«نذر طبیعت» برای نجات جان «پلنگ ماسال»

روزنامه ایران: از پلنگ زیبای تربت جام که از دست مردم به بالای تیر چراغ برق پناه برد و همان بالا به ضرب گلوله شکارچی کشته شد تا پلنگ تنکابنی که با یک دست قطع شده و کمر قطع نخاع و پاهای فلج شده ناشی از اصابت گلوله‌های متعدد شکارچیان با پیکری خونین و رنجور تا دو ماه برای بقا در جنگل تلاش می‌کرد، تاریخ محیط‌ زیست ایران مملو از همین گزارش‌های تلخی است که حکایت از هجوم بی‌امان انسان‌ها به حیات وحش بویژه پلنگ‌ها دارد.

یک روز توله پلنگی را در مازندران به جرم دیده شدن در نزدیکی شهر با ضربات چوب و چماق می‌زنند و زنده زنده سرش را از بدن جدا کرده و پوست می‌کنند و روز دیگر لاشه پلنگی با سبیل‌های کوتاه شده و دست و پاهایی که از مچ قطع شده در کهگیلویه و بویراحمد کشف می‌شود. پلنگ دیگری را هم در جاده‌های فارس با خودرو زیر می‌گیرند و در لرستان با شلیک گلوله به کمر قطع نخاع می‌کنند و در توران (سمنان )و گلستان نیز به ضرب گلوله دامداران از پا در می‌آورند و این حکایتی است که همه روزه ادامه دارد.

اما با همه این هجمه‌ها در شهرستان ماسال در گیلان، اهالی یک روستا با وجودی که در چندین نوبت شاهد تلف شدن گاوهایشان به دست پلنگ بوده‌اند باز هم حاضر نشدند پلنگ را از رأس هرم غذایی منطقه حذف کنند! اهالی روستای «توت نساء»، سال‌هاست که به شغل دامداری مشغولند و گاوهایشان را برای چریدن به جنگل‌ها و مراتع بالادست روستا می‌فرستند اما در تابستان امسال ۵ گاو مورد حمله پلنگ قرار گرفته و به عنوان طعمه مصرف شده‌اند با این حال سطح بالای آگاهی‌های عمومی و باورهای زیست محیطی اهالی روستا مانع از این شده که این پلنگ را با طعمه‌های مسموم یا به ضرب گلوله از پا در بیاورند.

حالا جمعی از دوستداران محیط‌ زیست با حمایت «پایگاه نذر طبیعت» که در چند ماه گذشته ده ها میلیون تومان در قالب نذر طبیعت، برای ساخت آبشخور و تأمین علوفه در زیستگاه‌هایی که دچار خشکسالی شده‌اند پول جمع‌آوری کرده است، دست به کار شده‌اند تا به پاس قدردانی از اهالی فهیم روستای توت نساء خسارت وارده به دام هایشان را بپردازند.

در همین حال عباس محمدی، عضو گروه دیده بان کوهستان درباره جزئیات این واقعه در گفت‌وگو با «ایران»می‌گوید: اواخر تابستان 95 بود که جمعی از دوستان کوهنورد اطلاع دادند که در این روستا چندین بار پلنگ به گاو روستاییان حمله کرده، و آنها با اینکه یک شب هم کمین کرده‌اند و حضور پلنگ را بالای سر لاشه گاوهایشان به ثبت رسانده‌اند اما باز هم پلنگ را نکشته‌اند.

او افزود: به محض اطلاع به منطقه رفتیم و با شرکت «بیمه ما» (وابسته به بانک ملت) و سازمان حفاظت محیط‌ زیست موضوع را در جریان گذاشتیم تا از محل بیمه پلنگ ایرانی که اخیراً توسط بیمه ما، شکل گرفته خسارت اهالی پرداخت شود اما در این چند مورد اخیر چون چند ماه از ماجرای حمله گذشته بود و به اطلاع محیطبانی نرسیده بود و صورتجلسه ای هم تهیه نشده بود باوجود پیگیری‌های متعدد نتیجه ای نگرفتیم و تصمیم گرفتیم با کمک فعالان محیط‌ زیست این خسارت را جبران کنیم تا مردم خسارت دیده خدای نکرده درصدد صدمه به پلنگ‌ها بر نیایند. همچنین در نظر داریم با همکاری مردم محل، راهکارهایی برای پیشگیری از حمله‌‌ پلنگ به دام‌ها بیابیم.

تعرض به زیستگاه های حیات وحش در سال های اخیر

او افزود: متأسفانه در سال‌های اخیر بسیاری از زیستگاه‌های حیات وحش مورد تعرض ما انسان ها قرار گرفته و طعمه‌های گونه‌های گوشتخوار نیز به دلیل شکار بی‌رویه از بین رفته و گونه‌هایی مثل گرگ و پلنگ چاره ای ندارند جز اینکه از دام‌های اهلی که زیستگاه آنها را اشغال کرده‌اند تغذیه کنند. در مورد اتفاق اخیر نیز ما مشاهده کردیم که تعداد زیادی از گاوهای اهالی در مراتع ماسال چرا می‌کنند و قطعاً تعدادشان بیشتر از ظرفیت مراتع بوده و با خود اهالی هم صحبت کرده‌ایم که این روند را تغییر دهند تا بعد از این کمتر شاهد حمله پلنگ باشند. بنابراین کار ما صرفاً به جمع‌آوری پول برای پرداخت خسارت آنها تمام نخواهد شد و هدف بزرگ تری در این منطقه دنبال می‌کنیم که تعادل دام با مرتع از جمله این اهداف است.

محمدی درباره میزان کمک‌های جمع‌آوری شده و نحوه پرداخت کمک‌ها گفت: ما دو هفته است که فراخوان داده‌ایم و با کمک خود اهالی که گاوهایشان را قیمت گذاری کردند و منصفانه نیز بوده، متوجه شدیم ۱۰ میلیون تومان باید برای پرداخت خسارت ۵ گاو به ۴ نفر از اهالی جمع کنیم که خوشبختانه در این مدت کوتاه موفق شدیم نزدیک ۶ میلیون تومان با همکاری پایگاه نذر طبیعت جمع کنیم. او خاطرنشان کرد: علاقه‌مندان و کسانی که نذری برای طبیعت دارند و آنها که دلشان برای نجات جان پلنگ ماسال می‌تپد می‌توانند وجوه کمکی خود را از ۱۰ هزار تومان تا بیشتر، به صورت آنلاین از طریق پرتال« فاندوران» یا با مراجعه به سایت نذر طبیعت پرداخت کنند.

پورتال ایرانی «فاندوران»، که کمتر از دوسال است فعال شده بستری را فراهم کرده تا افراد ایده‌های خلاقانه خود را در ارتباط با محیط‌ زیست و با نیت خیرخواهانه به دیگران معرفی کنند و در ازای آن حمایت مالی دریافت کنند. محمدی می‌گوید: کمک‌های مالی کوچک ما می‌تواند در افزایش حساسیت یک جامعه روستایی یا دامدار نسبت به حیات وحش مؤثر باشد و به آن مردم بیاموزیم که اگر احیاناً خسارتی دیدند و آگاهانه از حیات وحش حمایت کردند و به آن آسیب وارد نکردند تنها نیستند ضمن اینکه آنها نیز پذیرفته‌اند باید رویه دامداری شان را تغییر دهند.

براساس آمارهای رسمی سازمان حفاظت محیط زیست، ۱۵۳ پلنگ در یک دهه اخیر به دست مردم و شکارچیان کشته شده‌اند. طعمه‌های مسموم، سلاح شکاری و جاده‌های پی در پی در قلب زیستگاه‌ها و وجود سگ‌های گله در حریم امن مناطق حفاظت شده از مهم ترین تهدیدات این گونه جانوری کمیاب در ایران به شمار می‌رود. براساس اعلام اتحادیه جهانی حفاظت از طبیعت گونه پلنگ ایرانی در فهرست گونه‌های در خطر انقراض قرار دارد و برآورد شده تنها ۵۰۰ پلنگ از این گونه در سراسر ایران باقی مانده باشد.

اما اهالی توت نساءیی‌ها در گیلان تنها مردمی نیستند که حاضر نشدند پلنگ را از پا در بیاورند.