اسماعیل کهرم: حیوان‌ آزار بیمار روانی است

روزنامه آرمان- زهرا سلیمانی:‌ حیوان‌آزاری یکی از انواع بد اخلاقی‌های اجتماعی و بزهکاری‌هاست. در این زمینه می‌توان به آزار و اذیت حیوانات شهری به دست کودکان اشاره کرد. در بسیاری از کشورها حیوان‌آزاری یک جرم قضائی محسوب می‌شود. در سال‌های اخیر فعالیت‌هایی برای جرم ‌انگاری حیوان‌آزاری در کشور انجام شده است.

حیوان‌آزاری از نمونه‌های بارز مشکلات روانی است، چون انسان سالم از آزار دادن جانوران خوشحال نمی‌شود و برخی از متخلفان نیز نیاز به درمان دارند. در اصل فردی که حیوان‌آزاری می‌کند، نه‌ تنها برای حیات وحش و حیوانات بلکه برای جامعه انسانی خطرناک است. آنچه در ادامه می‌خوانید نظرات اسماعیل کهرم، مشاور رئیس سازمان حفاظت محیط‌زیست، در گفت‌وگو با «آرمان» درباره پدیده حیوان‌آزاری است.

ممنوعیت استفاده از حیوانات در سیرک را چگونه ارزیابی می‌کنید؟

هم اکنون در کشور در زمینه عدم استفاده از حیوانات در سیرک‌ها اقدامات فراوانی انجام شده است. این امر یک خواسته همه جانبه از سوی مسئولان محیط‌زیست، مردم، فعالان محیط‌زیست و... بود. این اقدام توانست موافقت ۲۲ اداره کل محیط‌زیست را برای عدم صدور مجوز برای سیرک حیوانات جلب کند. چنین اقدامی باعث شکل گیری بارقه‌های امید در بین حامیان محیط‌زیست و دوستداران حیوانات شد تا بالاخره کابوس آزار حیوانات در سیرک‌ها به پایان ‌برسد. این اقدام برای سازمان حفاظت محیط‌زیست کشور افتخاری بزرگ در عرصه جهانی محسوب می‌شود. برای مثال اغلب بازیگران در سیرک«دو سلی» انسان هستند. در این سیرک حرکات مختلف از جمله آکروبات، ژیمناستیک، حرکات با طناب و... توسط انسان‌ها انجام می‌شود. اغلب سیرک‌های جهانی در کشورهای پیشرفته دنیا از انسان در اجرای نمایش استفاده می‌کنند. امروزه دیگر عصر پرش شیر و پلنگ از حلقه آتش به پایان رسیده است.

درباره اقدامات انجام شده در زمینه فرهنگسازی برای جلوگیری از حیوان‌آزاری توضیح دهید؟

مرحوم استاد محمدتقی جعفری در زمینه حیوان‌آزاری بارها تاکید کرده و بر این باور بود که در کشور ما به دلیل وجود فرهنگ غنی و بارقه‌های مذهبی غنی حیوان‌آزاری مورد نقد قرار گرفته است. در اصل فرد نگهدارنده باید ۳۵ حق را نسبت حیوان رعایت کند. این در حالی است که رعایت حقوق حیوان فقط به تامین غذا و جای خواب خلاصه نمی‌شود. صاحب حیوان باید به ارائه حقوق حیوان در ابعاد مختلف از جمله رعایت بهداشت، توجه به خوراک، وضعیت دمای محیط و... توجه کند. مردم این سرزمین دارای فرهنگ غنی هستند، حتی در اشعار فردوسی توجه به حیوان مورد تاکید قرار گرفته است. در اشعار دیگر هم می‌توان به نکات مورد توجه به حقوق حیوانات پی برد. برای مثال ابیاتی همچون «میازار موری که دانه کش است/که جان دارد و جان شیرین خوش است/ سیاه اندرون باشد و سنگ دل/ چو خواهد که موری شود تنگ دل»، نمونه بازر توجه به حقوق حیوانات است. فردوسی در شاهنامه مردم را نسبت به رعایت حقوق حیوانات تشویق کرده است. با بررسی فرهنگ و مذهب این مرز و بوم شاهد تاکیدات و سفارشات فراوان درباره رعایت حقوق حیوانات هستیم. نحوه رفتار افراد با حیوانات را باید از طریق فرهنگسازی در رسانه‌ها احیا کرد طبق ماده ۶۸۰ قانون مجازات اسلامی هر کس برخلاف مقررات و بدون مجوز قانونی اقدام به شکار یا صید حیوانات و جانوران وحشی حفاظت شده کند، به حبس از دو تا ۱۰ سال محکوم می‌شود و هرگونه تعدی مستوجب مسئولیت است.

حیوانات، بخشی از جامعه طبیعی و زیست محیطی را تشکیل می‌دهند و در برقراری توازن در نظام طبیعت، نقش موثر و غیر قابل انکاری دارند. حیوانات همچون انسان‌ها از حقوق خاص خویش همچون حق حیات، درمان، آرامش، زیست جمعی، پرهیز از هر نوع خشونت، پرهیز از هرگونه نسل کشی و... برخوردارند و هرگونه تعدی و تفریط نسبت به آنها یا حقوق آنها به عنوان نقض حقوق آنها محسوب شده و مستوجب مسئولیت است. تضییع حقوق حیوانات طبق قانون مجازات اسلامی جرم بوده و به نوعی ترویج خشونت محسوب می‌شود و نظم عمومی جامعه را بر هم زده و بهداشت عمومی را به مخاطره می‌اندازد. همچنین فصل بیست‌ و ششم بخش تعزیرات قانون مجازات اسلامی تحت عنوان احراق و تخریب و اتلاف اموال و حیوانات به تعیین مجازات حیوان‌آزاری پرداخته است. در ماده ٦٧٩ این قانون این چنین مطرح شده است که هرکس به عمد و بدون ضرورت حیوان حلال‌گوشت متعلق به دیگری یا حیوانی را که شکار آنها توسط دولت ممنوع اعلام شده است بکشد یا مسموم یا تلف یا ناقص کند، به حبس از ۹۱ روز تا شش‌ ماه یا جزای نقدی از یک میلیون‌ و‌ ۵۰۰هزار ریال تا سه میلیون ریال محکوم می‌شود.

چندی پیش از سوی رسانه‌ها اخبار متعددی درباره سگ کشی منتشر می‌شد، هم اکنون برای مقابله با این گونه اقدامات سازمان حفاظت محیط‌زیست چه نوع عملکردی را در دستور کار دارد؟

این سازمان به رغم عدم مسئولیت قانونی درباره حیوانات بی‌صاحب به ویژه در شهر‌ها و به دلیل حساسیت‌ها و مطالبه عمومی، ماده واحده قانونی را به منظور سامان دادن وضعیت این حیوانات و جلوگیری از آزار و اذیت آنها، تدوین کرده است. در شرایط کنونی برخی افراد خیر به نگهداری سگ‌های بی‌صاحب می‌پردازند. این افراد در صورت نبود فرد داوطلب برای نگهداری حیوان را تا آخر عمر نگهداشته و اقدامات گوناگون در زمینه عقیم سازی آنها انجام می‌دهند. سازمان حفاظت محیط‌زیست در این زمینه عملکرد مناسبی داشته است. البته باید گفت برخی رفتارهای سوء نسبت به حیوانات در اکثر نقاط دنیا مشاهده می‌شود. برای مثال در کشور انگلستان یک سازمان تحت عنوان «انجمن سلطنتی جلوگیری از بی رحمی نسبت به حیوانات» تشکیل شده است.

در این انجمن افسران با به تن کردن لباس‌های فرم نسبت به رفتارهای مبتنی به حیوان‌آزاری به محله‌های مختلف شهر رفته و از همسایگان در این زمینه پرس‌وجو می‌کنند. در کشور انگلستان افراد متعددی مشاهده می‌شوند که به دلیل ناهنجاری‌های روانی از حیوان‌آزاری لذت می‌برند. البته باید دانست که جمعیت این افراد در جوامع اندک است. آنها باید از لحاظ روانی مورد معالجه قرار گیرند. سازمان حفاظت محیط‌زیست و انجمن حمایت از حیوانات باید با اقدام قاطع جلوی فعالیت این افراد را گرفته و به آنها اجازه فعالیت ندهد.

هم اکنون رفتار همگان را نسبت به حیوانات در کشور چگونه ارزیابی می‌کنید؟

رفتار مردم با حیوانات مناسب است. این در حالی است که بر اساس آمار هر هفته دو کودک در کشور انگلستان به دلیل دست زدن به فضولات سگ در پارک‌ها بینایی خود را از دست می‌دهند. با بررسی این آمار باید گفت که سالانه جمعیت قابل توجهی از کودکان به دلیل بی‌احتیاطی بینایی خود را از دست می‌دهند. در این شرایط ایجاد حریم بین زندگی انسان و حیوان از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است و باید به این امر تاکید کرد که زندگی انسان با حیوان از سوی هیچ منبع علمی تایید نشده است، بلکه نگهداری حیوان به اشکال مختلف تعریف شده است. جالب است بدانید که در گذشته اغلب سگ‌های‌ بی صاحب یکی از پاهایشان قطع می‌شد یا گوش یا دم الاغ‌ها توسط کودکان کنده می‌شد، اما هم اکنون بروز چنین اقدامات شیطنت آمیزی به ندرت از سوی کودکان مشاهده می‌شود.

کودکان هم اکنون نسبت به گذشته برای حیوانات احترام بیشتری قائل‌ هستند. در اصل خشونت علیه حیوانات، مجموعه کارهایی است که دانسته یا ندانسته موجب ناراحتی حیوانات می‌شود؛ برای مثال فردی که مرغ و خروسی را به قصد فروش، ساعت‌ها از پا آویزان می‌کند، بی‌آنکه بداند حیوان را مورد خشونت قرار می‌دهد. در ضمن نگهداری گوسفند برای زمان طولانی در سر چهار راه، به قصد یافتن مشتری و بدون آب و غذا، نمونه دیگری از اعمال خشونت علیه حیوانات است. در واقع افراد عالما و عامدا موجب اذیت و آزار حیوانات می‌شوند. این گروه از مردم ناراحتی و ناهنجاری‌های ذهنی دارند که باید درمان شوند.