وجود اسکله‌هایی بدون مجوز ورود

روزنامه آرمان - فریبا نهاوندی: یک تحلیلگر مسائل اقتصادی روز گذشته اظهاراتی درباره قاچاق کالا به ایران انجام داده است که نشان از وجود مافیا و پشت پرده‌ای در رابطه با این معضل اقتصادی ایران دارد.

سعید لیلاز عنوان کرده است که اسکله‌هایی در کشورمان وجود دارد که کسی اجازه بازرسی از آنها را ندارد. در سال‌های اخیر هر گاه موضوع قاچاق مطرح شده تعابیری مانند «مافیا» و «سازمان یافته» نیز به کار رفته است.

واقعیت این است که حجم بالای قاچاق در ایران این شائبه را به وجود می‌آورد که دست‌های پشت پرده‌ای در این ارتباط وجود دارد. در یکی دو سال اخیر و به دنبال مقابله فراگیر با قاچاق کالا به ایران حجم قاچاق از ۲۵ میلیارد دلار در سال به حدود ۱۵ میلیارد دلار رسیده است. هر چند این موفقیتی بزرگ در زمینه مقابله با قاچاق را نشان می‌دهد، اما همچنان میزان زیادی کالای قاچاق وارد کشور می‌شود که از طریق کولبران، به صورت ته لنجی یا از کوره‌راه‌ها امکان ورود آن وجود ندارد. برخی از محصولاتی که به ایران قاچاق می‌شود، محصولات فاسد شدنی هستند و برای ورود آنها نیاز به کانتینر‌های پیشرفته و بزرگ وجود دارد. این تجهیزات در کوره راه‌ها قابلیت استفاده و اختفا ندارند. بر این اساس است که عنوان می‌شود مافیایی در زمینه‌هایی وجود دارد؛ موضوعی که روز گذشته یک تحلیلگر اقتصادی نیز بر آن تاکید کرده است.

از بین بردن مزیت قاچاق

استاد دانشگاه شهید بهشتی با بیان اینکه از بین بردن مزیت و سود قاچاق فقط با سیاستگذاری در حوزه‌های کلان ممکن است، اظهار داشت: این اقدام در بخش سوخت انجام شد. با اجرای طرح عرضه سوخت بر اساس پیمایش توسط وزارت راه و شهرسازی، از بخشی از قاچاق سوخت جلوگیری شد. به گزارش ایلنا، سعید لیلاز گفت: در حال حاضر بر اساس گزارش‌های رسمی با اجرای طرح عرضه سوخت بر اساس پیمایش، از مصرف چیزی حدود ۹ میلیون لیتر در روز صرفه جویی شد که این رقم مصرف سوخت در بسیاری کشورهاست.

او تاکید کرد: البته در برخی از موارد و در مورد برخی از کالاها مافیا داریم، اما یک مشکل کشورمان در بحث قاچاق، موضوع فقر عمومی است. خود این فقر عمومی منجر می‌شود دستمزد ماموران گمرک و نگهبان‌ها کم باشد و این افراد در معرض فساد قرار بگیرند. این کارشناس اقتصادی با بیان اینکه یک مشکل دیگر درباره قاچاق فقر مرزنشینان کشورمان است، گفت: ایران کشوری با چند هزار کیلومتر مرز آبی و زمینی است که کنترل این مرز با سیاستگذاری کلان و تقویت مرزبانی‌ها باید باشد.او با تاکید بر اینکه ایران خوشبختانه کشور وسیعی است، اما بدبختانه بیشتر همسایگان کشورمان فقیر هستند که این خود به قاچاق پذیری ساختار اقتصادی ایران کمک می‌کند، عنوان کرد: ایران یک بازار جذاب برای واردات کالای قاچاق از افغانستان، پاکستان، جمهوری آذربایجان، ترکمنستان و جنوب خلیج فارس است.

لیلاز تاکید کرد: از سوی دیگر در ایران اسکله‌هایی داریم که کسی اجازه بازرسی از آن را ندارد یا محموله‌هایی که بر اساس برخی تبصره‌های قانونی کسی اجازه ورود به آن را ندارد. او ادامه داد: با توصیه و دستورالعمل نمی‌توان جلوی واردات قاچاق را گرفت. این کارشناس اقتصادی با بیان اینکه معتقدم بخشی از قاچاق سوخت را توانستیم با همین سیاست‌های کلان کنترل کنیم، افزود: به نظر نمی‌رسد که مصرف سوخت روزی ۹۰ میلیون لیتر باشد یا اینکه منازل و کارخانه‌ها روزی ۷۲۰ میلیون متر مکعب گاز مصرف کنند. این در حالی است که این میزان سوخت هیچ اثری در تولید ثروت در ایران ندارد و معقدم هنوز هم مقدار زیادی از این سوخت قاچاق می‌شود. لیلاز عنوان کرد: باید توجه داشته باشیم که مساله قاچاق منحصر به ایران نیست و در تمام دنیا وجود دارد، اما باید قبول کنیم که حجم آن در ایران بیشتر است و اساس آن روی سوخت است. به همین دلیل است که فشار روی عدم افزایش قیمت گازوئیل نسبت به سایر کالا‌ها بیشتر است.

محصولاتی که از ایران قاچاق می‌شود

هر چند ایران بیشتر وارد کننده محصولات قاچاق است، اما برخی کالا‌ها نیز از ایران به خارج از کشور می‌رود که این مساله نیز در نوع خود مشکلاتی را به وجود می‌آورد. مهم‌ترین محصولی که از ایران به خارج قاچاق می‌شود سوخت به ویژه گازوئیل و بنزین است. در سال‌های اخیر تمهیداتی برای جلوگیری از قاچاق سوخت ایران به کشور‌های خارجی اندیشیده شده که تا حد زیادی موفق بوده است. عمده دلیل این نوع قاچاق قیمت پایین سوخت در ایران بود. سوخت در ایران سال‌ها به صورت یارانه‌ای عرضه می‌شد، اما در سال‌های اخیر یارانه سوخت برداشته شده و قیمت آن افزایش چشمگیری داشته است. این افزایش قیمت به کاهش قاچاق سوخت از ایران که عمدتا از مرز‌های شرقی کشور انجام می‌شد، منجر شده است.

قاچاق سوخت در ایران در بسیاری مواقع توسط اتوبوس‌ها و کامیون‌هایی انجام می‌شد که باک اضافه برای خود تعبیه می‌کردند. این کار در مواردی به بروز حوادثی دلخراش نظیر آتش سوزی اتوبوس‌ها منجر شد. در کنار سوخت، آثار تاریخی نیز از کالا‌های قاچاقی محسوب می‌شود که از ایران به خارج از کشور می‌رود. بر اساس قوانین بین‌المللی کشف این کالا‌ها در هر جایی که باشد منجر به عودت آنها به کشور می‌شود. یکی دیگر از قاچاق‌هایی که از ایران انجام می‌شود، قاچاق حیوانات است. این مساله به ویژه درباره پرندگان شکاری و زینتی وجود دارد و گزارش‌هایی درباره فروش این حیوانات که بعضا در معرض انقراض نیز هستند به کشور‌های حاشیه خلیج فارس منتشر شده است. در سال‌های اخیر بنابر گزارش‌هایی خاک جزیره هرمز نیز جزو محصولات قاچاق قرار گرفته است.