سلطان بی‌ تاج‌ و تخت!

وب‌سایت ماهنامه فیلم: صنعت سینمای هند صاحب سومین فیلم سیصد کروری خود (معادل ۴۸ میلیون دلار) شد؛ فیلمی که تازه‌ترین اثر سلمان‌خان است و سلطان نام دارد. به دنبال این موفقیت کلان مالی، تحلیل‌گران اقتصادی سینمای هند به او لقب «سلطان بی‌تاج‌وتخت بالیوود» را دادند.


سلمان‌خان در حال حاضر تنها بازیگر سینمای کشورش است که تماشاگران استقبال بالایی از تمام فیلم‌هایش کرده‌اند. سلطان هم‌زمان با جشن و تعطیلات عید فطر روی پرده سینماهای هند رفت. طبق یک سنت قدیمی، فیلم‌های این خان مسلمان هندی در چنین ایامی روی پرده می‌روند. صنعت سینمای هند با انجام این کار، به میلیون‌ها مسلمان روزه‌دار هندی عیدی می‌دهد. البته اهل فن هم می‌گویند صنعت سینمای هند با این کار یک عیدی خوب هم از تماشاگران مسلمان و غیرمسلمان خود می‌گیرد!

فروش کل سلطان به ۳۰۲ کرور رسید. برخی از تحلیل‌گران اقتصادی سینما پیش‌بینی می‌کردند این درام ورزشی بتواند رکورد فروش داداش‌جان باجرانجی را بشکند که ۳۲۰ کرور است. برخی از دوست‌داران و طرف‌داران این بازیگر هم امیدوار بودند فیلم تازه‌ی سلمان‌خان رکورد ۳۴۱ کروری پی کی با بازی عامر‌خان را بشکند و تبدیل به پرفروش‌ترین فیلم کل تاریخ سینمای هند شود. اما هیچ‌یک از این دو پیش‌بینی به واقعیت نپیوست و درام علمی‌خیالی و انتقادی عامر‌خان هنوز هم با فروش ۳۴۱ کروری خود، پرفروش‌ترین محصول کل تاریخ سینمای این کشور آسیایی است.

با این حال، موفقیت بالای مالی سلطان این نظریه را تا حد وسیعی دامن زده است که سلمان‌خان ستاره‌ی مسلمان بالیوود، مطرح‌ترین بازیگر معاصر سینمای هند است. آن‌ها با توجه به فروش بالا و موفقیت‌آمیز فیلم‌های شش سال اخیر او عقیده دارند در حال حاضر سینمای هند ستاره‌ای بزرگ‌تر و محبوب‌تر از او ندارد. به صورت طبیعی، جامعه‌ی مسلمانان هند از این موضع‌گیری استقبال و ابراز خشنودی کرده است. آمارهای موجود حکایت از این می‌کند که از سال ۲۰۱۰ تا به حال، تمام فیلم‌های سلمان‌خان پنجاه‌ساله فروش‌های کلانی در گیشه‌ی سینماهای هند داشته‌اند.


در همین رابطه، تحلیل‌گران اقتصادی سینما وضعیت کنونی سلمان‌خان را با وضعیت استثنایی آمیتاب بچن در دو دهه‌ی هفتاد و هشتاد میلادی مقایسه می‌کنند. به گفته‌ی آن‌ها بچن در این دو دهه سلطان بلامنازع گیشه بود و هر فیلم تازه‌اش طوفانی در سینماها به راه می‌انداخت. مونماهان دسای تهیه‌کننده و فیلم‌ساز پرقدرت بالیوودی، فیلم‌های بلاک‌باستر و پرفروشی مثل عامر اکبر آنتونی، نصیب، باربر/ کولی و مرد را با بازی بچن در این دو دهه کارگردانی کرد. او در سال ۱۹۸۱ درباره پدیده‌ی آمیتاب بچن گفت: «آمیتاب مثل سیلابی پرخروش است که هر هفتاد سال یک بار، خلق و جاری می‌شود.» منتقدان عقیده دارند حالا این جمله را می‌توان درباره سلمان‌خان تکرار کرد.

این روزها رسانه‌های گروهی از سلمان‌خان با القابی چون «ماشین فروش»، «قطار موفقیت» و «سلطان گیشه» اسم می‌برند. اما تحلیل‌گران سینما می‌گویند در همیشه روی یک پاشنه نمی‌چرخد و با گذشت زمان، فیلم‌های تازه‌ای از دیگر ستارگان بالیوودی روی پرده می‌رود. اشاره‌ی آن‌ها به طور مشخص به فیلم‌های تازه‌ی دو خان مطرح دیگر هندی عامرخان و شاهرخ‌خان است. در عین حال، هریتیک روشن که از سال ۲۰۰۰ به جمع بازیگران سینمای هند پیوست، توانسته خود را به عنوان رقیبی جدی برای این سه خان مطرح کند.

در روزهای پایانی سال جاری میلادی، فیلم تازه‌ی عامر‌خان اکران عمومی می‌شود. آخرین فیلم به نمایش درآمده‌ی او کُشتی/ دانگل نام دارد که یک درام ورزشی زندگینامه‌ای است. نگاهی به تاریخ گیشه‌ی سینماهای هند نشان می‌دهد که عامر‌خان در سال‌های اخیر با هر فیلم تازه‌اش رکورد تازه‌ای را ثبت کرده است. فیلم‌های گاجینی (بازسازی هندی‌زبان یادآوری کریستوفر نولان) و سه احمق او در سال‌های ۲۰۰۸ و ۲۰۰۹ اولین فیلم‌های صد و دویست کروری تاریخ بالیوود بودند. تا قبل از این فیلم‌ها، هیچ کس تصور چنین فروش‌های کلانی را برای محصولات هندی نمی‌کرد.

عامر‌خان با پی کی نشان داد سینمای هند می‌تواند فیلم‌های سیصد کروری هم داشته باشد. حالا طرف‌داران این بازیگر می‌گویند درام ورزشی تازه‌ی او، فروشی چهارصد کروری را برای سینمای هند به ارمغان خواهد آورد. البته این ادعای بزرگی است که کمی بعید و دور از دسترس به نظر می‌رسد. اما زمانی فروش‌های صد و دویست کروری هم برای هندی‌ها دور از دسترس به نظر می‌رسید.

عامر‌خان در فهرست ده فیلم اول جدول فروش تاریخ سینمای هند، چهار فیلم به نام سلمان‌خان است: بجز سلطان و داداش‌جان باجرانجی، هیجان (۲۳۲ کرور) و پریم راتان دن پایو (۲۰۹ کرور) هم در این فهرست هستند. عامر‌خان در کنار داشتن پرفروش‌ترین فیلم تاریخ سینمای هند در این فهرست، دو فیلم انفجار/ دوم۳ و سه احمق را با فروش‌هایی ۲۸۵ و ۲۰۳ کروری دارد. شاهرخ‌خان که هنوز نتوانسته فیلمی سیصد کروری را در کارنامه‌‌‌اش جای دهد، دو فیلم قطار اکسپرس چنای و سال نو مبارک را با فروش‌های ۲۲۷ و ۲۰۳ کروری در این جدول به نام خود ثبت کرده است. هریتیک روشن هم با قسمت سوم اکشن ابرقهرمانانه کریش فروشی ۲۳۱ کروری را تجربه کرده است و در کنار سه خان بزرگ بالیوود، در این فهرست حضور دارد.

صنعت سینمای هند، صنعتی پول‌ساز و بسیار موفق است که هزاران نفر در آن مشغول کارند و خرج خانواده‌های زیادی از آن تأمین می‌شود. این صنعت در کنار صنعت سینمای هالیوود، دارای هویتی مشخص است و بازار خارجی هم دارد. به همین دلیل در داخل هند حساب ویژه‌ای روی فعالیت‌های آن باز شده است و عموم مردم و حتی سیاستمداران هم به آن توجه دارند. به خاطر همین مسأله است که در هند، روزهای جمعه نه‌فقط برای اهالی سینما که برای بسیاری دیگر هم از اهمیت خاصی برخوردار است. در این روز است که فیلم‌های تازه راه به پرده‌ی سینماها باز می‌کنند و هر یک از آن‌ها ظرفیت احتمالی تبدیل شدن به یک بلاک‌باستر موفق را دارند.