نشان استادمحمد در دستان رحمانيان و امجد

روزنامه شرق - رضا آشفته: در دومين دوره جايزه محمود استادمحمد، ضمن تجليل از فريده فرجام، نمايش‌نامه‌نويس پيش‌كسوت زن، نشان استادمحمد در دو بخش تأليفي و اقتباس به محمد رحمانيان و حميد امجد رسيد. در بخش تأليفي، از دو نمایش‌نامه «زیر بال فرشتگان»، نوشته نادر برهانی‌مرند و «سقراط»، نوشته حمیدرضا نعیمی قدردانی شد و نشان استادمحمد به محمد رحمانيان براي نمايش‌نامه «اسب‌ها؛ سال ٥٩ هجری‌شمسی» رسيد.نعیمی بعد از دریافت جایزه خود گفت: آقای رئیس‌جمهور متأسفم که دولت شما هم در زمینه حمایت از فرهنگ نمره زیر صفر گرفت.از ميان نمایش‌نامه‌های اقتباسي، از «بازینامه حکایت بی‌صاحاب»، نوشته محمدحسین ناصربخت و «جنایات و مکافات»، نوشته ایمان افشاریان قدردانی شد و نشان محمود استادمحمد به نمایش‌نامه «سه خواهر و دیگران» حمید امجد تعلق گرفت.امسال ۱۳۵ نمایش‌نامه شامل ۹۰ اثر تألیفی و ۲۵ اثر اقتباسی ازسوي هيئت داوران مورد بررسی قرار گرفت و از میان آنها متون نهایی انتخاب شدند. مراسم اختتاميه دومین دوره جایزه محمود استادمحمد شامگاه شنبه ١٨ دی با حضور اسماعیل خلج، احترام برومند، اصغر همت، منصور خلج، فرهاد توحیدی، مسعود جعفری‌جوزانی، علی مرادخانی، احمد مسجدجامعی، سهیل محمودی و... برگزار شد.

فريده فرجام

فریده فرجام، نویسنده کودکان، نمایش‌نامه‌نویس، نویسنده و شاعر بزرگ‌سالان، نخستین زن نمایش‌نامه‌نویس ایرانی است که در دهه ۱۳۳۰ خورشیدی نمایش‌نامه نوشته است. هنگامی که در دانشگاه تحصیل می‌كرد، در کلاس تئاتر که استاد آن پروفسور «کوئین بی» بود، جایزه اول بازیگری به او اعطا شد و نمایش‌نامه‌ای که وی نگاشته بود، یکی از چهار نمایش‌نامه‌ای بود كه برنده جایزه شد و به اجرا درآمد. نمایش‌نامه «عروس» در تلویزیون ملی ایران اجرا و دوبار پخش شد. هم‌زمان نمایش‌نامه «خانه بی‌بزرگتر» وی در تئاتر سنگلج روی صحنه رفت. او سپس نمایش‌نامه «هوای مقوّایی» را نوشت. خانم فرجام در آذرماه ۱۳۹۳ در بازگشت به ایران، نمایش‌نامه عروس را با همکاری بازیگران حرفه‌ای سینما، تئاتر و تلویزیون به‌نفع یک بنیاد خیریه در باغ‌موزه قصر و در خانه تئاتر فرهنگ‌سرای گلستان روخوانی کرد. وی در سال ۱۳۹۴ در جلسه امضای چاپ تازه‌ای از مجموعه نمایش‌نامه «تاجماه» که برای نخستین‌بار ۵۱ سال پیش منتشر شده است، شرکت کرد.

اسب‌ها؛ سال ٥٩ شمسی

محمد رحمانيان در آغاز دهه ٨٠ به دنبال نگارش و اجراي متوني مذهبي، برگرفته از قيام كربلا بود. او در سال ٨٢ نمايش «پل» را با كارگرداني مشترك حبيب رضايي در تالار چهارسو اجرا كرد كه با اقبال عمومي و منتقدان مواجه شد چون در زمينه متون مذهبي- تاريخي حركت تازه‌اي به‌شمار مي‌آمد، اما اين راه با «اسب‌ها؛ سال ٥٩ هجری‌شمسی»، و اجرايش در تالار اصلي تئاتر شهر در سال ٨٣ تداوم يافت. آخرین سه‌گانه از نمایش‌نامه‌هایی با موضوع قیام کربلا نيز نمايش «روز حسين» بود كه در سال ٨٨ با حضور رحيم‌مشايي از اجراي عمومي بازماند و حتي بر سر انتشار آن نيز تا مدت‌ها نشر چشمه دچار توقيف شد. نمایش‌نامه «پل» ازسوي دفتر نمایش‌نامه‌های مذهبی مرکز هنرهای نمایشی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی به چاپ رسید و نمایش‌نامه‌ «اسب‌ها؛ سال ٥٩ هجری‌شمسی» نيز در سال ٩٤ ازسوي انتشارات نيلا منتشر شده است.

رحمانيان، در «اسب‌ها؛ سال ٥٩ هجری‌شمسی» سعی کرده که مرثیه‌سرایی نکند. موضوع اصلی نمایش اسب‌ها، درباره خانواده‌هایي است که بدون آنکه خودشان بخواهند وارد جریانی می‌شوند که علاقه‌ای به آن ندارند. یوسف اسبی مراد یحیی است که ایمان و دانش خود را از او گرفته است. یحیی در لحظات ناامیدی به یاد یوسف اسبی است و از او به‌عنوان یک شخصیت صلح‌طلب یاد می‌کند، اما وقتی او وارد صحنه می‌شود می‌بینیم که وی دچار جنون شده است و خود را با جنگ اسب‌ها سرگرم می‌کند. این داستان حدیث نفس ماست.

سه خواهر و ديگران

این نمایش‌نامه شرحی بر زندگی و دل‌مشغولی‌های خانواده پرُزُرُف است که از سه خواهر به نام‌های اولگا، ماشا و ایرینا و برادرشان آندره ئی تشکیل شده است. این خانواده از وضعیت موجود خود ناراضی است و چشم‌انداز آینده را تیره‌وتار و امیدهای خویش را برباد‌رفته می‌بیند.

سه خواهر و دیگران اثری متفاوت به‌لحاظ هم‌گرایی چند متن در یک متن مستقل از منظر حمید امجد است و باید که این نوع برخورد یا اقتباس و دراماتورژی را در یک بازنگری پیوسته از التقاط‌گرایی در چند متن دانست که در آن سه وجه وجود دارد:

وجه اول: متون چخوف که در آن از سه خواهر و باغ آلبالو بهره‌مند شده است.

وجه دوم: متون شکسپیر که در آن از شاه‌لیر، هملت و مکبث بهره‌مند شده است.

وجه سوم: تاریخ و فرهنگ ایرانی است که در آن فیروز یا فیرز جنین جریانی را در متن سه خواهر و دیگران نمایندگی می‌کند.

شاکله نهایی یک اثر مستقل است که در آن برداشت دیروز و امروز را در نظمی دگرگونه برایمان بازتعریف می‌کند که در اینجا گزاره‌های متفاوتی پیش‌رویمان قرار می‌گیرد.

قدرداني‌ها

همچنين در اين مراسم، از پرستو گلستانی، شهرام گیل‌آبادی، میکائیل شهرستانی، سارا داروفروش، احسان فلاحت‌پیشه، روزبه حسینی، غزل معصومی، ملیکا رضی، مهین فاطمی، سعید دولتی، مرتضی برزگرزادگان، سامان ارسطو، بهارک توسلی، کامبیز بنان و مرتضی حقیقت‌بیان به‌عنوان کارگردان‌هایی که آثار زنده‌یاد استادمحمد را به صحنه برده‌اند، قدردانی شد.فرهاد توحیدی، اصغر همت، محمدامیر یاراحمدی، مجید قمصری و رویا نونهالی داوران دومین دوره جایزه محمود استادمحمد بودند.