سایه روشن های بودجه ۹۶

دکتر حسن سبحانی در جام جم نوشت: لایحه بودجه سال ۹۶ دیروز توسط حسن روحانی، رئیس جمهور تقدیم مجلس شد. بررسی این لایحه نشان می دهد بودجه سال آینده نسبت به لایحه سال ۹۵ از حیث هزینه جاری ۸/۱۹ درصد و از حیث هزینه عمرانی ۵ درصد رشد دارد اما از تراز عملیاتی منفی حدود ۷۷ هزار میلیارد تومان برخوردار است که این رقم نسبت به تراز عملیاتی سال گذشته که ۴۸ هزار میلیارد تومان بود رشد ۵۹ درصدی را تجربه کرده است. معنای تراز عملیاتی این است که اگر دولت بخواهد با درآمدهای مالیاتی منهای درآمدهای نفتی، کشور را اداره کند و هیچ کار عمرانی انجام ندهد در سال ۹۶ حدود ۷۷ هزار میلیارد تومان کسری خواهد داشت. دولت با این‌که در مجموع هزینه عمرانی را بیش از ۵ درصد رشد نداده است اما برخی از هزینه ها را با رشد های بالایی که داده موجب شده تا ۵۹ درصد رشد تراز منفی عملیاتی، تامین درآمد این کسری را به آیندگان منتقل کند.

به عنوان مثال در سال گذشته از منابع سرمایه ای ۱۴ هزار و ۳۰۰ میلیارد تومان بابت تامین این کسری استفاده می‌شد اما در سال آینده ۵۳ هزار میلیارد تومان استفاده خواهد شد. این بدان معناست که دولت به‌نوعی استقراض از نفت و فروش اوراق خزانه اسلامی دست زده است تا بتواند حدود ۲۲درصد رشد جبران خدمات کارکنان خود را عملیاتی کند. در همین حال ۲۷ درصد یارانه را غیر از یارانه نقدی افزایش داده و حدود ۴۸ درصد سایر هزینه های خودش را اضافه کرده است. در مجموع می توان گفت که دولت بر کسر بودجه عملیاتی خودش در این لایحه نسبت به سال قبل ۶۰ درصد اضافه کرده است. معنای این موضوع متعهد کردن دولت‌های بعدی نیز است که در یک نگاه حداقلی می توان گفت که ممکن است این لایحه تصویب شود اما در عمل وارد مرحله اجرایی نخواهد شد.

موضوع تعیین قیمت دلار که ۳۳۰۰ تومان تعیین شده، دارای ابهاماتی است. این قیمت علامت خوبی برای اقتصاد است امامی تواند با توجه به این کسری وسیع تراز عملیاتی مورد پرسش باشد. دولت چگونه راضی شده که کسری تراز عملیاتی خود را تا ۶۰ درصد افزایش دهد و از سوی دیگر با پایین تر گرفتن نرخ دلار تن به انتقادات کارشناسی به کسری تراز عملیاتی بدهد. اگر قیمت دلار را خوشبینانه تلقی کنیم می توان گفت هزینه های واردات کاهش می‌یابد و اقتصاد ملی تقویت می شود و از طرف دیگر می توان گفت که پایین آوردن قیمت دلار به‌رغم عمیق تر شدن شکاف کسری تراز عملیاتی بی‌ارتباط با فعالیت های سیاسی در آغاز سال آینده نیست.