چالش‌های جریان اصلاحات در دوران پساهاشمی

صبح نو نوشت: آیت‌الله هاشمی رفسنجانی پدر معنوی دولت تدبیر و امید بود و توانست در انتخابات ۹۲ جریان اصلاح‌طلب و اعتدال را به یکدیگر نزدیک کرده و سبب ائتلاف آنها در انتخابات ریاست جمهوری ۹۲ شود.آیت‌الله هاشمی در تمامی انتخابات پس از انقلاب اسلامی در ایران نقشی تعیین‌کننده در رقابت‌های سیاسی داشت، حال اصلاح‌طلبان و دولت قرار است انتخاباتی بدون هاشمی را تجربه کنند.برای بررسی تاثیرات فقدان آیت‌الله هاشمی در جریان اصلاحات و دولت در انتخابات پیش رو، سراغ کارشناسان و تحلیلگران سیاسی رفتیم.

ایمانی: اصلاح‌طلبان خطر فقدان هاشمی را احساس کرده‌اند

آقای ناصر ایمانی، کارشناس و تحلیلگر سیاسی، در گفت‌وگو با روزنامه صبح نو درباره تأثیر فوت آیت‌الله هاشمی بر جریان اصلاحات و پیروزی روحانی در انتخابات ۹۶ گفت: با توجه درگذشت آیت‌الله هاشمی رفسنجانی، روحانی حمایت و پشتیبانی ایشان را همراه ندارد که این امر سبب آسیب پذیری بیشتر اوست.به گفته آیت‌الله هاشمی اگر ایشان نبودند اصلاح‌طلبان و روحانی پیروزی انتخابات ۹۲ را بدست نمی‌آوردند. وی ادامه داد: اصلاح‌طلبان و روحانی، خطر نبود هاشمی را احساس کرده‌اند و به همین دلیل است که در هفته گذشته بسیار تلاش کردند تا آیت‌الله هاشمی را مظلوم معرفی کرده و یاد ایشان را زنده نگه دارند تا از کارکرد انتخاباتی وی بعد از رحلت هم استفاده کنند. این تحلیلگر مسائل سیاسی با دشوار توصیف کردن شرایط انتخاباتی اصلاح‌طلبان در سال ۹۶، تصریح کرد: انتخابات ۹۶ برای اصلاح‌طلبان به مراتب سخت‌تر و پیچیده‌تر از اصولگرایان است چراکه تنها مشکل پیش روی اصولگرایان می‌تواند شکست کاندیدای معرفی شده‌شان باشد و این درحالی است که با فوت آیت‌الله هاشمی اردوگاه اصلاحات از هم اکنون با معضل روبه‌رو شده است.

وی معضلات پیش روی اصلاح‌طلبان برای انتخابات ۹۶ را برشمرد و اظهار داشت: اصلاح‌طلبان از سویی گزینه جدی‌تر از روحانی برای حمایت و پشتیبانی ندارند، از سویی دیگر هم رییس جمهور در مقطع کنونی مقبولیت اجتماعی مناسبی ندارد که این امر با نبود هاشمی تشدید می‌شود و موضوعی نگران کننده برای اصلاح‌طلبان است.

ایمانی ادامه داد: اگر اصلاح‌طلبان به‌دلیل ریزش آرای روحانی بخواهند آلترناتیو دیگری را در کنار روحانی در عرصه انتخابات وارد کنند، وی حاضر به انصراف به نفع آلترناتیو نیست و این خود تبدیل به یکی دیگر از نگرانی‌های اصلاح‌طلبان شده است و در صورت کاهش مقبولیت روحانی در ۴ ماه باقی مانده، این جریان سیاسی نمی‌خواهد به‌خاطر حمایت از وی مقبولیت خود را که در سال ۹۲ احیا کرده است، در جامعه از دست دهد.

وی خاطرنشان کرد: بر اساس تجربه، عملکرد روسای جمهور در ۴ سال دوم حضورشان در دولت، بدتر از ۴ سال اول است و این امر ممکن است حیثیتی را برای اصلاح‌طلبان نگذارد، همانطور که اصولگرایان هزینه اشتباهات احمدی نژاد در دوره دوم را پرداختند، به همین دلایل است که اصلاح‌طلبان و روحانی با مشکلات جدی در انتخابات ۹۶ روبه‌رو هستند.

ایمانی در پایان به نقش آیت‌الله هاشمی در وحدت میان اصلاح‌طلبان و جریان اعتدال اشاره و خاطرنشان کرد: آیت‌الله هاشمی رفسنجانی پایه‌های وحدت اصلاح‌طلبان بود و اختلافات داخلی میان این جریان را سازماندهی می‌کرد و همچنین با وجود مقام، جایگاه و ارتباطاتی که داشت، زمینه و شرایط و هماهنگی‌های لازم را انجام می‌داد که فقدان چنین شخصیتی به ویژه در جریان اصلاح‌طلبان غیر قابل جایگزینی است.

انبارلویی: آیت‌الله هاشمی رهبر ائتلاف اصلاح‌طلبان و اعتدال بود

آقای محمد کاظم انبارلویی سردبیر روزنامه رسالت و تحلیلگر سیاسی هم در گفت‌وگو با روزنامه صبح نو گفت: فقدان آیت‌الله هاشمی در سپهر سیاسی ایران به تعبیر رهبری جانکاه و سخت است و نقش هاشمی در قبل انقلاب و بعد در مراحل گوناگون انقلاب بر کسی پوشیده نیست. وی در نقش هماهنگ کننده اضلاع رقابت در انتخابات ۹۲ را عهده دار بود و حال اصلاح‌طلبان در این زمینه دچار بحران می‌شوند.

وی ادامه داد: آیت‌الله هاشمی نقش رهبری را در ائتلاف میان اصلاح‌طلبان، جریان اعتدال و سازندگی بر عهده داشت و همچنین تندروی‌ها و کندروی‌ها را کنترل می‌کرد و سبب انسجام در دولت و کابینه شده بود.حال این ائتلاف به دنبال جایگزینی برای هاشمی است که بر اساس گفت‌وگوها و موضع‌گیری‌ها به نظر نمی‌رسد این خلأ پر شده و کسی بتواند به جای هاشمی ظاهر شود. این تحلیلگر سیاسی در پایان سخنان خود تاکید کرد: احتمال بسیار بالایی وجود دارد تا اتفاق ۹۲ تکرار نشود و سه طیف اعتدال، اصلاحات و سازندگی توفیق ائتلاف و همگرایی بدست نیاورند چراکه هاشمی نقشی تعیین کننده در این مورد داشت و جای هاشمی خالی است.

احدیان: روحانی ردای جایگزینی هاشمی را برای خود می‌خواهد

آقای محمد سعید احدیان مدیر مسوول روزنامه خراسان در گفت‌وگو با روزنامه صبح نو اظهار داشت: آیت‌الله هاشمی حلقه وصل جریان اصلاحات و تمامی طیف‌های داخلی آن با جریان نزدیک به دولت بود که سبب همراهی این جریان‌ها با یکدیگر می‌شد لذا با نبود هاشمی اولین تلاش برای جایگزینی وی آغاز شده است که به نظر نمی‌رسد فردی بتواند چنین نقشی را بر عهده بگیرد چراکه هر فردی از جریان اصلاحات یا جریان اعتدال عهده دار این نقش باشد، با مخالفت روبه‌رو می‌شود.

وی ادامه داد: در حال حاضر روحانی ردای جایگزینی هاشمی را برای خود می‌خواهد و زیر نظر فردی دیگر قرار نمی‌گیرد و این درحالی است که وی نقشی قابل اعتماد برای اصلاح‌طلبان ندارد و این امر سبب می‌شود تا شخصی نتواند به عنوان جایگزین آیت‌الله هاشمی ایفای نقش کند لذا جایگزینی آیت‌الله هاشمی خود یکی از معضلات پیش روی اصلاحات و دولت است. این فعال سیاسی اصولگرا خاطرنشان کرد: عقلانیت در اردوی اصلاح‌طلبان به قدری است که برای رییس دولت یازدهم در انتخابات ۹۶ رقیب نتراشند اما به دلیل کاهش شدید آرای روحانی، زمزمه‌هایی از انتخاب کاندیدای دوم در اردوگاه اصلاحات به گوش می‌رسد، ضمن اینکه افرادی چون آقای عارف هم احتمالاً تصمیمات فردی خود را ادامه دهند.

احدیان همچنین تاکید کرد: اگر اصلاح‌طلبان در انتخابات ۹۶ بر اساس عقلانیت تصمیم گیری کنند، به تعامل خود با دولت ادامه می‌دهند اما پایگاهی برای جمع آوری آرای روحانی یا حمایت صد در صدی از وی نخواهند بود و تنها به‌صورت ضمنی از دولت حمایت می‌کنند و این درحالی است که دولت از اینکه برند اجتماعی اصلاح‌طلبان به‌صورت باورمند از آن حمایت نکند، نگران است و تأثیر هاشمی حداقل سبب کاهش آرای روحانی در اردیبهشت ماه است. وی اما تأثیر درگذشت آیت‌الله هاشمی را بر شورای شهر بیشتر می‌داند و در این زمینه اظهار کرد: تقارب و اختلاف جدی میان اعتدالیون، کارگزاران و اصلاح‌طلبان در نبود هاشمی، در انتخابات شورای شهر ویژه شورای شهر تهران نمود پیدا می‌کند چراکه هریک از این جریان‌ها خود را برای انتخابات ۱۴۰۰ و پیروزی در آن آماده کرده‌اند و پیروزی خود را نسبت به جریان دیگر قطعی می‌دانند.

احدیان یادآور شد: اصلاح‌طلبان در انتخابات مجلس از ارائه لیست مشترک با دولتی‌ها پشیمان شدند و اگر بتوانند برای انتخابات شورای شهر به یک لیست واحد و نهایی برسند، اختلافات آن‌ها خود را در انتخاب شهردار تهران نشان می‌دهد، چراکه هریک از این جریان‌ها درصددند تا کاندیدای خود را برای انتخابات ۱۴۰۰ بر کرسی شهردار تهران بنشانند.این نکته را نباید فراموش کرد که اگر اصلاح‌طلبان و دولتی‌ها با عقلانیت تصمیم نگیرند، فقدان آیت‌الله هاشمی می‌تواند اتفاقی را که سال ۹۲ برای اصولگرایان رخ داد، در سال آینده برای اصلاح‌طلبان تکرار کند.