نگاه سیاسی مطبوعات به طرح هدفمندی

خبرآنلاین: نتایج یک تحقیق دانشگاهی نشان می‌دهد روزنامه‌های ایران در بازتاب هدفمندی یارانه‌ها نگاه سیاسی دارند.

در یک تحقیق دانشگاهی که توسط یک دانشجوی ایرانی در مالزی انجام شده، وسعت پوشش مطالب مربوط به هدفمندی یارانه، منابع استفاده شده در مطالب، چهارچوب و فرم مطالب پوشش داده شده و نگاه بازتاب داده شده در این مطالب نشان می‌دهد رابطه مستقیمی بین نگاه سیاسی روزنامه‌ها و چهارچوب بندی پوشش هدفمندی یارانه‌ها وجود دارد.

پویان فخرایی، دانشجوی کارشناسی ارشد ارتباطات در دانشگاه یوتار (UTAR) مالزی، در پایان نامه خود به مقایسه چهارچوب‌بندی(framing) روزنامه‌های ایران در موضوع هدفمندی یارانه‌ها پرداخته و پنج روزنامه شرق، اعتماد، ایران، کیهان و رسالت را مورد مطالعه قرار داده است.

در این تحقیق نتایج به دست آمده نشان می‌دهد روزنامه ایران که متعلق به دولت است بیشترین حجم مطالب درباره هدفمندی یارانه‌ها را منتشر کرده و پس از آن دو رورنامه هوادار دولت یعنی شرق و اعتماد قرار دارند و روزنامه‌های مخالف دولت، کیهان و رسالت، کمترین حجم مطلب را در این باره به خود اختصاص داده‌اند.

این تحقیق که بازه زمانی آذر ۱۳۹۳ تا فروردین ۱۳۹۵ به عنوان زمان تحویل بودجه سال ۹۴ تا پایان بررسی بودجه سال ۹۵ توسط مجلس دهم را مورد مطالعه قرار داده، نشان می‌دهد منابع حدود ۶۳% مطالب منتشر شده در این دوره مقامات دولتی یا نمایندگان مجلس بوده‌اند و تنها در کمی بیش از ۱۲% مطالب منتشر شده از متخصصین استفاده شده است.

همچنین ۶/۴% مطالب به بازتاب نظرات بخشهای خصوصی و نهادهای غیر دولتی پرداخته است. این تحقیق نشان می‌دهد روزنامه‌های مخالف دولت غالبا به بازتاب نظرات نمایندگان مجلس دهم پرداختند و روزنامه‌های هوادار دولت ترجیح دادند بیشتر نظرات اعضای دولت را منتشر کنند.

نتایج این تحقیق، که از جمع آوری و بررسی آماری و تحلیل محتوای ۹۷۸ مطلب منتشر شده در روزنامه‌ها به دست آمده، نشان می‌دهد چهارچوب استفاده شده توسط روزنامه‌ها اختلاف معناداری با یکدیگر دارند و روزنامه‌های مخالف دولت بیشتر از قاب اختلاف (conflict) برای مطالب خود استفاده‌ و تلاش کرده‌اند به برجسته‌سازی اختلاف بین دولت مردان یازدهم و نمایندگان مجلس دهم بپردازند.

در مقابل روزنامه‌های هوادار دولت به قاب‌های عواقب (consequences) و مسئولیت (responsibility) علاقه بیشتری نشان داده‌اند. همچنین این تحقیق نشان می‌دهد که روزنامه ایران بیشترین مطالب را در هواداری از دولت منتشر کرده و روزنامه‌های شرق و اعتماد ترجیح داده‌اند در بسیاری از مطالب منتشر شده چهارچوب بی‌طرفی را حفظ کنند.

روزنامه‌های کیهان و رسالت بیشترین نگاه انتقادی را به دولت داشته‌اند و تلاش کرده‌اند در مطالب خود نارضایتی از دولت را پوشش بدهند. در مقایسه این تحقیق با تحقیق مشابهی که سال ۹۱ توسط دو چهره دانشگاهی دیگر درباره بررسی بخشهای خبری سیمای صورت گرفته، می‌توان نتیجه گرفت روزنامه‌ها در ایران در مقایسه با صدا و سیما نگاه بازتری به مسئله هدفمندی یارانه‌ها داشته‌اند.