تک فرزندی انتخاب اول خانواده ایرانی شده

خبرگزاری ایسنا: رییس دانشگاه اصفهان گفت: تک فرزندی انتخاب اول خانواده ایرانی شده است و این الگو آسیب پذیری خانواده و جامعه را افزایش و در درازمدت موجب رشد پایین جمعیتی، کمبود نیروی انسانی جوان برای توسعه و پیشرفت و کاهش اقتدار کشور می‌شود.

هوشنگ طالبی امروز (شنبه) در اولین همایش ملی جمعیت و خانواده ایران، اظهار کرد: سیاست‌گذاری که تاکنون داشته‌ایم بر کاهش جمعیت بوده و باید سیاست‌های خود را بر افزایش موالید متمرکز کنیم. دلایل کاهش موالید و مقاومتی که در قبال تولید جمعیت در دهه ۷۰ و همچنین بی‌میلی افراد و خانواده از ورود نظام به زندگی شخصی آن‌ها و تناقض به سیاست‌های باروری در دهه ۷۰ باعث شد تا ما شاهد کاهش تولید نسل باشیم.

وی با بیان اینکه تلاش برای اصلاح سیاست‌های سالخوردگی جمعیت بسیار دشوار است و اگر باروری در سطح پایین بماند، مشکلات مربوط به این موضوع بیشتر می‌شود، افزود: راهکار اساسی برای اینکه تحولات جمعیتی صورت گیرد، اصلاح سیاست‌های بازنشستگی، بهداشتی، شهرنشینی، رشد شهرنشینی، مهاجرت هم‌زمان با آن است چراکه نمی‌توان بدون توجه به این نکات اصلاح جمعیتی انجام داد.

رییس شورای سیاست‌گذاری همایش جمعیت و خانواده گفت: سیاست‌های جمعیتی در تمام جهان افزایشی است. در سال ۲۰۰۵ جمعیت دنیا ۶.۵ میلیارد در سال ۲۰۱۵ جمعیت ۷.۳ میلیارد و در سال ۲۰۱۸ به ۷.۵ میلیارد نفر می‌رسد. درواقع در هر ۱۲ سال یک میلیارد نفر به جمعیت جهان افزوده می‌شود. ۶۰ درصد جمعیت جهان در آسیا، ۱۰ درصد در اروپا، ۹ درصد در آمریکای لاتین، ۵ درصد آمریکای شمالی و ۳۹ میلیون نفر در اقیانوسیه زندگی می‌کنند.

طالبی اضافه کرد: چین با ۱.۴ دهم میلیارد و هند با ۱.۳ دهم میلیارد بزرگ‌ترین جمعیت جهانی را دارند و میانه سنی جمعیتی جهان ۲۹.۶ دهم سال است که ۶۲ درصد ۱۵ تا ۵۹ ساله، ۲۶ درصد زیر ۱۵ سال و ۱۲ درصد بالای ۶۰ سال است.

وی ادامه داد: واقعیت‌ها نشان می‌دهد که به ازای هر زن در جهان ۲.۵ فرزند وجود دارد که تا سال ۲۰۳۰ به ۲.۴ دهم کاهش می‌یابد و بعد از آن به دو فرزند می‌رسد. تنها امیدی که در این میان وجود دارد بالا رفتن کیفیت سلامت و بهداشت است که امید به زندگی را افزایش می‌دهد.

رییس دانشگاه اصفهان تصریح کرد: امید به زندگی در سطح جهان از ۶۷ سال ۷۰ سال رسیده که بیشترین امید در کشورهای آفریقایی با شش سال افزایش بوده است. در سال ۲۰۱۵ امید به زندگی در آفریقا ۶۰ سال، آسیا ۷۰ سال، آمریکای لاتین ۷۵ سال و اروپا ۷۷ سال است که این امر موجب سالخوردگی جمعیت جهان تا سال ۲۰۵۰ می‌شود.

رییس شورای سیاست‌گذاری همایش جمعیت و خانواده به بحث جمعیتی در ایران اشاره کرد و گفت: نرخ باروری کشور در دهه ۷۰ کاهش یافت و این کاهش در دهه ۸۰ نیز ادامه داشت به طوری که در دهه ۶۰ به ازای هر زن ۶.۵ فرزند وجود داشت که این میزان در سال ۹۰ به ۱.۷۵ درصد کاهش یافته است که نشان از کاهش نرخ باروری دارد.

طالبی اضافه کرد: مطالعات در مورد تحولات آینده نشان می‌دهد که متولدین بازه زمانی ۱۳۶۰ تا ۱۳۷۰ به تدریج از سن ازدواج و فرزند آوری عبور کرده و توان باروری جمعیت را کاهش می‌دهند. این کاهش با شیب ملایم در آینده هم ادامه خواهد داشت و نرخ رشد ۳.۲ سال ۶۵ به ۱.۲۹ در سال ۹۵ رسیده است و وضعیت ساختار سنی ایران از جوان سالی به میان‌سالی در حال تغییر است.

وی با بیان اینکه ایران در آستانه سالخوردگی جمعیت است، افزود: نتایج در مورد تحولات باروری نشان می‌دهد سه سناریوی جمعیتی برای ایران قابل بررسی است. ابتدا سناریوی با نرخ رشد پایین که در سال ۱۴۲۰ جمعیت ایران به سطح جانشینی می‌رسد و درواقع رشد جمعیت صفر می‌شود. در سناریوی متوسط نیز نظیر همین اتفاق و نزدیک به جمعیت صفر را خواهیم داشت. اما در سناریوی نرخ رشد بالا ما را ۰.۲ درصد از نرخ رشد جمعیت صفر بالاتر قرار می‌دهد. بر این اساس در سال ۱۴۳۰ جمعیت ما ۸۲ میلیون و با دو سناریوی پایین و متوسط جمعیت ما در سال ۱۴۷۹ به ۴۰ میلیون خواهد رسید اما اگر سناریوی بالا را در نظر بگیریم در همان سال جمعیت ما ۷۰ میلیون خواهد بود.

وی اضافه کرد: سال گذشته ۱۰ درصد جمعیت ایران بالای ۶۰ سال بودند که این میزان در سال ۱۴۲۹ به ۳۳ درصد افزایش می‌یابد. به موازات روند کاهنده باروری شاهد افزایش خانواده‌های تک فرزند هستیم. درواقع نگرش خانواده تغییر و تک فرزندی انتخاب اول خانواده ایرانی شده است. این الگو آسیب پذیری خانواده و جامعه را افزایش و در درازمدت موجب رشد پایین جمعیتی، کمبود نیروی انسانی جوان برای توسعه و پیشرفت و کاهش اقتدار کشور می‌شود.

رییس شورای سیاست‌گذاری همایش جمعیت و خانواده اظهار کرد: در اصفهان میزان باروری از ۱.۸۶ در سال ۸۵ به ۱.۵۷ در سال ۹۰ و ۱.۵۱ در سال فعلی کاهش یافته است. این در حالی بوده که رشد جمعیت در دهه ۷۰، ۲.۱ بوده است و جمعیت سالمند اصفهان به ۹.۲۶ درصد رسیده است. همه آمارهای جهانی، کشوری و استانی نشان می‌دهد که سیاست‌های جمعیتی یک اصل بسیار مهم برای کشور محسوب می‌شود و باید توسط دولت و مسئولان جدی گرفته شود چرا که شاخص جمعیتی به نحو نگران‌کننده‌ای روبه پایین است و نرخ رشد جمعیت در دو دهه آینده ممکن است منفی شود.

طالبی ادامه داد: برنامه‌ریزی و سیاست‌گذاری دقیق در این موضوع می‌تواند ما را از چالش‌های آینده نجات و نادیده گرفتن آن‌ها می‌تواند ما را وارد چالش‌های جدیدی کند.