چالش انتخاب شهرداران در ایران

علی دادپی در خبرآنلاین نوشت: بیرون از تهران در صدها شهر کشور شوراهای مشغول انتخاب شهردارانشان هستند. انتخابی که نقشی حیاتی در فرآیند توسعه کشور دارد و می تواند آغازی باشد برای جوانگرایی و سیاست زدایی در روند توسعه بومی.

رسانه ها این روزها سرگرم بحث درباره شهردار آینده تهران هستند و سهم خواهی گروههای سیاسی و ذینفعان این فرآیند در جریان است. أنچه که از دیده ها پنهان مانده است چالش سراسری انتخاب شهردار در صدها شهر و روستای سراسر کشور است که این روزها اعضای تازه انتخاب شده شوراهای شهر در سراسر کشور با آن دست به گریبانند. برخلاف آنچه که در تهران شاهد هستیم در بسیاری از شهرها سیاست زدگی در انتخاب شهردار محلی از اعراب ندارد. شهرهای کشور برای اداره امور روزمره خود نیازمند شهردار هستند نه برای اعلام تعلق خاطر به یک گروه سیاسی.

از این دید عملکرد شهرداران را باید در چهارچوب رشد و توسعه اقتصاد شهرهایشان و بهبود رفاه جوامع شهری تحلیل کرد و سنجید. کسانیکه می کوشند به واسطه وابستگیهای سیاسی مسند شهرداری را در اختیار بگیرند شاید شخصیتهای برجسته ای باشند ولی عملکرد برجسته ای نخواهند داشت چرا که در انتخاب آنها تحلیل و بررسی ویژگیهای مدیریتی آنها در چهارچوب اقتصاد شهری غایب بوده است. نباید فراموش کرد که شهردار در برابر شورای شهر مسوول بهبود و اداره بهینه شهر است. شورای شهر ناظر به شهرداری و محل تصویب اعتبارات آن می باشد و در این نظارت به عامه مردمی پاسخگوست که شهر محل زندگی و کسب و کار آنهاست. شهرداری که نمی تواند خواسته ها و نیازهای مردم کوچه و خیابان را درک کند٬ بازارهای شهر را بشناسد و در پی جذب سرمایه گذاری در شهر باشد٬ شهردار خوبی نخواهد بود.

اگر شورا محل تصمیم گیری درباره آینده اقتصادی شهرست٬ شهردار مدیر مسوول اجرا و تحقق این آینده است. جوانی و پویایی نامزد چنین پستی می تواند امتیاز مثبتی باشد چرا که بر خلاف سایر مناصب شهرداران باید با گروههای زیاد و اقشار گوناگون جامعه تعامل داشته باشند و شنونده نظرات و نیازهای مختلف ایشان. شهرداری که بتواند جوانی و دانش را با هم ترکیب کند آماده فراگیری ویژگیهای اقتصادی اجتماعی شهرش است تا از آنها در فرآیند توسعه شهری بهره ببرد. چنین شهرداری عملکرد خود را در شهرداری یک سرمایه گذاری فردی می بیند. شهرها به کسانی احتیاج دارند که موفقیت خود را به موفقیت شهر گره بزنند نه کسانیکه به شهرداریها بعنوان ایستگاهی برای انتظار برای پستی وزارتی یا آغاز تلاشی انتخاباتی نگاه می کنند.

به نمایندگان و اعضای شورای شهر باید یادآور شد که این روزها با تغییر تعاملات اجتماعی و مبادلات اقتصادی٬‌ گسترش بازارها و افزایش فرصتهای جذب گردشگر و سرمایه گذار شهرهای ایران نیازمند شهردارانی هستند که در کنار تجربه از دانش و بینش مناسب برخوردار باشند. ایشان باید بتوانند تعادل جدیدی را در اقتصادهای منطقه ای و شهری رقم بزنند. در شهرهای زیبای ایران از ایرانشهر تا ماکو مدیرانی لازم هستند که بتوانند اقتصاد شهری را در پیوند با اقتصاد ملی و اقتصاد جهانی ببینند و بخواهند بازارهای خدمات و کالاهای شهرشان را توسعه بدهند٬‌ به تقاضای گردشگری شهرشان بیفزایند و با مثبت کردن افق اقتصادی شهر سرمایه گذاران را جذب کنند. برای چنین شهردارانیست که سنتهای فرهنگی٬‌ محیط زیست٬ تعاملات اجتماعی و مردم شهر داراییهای اصلی شهر می شوند٬‌ نه کسانیکه با رانت آمده اند و برای رانت خواهند رفت.

در تعادل جدید در اقتصادهای شهری شهرداران تسهیلگر جذب فعالان بخش خصوصی هستند. ایشان قطعا به تعامل با دولت مرکزی برای جذب بودجه برای پروژه های عمرانی و زیرساختهای شهری ادامه خواهند داد ولی می دانند اگر بخواهند به نرخ رشدی دست بیابند که به مهاجرت جوانانشان پایان بدهد و آنها را به مرکز اشتغال زایی و جذب سرمایه تبدیل کند باید با تکیه به تواناییهای بومی خود به سراغ جذب منابع بروند. هر چه باشد ادارات تهران هیچوقت مشهور به سرعت عمل نبوده اند. در رسیدن به این وضعیت شوراهایی موفق خواهند بود که شهردارانی بر می گزینند که برخاسته از فرهنگ شهرشان هستند ولی با آنچه که در دنیا می گذرد آشنایند و از استفاده از تجربه دیگران نخواهند ترسید.

کاش به جای بحث سیاست زده انتخاب شهردار تهران٬ که شهریست از شهرهای کشور٬ شاهد بحث و تبادل نظر درباره معیارهای انتخاب شهردار و نقد کارنامه شهرداران شهرهای کشور بودیم. روزی که چنین روندی شکل بگیرد فرآیند توسعه در ایران بومی شده است و هر شهری در آن جایگاه پاینده خود را دارد.