ریشه مشکلات جامعه ایرانی

روزنامه شرق: رئيس پژوهشگاه میراث فرهنگی و گردشگری ریشه بسیاری از مشکلات امروز جامعه را در بی‌توجهی به شناخت و به‌کارگیری رشته مردم‌شناسی دانست.

سیدمحمد بهشتی، در مراسم گشایش همایش ملی هشتادمین سالگرد نهاد مردم‌شناسی در ایران که دیروز با حضور شخصیت‌های فرهنگی و مردم‌شناسان در تالار اجتماعات موزه اسلامی برگزار شد، گفت: هم‌اکنون زمانی است که باید به پشتوانه سال‌ها کار در این حوزه، رشته مردم‌شناسی را به سایر رشته‌ها معرفی کنیم تا رشته‌های دیگر بر لزوم کاربرد و اهمیت این رشته آگاه شوند.

او در ادامه افزود: اگر با وجود ٩٠٠کیلومتر سهم دریای مازندران مردم مجبور هستند برای سفر بین آذربایجان و مشهد فقط از راه‌های زمینی استفاده کنند و خط دریایی نداریم و نمی‌توانیم از منابع طبیعی خود به بهترین نحو استفاده کنیم یا در راه‌وترابری، پزشکی یا سرمایه‌گذاری صنعتی مشکل داریم و باوجود کمبود آب، میزان مصرف آب خانگی ما ٢,٥ برابر میانگین مصرف جهانی است، همگی به خاطر ضعف ما در حوزه ایران‌شناسی است. او با بیان اینکه یکی از مهم‌ترین علوم برای شناخت ایران، رشته مردم‌شناسی است، گفت: هم‌اینک زمان آن است که اهمیت این علم را به سایر رشته‌ها و مردم معرفی کنیم.

رئيس پژوهشگاه میراث فرهنگی و گردشگری با ابراز تأسف از اینکه بسیاری از مردم حتی دانشجوهای رشته مردم‌شناسی در بدو ورود به این رشته، آگاهی و اطلاعی از اهمیت و کاربرد مردم‌شناسی ندارند، گفت: باید مردم‌شناسی را نه به صورت شعار، بلکه در عمل به مردم شناساند و تنها در این صورت است که با طرح پرسش‌های کلیدی می‌توان به حل مشکلات در حوزه‌های مختلف پرداخت.

او اهمیت‌ندادن به دو پرسش مهم مبنی‌بر اینکه «ایران کجاست و ایرانی کیست؟» را بزرگ‌ترین مشکل قرن گذشته دانست و افزود: برای رسیدن به سعادتمندی و آینده بهتر باید پاسخ این دو پرسش ساده، اما پیچیده و حیاتی را بیابیم و در این زمینه رشته مردم‌شناسی می‌تواند نقش بسیار مهمی ایفا کند. سیدمحمد بهشتی با تأکید بر لزوم توجه و شناخت اقوام مختلف ایرانی گفت: وزارت کشور در اوایل دهه ٨٠ برای اولین‌بار همایش اقوام ایرانی را برگزار کرد این در حالی بود که در همه سال‌های گذشته رویکرد وزارت کشور بیشتر نادیده‌گرفتن اقوام بود و برگزاری این همایش بسیار حائزاهمیت است.

او با تشبیه مردم‌شناسی به تخصص‌های پزشکی گفت: مردم تا تخصص‌های پزشکی را نشناسند نمی‌دانند برای درمان بیماری خود باید به کدام متخصص مراجعه کنند پس در ابتدا باید رشته‌ها و تخصص‌ها را به مردم معرفی کرد تا برای آنها تقاضا ایجاد شود. رئیس پژوهشکده مردم‌شناسی نیز در سخنانی با تأکید بر این نکته که توسعه بومی و پایدار باید مردم‌نهاد بوده و با بافت بومی جامعه در ارتباط باشد تا بتواند به سیاست‌گذاری فرهنگی کمک کند، گفت: مهم‌ترین رشته‌ای که می‌تواند در این زمینه کمک‌کننده باشد، رشته مردم‌شناسی است.

در بخش دیگری از این همایش، طه هاشمی، معاون فرهنگی و امور دانشجویی دانشگاه آزاد اسلامی، سخنرانی کرد و در صحبت‌های خود یکی از حلقه‌های اتصال گذشته و آینده را در جهان کنونی مردم‌شناسی دانست. وی دراین‌باره گفت: رشته مردم‌شناسی می‌تواند با حفظ داشته‌های گذشته زمینه انتقال به آینده را به‌گونه‌ای فراهم کند که بریدگی و شکافی ایجاد نشده و هویت ملی و فرهنگی به‌خوبی به آینده منتقل شود. او با اشاره به پیوند بین مردم‌شناسی و آینده‌نگری گفت: برای رصد مسائلي که جامعه در آینده با آنها مواجه خواهد شد، باید به مردم‌شناسی توجه ویژه‌ای داشته باشیم.

طه هاشمی در ادامه به مطالعه و بررسی در زمینه علل همزیستی و زندگی مسالمت‌آمیز بین ادیان مختلف در ایران با همکاری استادان حوزه فرهنگی، باستان‌شناسی و مردم‌شناسی اشاره کرد و گفت: براساس این مطالعات، امنیت و هویت ملی و یکپارچگی کشور در گرو این است که خرده‌فرهنگ‌ها و تنوع آنها را به رسمیت بشناسیم. به گفته او، زمان جداازهم‌کارکردن حوزه‌هایی مثل میراث فرهنگی و مراکز تولید علم مانند دانشگاه سپری شده است.

او در ادامه از ثبت نخستین جایزه مردم‌شناسی به نام استاد باستانی‌پاریزی در دانشگاه آزاد خبر داد و گفت: این جایزه مصادف با سالروز تولد باستانی‌پاریزی در مراسمی در کرمان با موضوع تاریخ، فرهنگ و ادب عامه و مردم‌شناسی اهدا می‌شود. طه هاشمی از آغاز طرح مفاخر و مشاهیر در دوم دی‌ماه خبر داد و افزود: شخصیت‌های علمی، هنری و تاریخی از سوی واحدهای دانشگاه آزاد شناسایی و همه آنها در سطوح محلی، منطقه‌ای، ملی و بین‌المللی سطح‌بندی شدند و قرار است این شخصیت‌ها موضوع پایان‌نامه دانشجویی در رشته‌های مرتبط در سراسر کشور باشند.

معاون فرهنگی و امور دانشجویی دانشگاه آزاد اسلامی، این اقدام را گامی مؤثر برای حفظ و احیای شخصیت‌های مهم عنوان کرد و گفت: جمع‌آوری اطلاعات و احیای مفاخر و مشاهیر حوزه‌های مختلف جلوي ثبت برخی از این شخصیت‌ها از سوی سایر کشورها به نام خودشان را خواهد گرفت. علیرضا حسن‌زاده، دبیر همایش و نمایشگاه ملی هشتادمین سال تأسیس نهاد مردم‌شناسی ایران، نیز در سخنانی گفت: اگرچه مؤسسه مردم‌شناسی در سال ١٣١٥ در ایران تأسیس شد، اما تفکر مردم‌شناسی از زمان مشروطه شکل گرفت و حتی می‌توان ردپای این تفکر را از زمان‌های بسیار دور دید. به گفته او، ابوریحان بیرونی در قرن چهار رویکرد و موضع مردم‌شناسی داشته است.