمار مى رود تا حدى که بزرگ‌ترین استادان سازنده تنبور مثل استاد اسدالله گهواره، استاد رهنما و دیگر بزرگواران ضمن استفاده از الگوى ایشان نون معروف نریمان (الگوی سوراخ‌های صفحه ساز) را در صفحه ساز خویش نقش مى‌زنند.

در آن روزگار سید رکن‌الدین شهریارى، رابط بین استاد نریمان و جناب بابا غلام بودند و رمزشان این بود که پشت ساعت مچى استاد نریمان را لمس می‌کردند و استاد نریمان متوجه می‌شد‌اند که ایشان از طرف جناب باباغلام هستند. از این دست رمزگذاری‌ها بین سازندگان ساز برای لو نرفتن الگو، مرسوم بوده است.

آخرین سازى که استاد نریمان براى باباغلام مى‌سازند، تنبور متفاوتى است که الگویش با دیگر الگوهاى نریمان فرق دارد و بدون پاشنه است اندازه ترکه اول بسیار بلند تر است و همین ویژگی شیب زیبایى در انتهاى کاسه ساز ایجاد کرده است. واقعیت این است‌که این تنبور ظرف پانزده روز اقامت باباغلام در کارگاه و منزل نریمان براى بابا ساخته می‌شود. هم اکنون این ساز زیبا نزد استاد لطفعلى منفردنیا پسر ارشد باباغلام همت آبادى نگهدارى مى‌شود.

بعدها دیگر استادان تنبور با دیدن تنبورهاى مهر نریمان، که بیشتر از جانب باباغلام بزرگوار خریدارى شده و به عنوان هدیه به یاران داده بودند، با استاد نریمان ارتباط برقرار مى‌کردند و به ایشان سفارش مى‌دادند.

حقیر با دیدن نقش نون معروف نریمان بر صفحه تنبور ساخت بیشتر استادان از جمله استاد اسدالله گهواره (فرمانى)، استاد رهنما، استاد کمالى کرند، و دیگر بزرگواران به یاد جمله باباغلام عزیز مى‌افتم که در نخستین دیدار به نریمان فرموده بودند که نامت تا ابد زنده خواهد ماند اگر تنبور بسازى...

به نقل از پدر بزرگوارم و تایید استادان گرانقدرم، زنده یاد استاد سید قاسم افضلى شاه ابراهیمى، زنده یاد استاد درویش امیر حیاتى ( همت آبادى ) و خانواده محترم بابا غلام همت آبادی.