قاچاق حیات وحش در لا به لای صفحات وب

هفته نامه جامعه پویا: صبح یکی از روزهای ماه می سال ۲۰۰۸ گروهی از زیست شناسان پس از انجام کارهای خود در حال صرف ناهار در جزیره بورنئو (حد فاصل اندونزی و مالزی) بودند که یک مارمولک عجیب روی یکی از برگ ها توجه همه را به خود جلب کرد. یکی از افراد گروه این حشره را برداشت و دیگر محققان شروع به گرفتن عکس کردند، اما پس از مدتی علاقه آنها از بین رفت و با گذاشتن این حشره به جای سابق خود، به ناهارشان ادامه دادند. آنها بعدها این طور نوشتند: «هیچ تلاشی برای برداشتن این حشره انجام نشد، زیرا همه به خوبی می دانستند این اکتشاف علمی به طور کامل با تقدیر و توجه مواجه نخواهدشد».

بعد از مدتی مشخص شد این حشره درواقع نمونه ای نادر از مارمولک ها بوده است. این حشره که با عنوان «مارمولک بورنئو» شناخته می شود، بسیار شبیه گونه هایی است که حدود 70 میلیون سال قبل منقرض شده اند. موید نادربودن این گونه حشره این است که در فاصله سال های 1877 تا 1963 فقط دو بار از سوی محققان مشاهده شده و از آن زمان به بعد هرگز دیده نشده بود؛ اما پیدا کردن این حشره فقط برای دانشمندان جالب نبود، زیرا توجه جمع کنندگان حیوانات در سراسر جهان نیز به این موجود نادر جلب شد. این گروه زیست شناس پس از انتشار تصاویر و تحقیقات خود در این زمینه در اینترنت، اطلاعات جغرافیایی آن محل را نیز منتشر کردند. حقیقت تلخ ماجرا این است که در کمتر از یک سال، این مارمولک به صورت آنلاین به فروش گذاشته شد.

افزایش تقاضا از طریق اینترنت

هم زمان با اینکه اینترنت به بزرگ ترین بازار جهانی برای محصولات و تولیدات قانونی تبدیل شده است، در طرف دیگر از کالاها و خدمات غیرقانونی نیز حمایت می کند؛ از بالابردن تقاضای خرید حیوانات از دل حیات وحش تا متصل کردن خریداران گونه های رو به انقراض لاک پشت ها و دیگر حیوانات به فروشندگان غیرقانونی، تجارت غیرقانونی حیات وحش چنان شدتی گرفته که تاکنون سابقه نداشته است.

بنا به آمارهای رسمی، این تجارت درواقع پنجمین تجارت مجرمانه در دنیاست و درست پس از قاچاق مواد مخدر قرار دارد. اگر تجارت غیرقانونی آبزیان و درختان را از این مقوله استثنا کنیم، سود خالص سالانه آن نزدیک به ۱۰ میلیارد دلار است. بنا به تحقیقات و گزارش های «سازمان جهانی حیات وحش»، از سال ۱۹۷۰ تاکنون حدود ۵۲ درصد از جمعیت حیات وحش دنیا از بین رفته است که شکار بی رویه عامل اصلی این کاهش بوده.

بنا بر گزارش این سازمان، تجارت غیرقانونی برخی از گونه های حیات وحش هنوز در مرحله ابتدایی خود قرار دارد و دلیلش این است که برخی از گونه ها بیش از بقیه توجه ها را جلب کرده اند؛ فیل ها و کرگدن ها در بالای فهرست این تقاضاها قرار دارند. از سال ۱۹۹۸ تا ۲۰۱۱، تقاضا برای عاج فیل نزدیک به ۳۰۰ درصد افزایش داشته است، ۱۳ کرگدن در سال ۲۰۰۷ در آفریقای جنوبی شکار شده اند و متاسفانه این آمار در چهار سال به بیش از هزار کرگدن رسید. تخمین زده می شود اگر این رویه با همین سرعت ادامه داشته باشد، کرگدن ها تا سال ۲۰۲۰ منقرض خواهندشد.

آمار نامشخص تجارت مخفیانه در وب

به دلیل ماهیت مخفیانه این تجارت، نمی توان به طور دقیق مشخص کرد چه میزان از آن از طریق اینترنت انجام می شود. با این حال بخش زیادی از این تجارت با فضای آنلاین ارتباط دارد و علاوه بر متصل کردن خریداران و فروشندگان، به افراد اجازه می دهد درباره جدیدترین گونه های حیوانی اطلاعات کسب کنند. کرافورد آلن، مدیر ارشد موسسه ترافیک (سازمانی ناظر بر تجارت حیات وحش) می گوید خرید و فروش نادرترین گونه های حیوانی در فیس بوک به راحتی انجام می شود.

موید این مطلب تحقیقات ۱۸ ماهه ای است که «کمیسیون عدالت حیات وحش» در ویتنام انجام داده و نتایج آن را در اختیار روزنامه گاردین قرار داده است. کارشناسان این کمیسیون روستای کوچکی «تهی خی» در ویتنام را بررسی کردند و به این نتیجه رسیدند که قاچاقچیان حیات وحش در این روستا بخش زیادی از فعالیت های خود را از طریق فیس بوک و وی چت انجام می دهند.

اولیویا گلدمن، مدیر اجرایی این مرکز، می گوید قاچاق حیوانات در این روستا به قدری زیاد است که می توان آن را در سطح صنعتی قلمداد کرد. در زمان این تحقیق مشخص شد ارزش این تجارت حدود 53 میلیون دلار است. خرید و فروش ها در گروه های مخفیانه و از طریق مزایده انجام می شود و این بدین معناست که خریداران و فروشندگان جدید پس از تایید، اجازه ورود به این گروه ها را دارند. در همین حال، شبکه های اجتماعی مانند فیس بوک این فرصت را در اختیار آنها قرار می دهند تا با خریداران جدیدتری نیز آشنا شوند. جالب است که پرداخت ها نیز از طریق وی چت انجام می شود.

بی اطلاعی از تجارت غیرقانونی

از سوی دیگر برخی از افرادی که در این تجارت در سطح جهان فعالیت می کنند، درواقع نمی دانند بخشی از یک تجارت غیرقانونی هستند؛ برای مثال سالانه بیش از 13 میلیون دلار عاج فیل در سایت مزایده ای Live Auctioneers.com به فروش می رسد؛ اما تحقیقات و گزارش ها نشان می دهد بیشتر فروشندگان نمی توانند منشا خود را تایید کنند و این بدین معناست که به احتمال زیاد غیرقانونی است. آنیا راشینگ، یکی از مدیران «سازمان بین المللی امنیت حیوانات»، در این زمینه می گوید: «حراجی ها عقیده دارند بخشی از این مشکل نیستند، اما این اطلاعات نشان می دهد آنها نقش بسزایی در این تجارت غیرقانونی دارند».

مشکل دیگر، ضعف ساختارهای قانونی برای برخورد با عاملان و افراد دخیل در این تجارت است. وینسنت نیجمان، زیست شناس دانشگاه اکسفورد، با پیگیری روند فروش مارمولک بورنئو به این نتیجه رسید که این گونه جانوری پس از خروج از سه کشور مالزی، اندونزی و برونئی، راهی طولانی را برای فروش طی کرده و در این مسیر از کشورهایی مانند ژاپن، آلمان، اوکراین، جمهوری چک، فرانسه و انگلیس گذشته است. نکته اینجاست که سه کشور مبدا دهه ها پیش با وضع قوانین مربوطه اعلام کرده بودند شکار و فروش این گونه از مارمولک ها و حیوانات کمیاب، هشت هزار و ۶۰۰ دلار جریمه و پنج سال زندان به دنبال دارد.