سایه‌های موازی؛ بازگشت ستاره قدیمی

وب‌سایت آی سینما: در هیاهوی اکران فیلم «فروشنده» و در حالی که احتمالا زوج شهاب حسینی و ترانه علیدوستی به عنوان دو ستاره سینمای ایران باعث جذب تماشاگر زیادی برای فیلم فرهادی خواهد شد یک سوپراستار سابق سینمای ایران پس از نزدیک به یک دهه به سینما بازگشته است: ابوالفضل پورعرب. او ۷ سال پس از آخرین فیلمی که بازی کرده و ۱۰ سال پس از آخرین فیلمی که از او اکران شده با عاشقانه «سایه‌های موازی» یک نقش اول دیگر را بازی کرده است. به این بهانه نگاه کوتاهی انداختیم به مسیری که پورعرب تا امروز طی کرد و این غیبت حدودا یک دهه ای.


علت اهمیت پورعرب در تاریخ سینمای ایران به یکی از اولین فیلم هایی که بازی کرده باز می‌گردد: «عروس» به کارگردانی بهروز افخمی. فیلمی عاشقانه که نقطه عطف سال پایانی سینمای تجاری در دهه شصت است و آغازکننده مسیری متفاوت برای دهه هفتاد. سینمایی که مخاطبانش پس از انقلاب هرگز فرصت دیدن فیلمی با حضور زوجی خوش چهره و سمپاتیک را پیدا نکرده بودند ناگهان با عاشقانه‌ای مواجه شدند که دو جوان جذاب به نام‌های ابوالفضل پورعرب ۲۹ ساله و نیکی کریمی ۲۰ ساله ایفاگر نقش‌های اصلی آن بودند و داستانش هم شباهتی با آثاری که در سال‌های گذشته در حوزه سینمای تجاری ساخته می شد نداشت. فیلم فروخت، آن قدر فروخت که تبدیل شد به یکی از فیلم پربیننده سینمای پس از انقلاب تا امروز. پورعرب و کریمی هم آنقدر طرفدار پیدا کردند که شدند اولین سوپراستارهای پس از انقلاب.

پس از آن نزدیک به یک دهه پورعرب مهم‌ترین و پرکارترین سوپراستار مرد سینمای ایران بود و در آثار پرفروش و مهمی بازی کرد. از «نرگس» و‌ »آواز تهران» و «نیش» و «در کمال خونسردی» و «چهره» تا «غریبانه» و «مردی از جنس بلور» و «جوانی» و «دست‌های آلوده» و «مردی از جنس باران» که برای این آخری سیمرغ بلورین بهترین بازیگر نقش اول مرد را از جشنواره فیلم فجر به دست آورد. آن وسط‌ها هم در دو سریال مهم آن دوران تلویزیون بازی کرد یکی «تنهاترین سردار» و دیگری «مسافر». پورعرب از آغاز دهه هفتاد تا پایان آن در حدود ۲۵ فیلم کرد که اکثر آن‌ها یا پرفروش بودند یا از فروش متوسط رو بالایی برخوردار بودند.

تنوع ژانری فیلم هایی که پورعرب بازی می‌کرد بالا بود، هم حادثه ای و اکشن، هم درام اجتماعی، هم ملودرام‌ عاشقانه و هم جنگی. این تنوع باعث جذب مخاطب از هر سلیقه ای می‌شد، استعداد خوب او در بازیگری هم کیفیت نقش‌هایی که بازی می‌کرد را چند پله بالاتر می‌برد. چهره کاریزماتیک و جذابی هم داشت و همه این‌ها دلیل خوبی بود که تهیه‌کنندگان زیادی برای ترغیب او برای بازی در فیلم‌هایشان پشت در خانه اش صف بکشند. پورعرب بدون شک یک دهه از قدرتمندترین بازیگران سینمای ایران در گیشه بود.

اما آغاز دهه پنجم زندگی اصلا برای این سوپراستار به بلوغ رسیده خوش یمن نبود. سلیقه مخاطب تغییر کرد و انتخاب های پورعرب هم روز به روز اشتباه‌تر شد. نسل کارگردانان سینمای ایران هم در آغاز دهه هشتاد شروع به پوست اندازی کرد و کارگردانان جوان چندان تمایلی به همکاری با او نداشتند یا به علت قیمت بالایش، یا به علت حاشیه هایی که مدام همراه‌اش بود. شکست تجاری دو فیلم او در ابتدای دهه هشتاد، «تیک» و «زندانی ۷۰۷» مهرپایانی بود بر یک دهه حضور موفق پورعرب در گیشه سینمای ایران. افت دعوت کارگردانان از پورعرب به قدری شدید بود که او در فاصله سال‌های ۱۳۸۰ تا ۱۳۸۸ که آخرین فیلمش را بازی کرد تنها در چهار فیلم به ایفای نقش پرداخت. از میان آن چهار فیلم هم تنها «چند میگیری گریه کنی؟» توانست فروش نسبتا معقولی داشته باشد. حضور او در تلویزیون هم چندان موفق نبود.

پس از فیلم پرحاشیه و اکران نشده «زمهریر» در سال ۸۸ دیگر خبری از پورعرب در سینما نبود. او تقریبا در هیاهوی نسل جدید سینمای ایران محو شد. سوپراستار سابق سینمای ایران در بی خبری مطلق بود تا اینکه حمید نعمت الله در انتخابی هوشمندانه برای یکی از نقش‌های اصلی سریال «وضعیت سفید» به سراغ او رفت که انصافا هم پورعرب در آن خوب درخشید. این سریال می توانست بازگشتی برای این ستاره دهه هفتاد باشد اما اواسط بازی در آن بود که ناگهان درد سرطان بدن او را فرا گرفت و خانه نشین شد. دو سالی از پورعرب خبری نبود تا اینکه در مراسم تجمع هنرمندان برای محکومیت اهانت به پیامبر اسلام در مهر سال ۹۱ بعد از مدت‌ها با چهره ای تکان دهنده و تکیده که حاصل پیشرفت بیماری سرطانش بود مقابل دوربین خبرنگاران گرفت و تاثر عمیقی را در بین سینما دوستان ایجاد کرد.

حال نامساعد جسمی و روحی پورعرب و ورود او به دهه ششم زندگی باعث شد چهار سال ابتدایی دهه نود هم در سینما غایب باشد تا این‌که سال پیش و پس از بهبودی زیادی که در بیماری‌اش حاصل شد بالاخره فرصت حضور در یک فیلم سینمایی دیگر نصیبش شد: «سایه های موازی» سومین اثر سینمایی اصغر نعیمی در مقام کارگردان. البته پورعرب پس از پایان این فیلم در سریال «شهرزاد» هم بازی کرد اما فیلم نعیمی پس از پخش سریال «شهرزاد» فرصت اکران پیدا کرده است و مردم او را با این سریال پرمخاطب می شناسند. ضمن اینکه «سایه‌های موازی» از یک منظر فیلم بسیار جالبی است. دو ستاره دیروز و امروز سینمای ایران در آن مقابل هم قرار گرفته‌اند: پورعرب و شهاب حسینی.

زوج حسینی و ترانه علیدوستی در «فروشنده» از یک طرف و زوج حسینی و پورعرب در «سایه های موازی» در طرف دیگر. رسیدن زور زوج دوم در فروش به زوج اول تقریبا محال است اما تجدید دیدار با سوپراستاری که زمانی همه برای دیدنش در سینما صف می کشیدند آن هم در کنار سوپراستاری که این‌ روزها مردم برای دیدن فیلم‌هایش صف می‌کشند احتمالا خالی از لطف نخواهد بود.