اما و اگرهای چهره آکادمیک طب سنتی

گرچه هزاران سال قدمت دارد، اما کمتر از یک دهه است که طب سنتی چهره آکادمیک به خود گرفته است. چهره‌ای که با رسمیت بخشیدن از سوی وزارت بهداشت، شکل گرفته و اکنون ۱۷ دانشکده آن، زیر نظر دانشگاه‌های علوم پزشکی کشور فعالیت دارند.

روزنامه فرهیختگان: گرچه هزاران سال قدمت دارد، اما کمتر از یک دهه است که طب سنتی چهره آکادمیک به خود گرفته است. چهره‌ای که با رسمیت بخشیدن از سوی وزارت بهداشت، شکل گرفته و اکنون ۱۷ دانشکده آن، زیر نظر دانشگاه‌های علوم پزشکی کشور فعالیت دارند. اما این رسمی شدن، مشکلات را حل نکرده است. در سال‌های اخیر فراز و فرودهای فراوانی بین متخصصان طب رایج، سنتی و وزارت بهداشت برای سر‌وسامان یافتن این شیوه پزشکی رخ داده است. گروهی آن را رد کرده‌اند و غیر‌علمی می‌خوانند و گروهی دیگر فراتر از طب سنتی معمولی وعده بهبود به بیماران داده‌اند. همه این موارد بیمارانی را که گاهی وامانده از پزشکی رایج به طب سنتی روی آورده‌اند، با شائبه‌های فراوانی مواجه کرده است.

بزرگ‌ترین موردی که در مدت اخیر به این شائبه‌ها دامن زده است، بسته شدن مرکز حجامت ایران بوده که اردیبهشت امسال از سوی وزارت بهداشت، پلمب شده است. مرکزی که در آن خدمات طب سنتی و‌ البته حجامت ارائه می‌شد. وزارت بهداشت دلیل توقیف این مرکز پرمراجع را‌، فعالیت افراد غیر‌متخصص در ارائه خدمات و همچنین نداشتن مجوزهای لازم از سوی این وزارتخانه عنوان کرده بود.

اما این توضیحات نیز فصل‌الخطاب تلقی نشده و شائبه‌ها حول و حوش این گونه پزشکی همچنان ادامه دارد. دیروز محمود خدادوست، مدیرکل دفتر طب سنتی، ایرانی- ‌اسلامی وزارت بهداشت، در پاره‌ای توضیحات درباره تحرکات غیر‌قانونی عده‌ای در طب سنتی برخی را به افراطی‌گری در این طب متهم کرد و گفت: «برخی از مدعیان حجامت، سالانه ۱۲ میلیون لیوان حجامت می‌فروشند. این در حالی است که اعتقاد داریم در حوزه حجامت و طب سنتی نباید بر‌خلاف قانون عمل کنیم.»

این نخستین بار نیست که مدیر کل طب سنتی، ایرانی در این باره اظهاراتی را عنوان می‌کند. گروهی نیز این موضع‌گیری وزارتخانه را نشانه مخالفت وزارت بهداشت با توسعه طب سنتی می‌دانند و معتقدند از آنجایی که پزشکی سنتی‌، طرفداران زیادی دارد، فعالان طب رایج چندان علاقه‌ای به توسعه پزشکی سنتی ندارند. در این باره اما وزارت بهداشت بارها اعلام کرده است که این وزارتخانه قصد دارد با مشخص کردن ساز‌و‌کار طب سنتی مانع فرصت‌طلبی و سودجویی عده‌ای شود.

طب سنتی آکادمیک

برخی تصور می‌کنند طب سنتی تنها یادگیری علومی طبی در عطاری‌هاست، اما از سال ۸۷ با راه‌اندازی نخستین دانشکده‌های طب سنتی ایرانی در تهران، فارغ‌التحصیلان رشته پزشکی عمومی یا در دوره Ph.D پزشکی پس از پذیرفته شدن در آزمون و گذراندن دوره چهارساله می‌توانند در این حوزه فعالیت کنند. در ابتدای کار از یک‌سری افرادی که در سال‌های گذشته تجربیات وسیعی در این حوزه داشتند به عنوان استاد دعوت شد. به گفته مسئولان وزارت بهداشت، اکنون این طب مسیری کاملا آکادمیک را در حوزه‌های پژوهشی و تحقیقاتی طی می‌کند و مقالاتی در مجلات معتبر دنیا در همین باره چاپ می‌شود.

چرایی توقف فعالیت

علی شمسی، متخصص طب سنتی ایرانی در پاسخ به این پرسش که چرا به گروهی که بین مردم شهرت زیادی دارند اجازه فعالیت در زمینه طب سنتی داده نمی‌شود، می‌گوید: «‌دوستان بسیاری در این سال‌ها زحمت کشیده و این چراغ را روشن نگه داشته‌اند و تجارب بسیار خوبی در این حوزه دارند‌، اما وقتی این موضوع متولی دانشگاهی و علمی و قانونی پیدا می‌کند، همه باید زیر پرچم آن متولی فعالیت کنند. نمی‌توان گفت که من در حوزه طب ایرانی کار می‌‌کنم ولی کسی را‌ هم در این باره قبول ندارم و زیر‌نظر وزارت بهداشت هم کار نمی‌کنم و دولت، معاون وزیر و دانشگاه را هم قبول ندارم و همه را متهم به انحراف کند.»

او با اشاره به اینکه برخی از حکما طب سنتی که الان در فضای دانشگاهی کار می‌کنند، می‌گوید: «نمی‌توان انتظار داشت که وزارت بهداشت به عنوان متولی بهداشت کشور وجود داشته باشد، اما گروهی موازی آن عمل کنند.»‌ به گفته او، برخی از فعالان در این حوزه با وجود تذکرهای وزارت بهداشت، بدون اتکا به کتاب‌های مرجع طب سنتی مثل الحاوی و قانون دست به حجامت‌های گسترده می‌زدند که به نوعی سوء‌استفاده‌ بود. این در حالی است که این فعالیت‌ها علیه جریان آکادمیک کردن طب سنتی است.