صدای پای آب در گوش سیاست

وزیران زیادی در طول‌چهار دهه گذشته نتوانسته‌اند از مجلس رأی اعتماد بگیرند، اما رأی اعتماد ندادن مجلس به حبیب‌ا... بیطرف، معناهای بسیاری دارد. حبیب‌ا... بیطرف قطعا به این کشور خدمت کرده و اشتباهاتی داشته است که کوچک و بزرگ بودن آنها برای این بحث اهمیتی ندارد.

محمد فاضلی در روزنامه آرمان نوشت: وزیران زیادی در طول‌چهار دهه گذشته نتوانسته‌اند از مجلس رأی اعتماد بگیرند، اما رأی اعتماد ندادن مجلس به حبیب‌ا... بیطرف، معناهای بسیاری دارد. حبیب‌ا... بیطرف قطعا به این کشور خدمت کرده و اشتباهاتی داشته است که کوچک و بزرگ بودن آنها برای این بحث اهمیتی ندارد.

صدای پای آب امروز درگوش سیاست پیچید و مهم این است که سیاستگذاران از این صدا چه چیزی می‌فهمند و چگونه آن ‌را راهنمای کار خود خواهند ساخت. رأی اعتماد ندادن به حبیب‌ا‌... بیطرف نشان داد مساله محیط‌زیست و در رأس آن، مدیریت منابع آب، از حد مقوله‌ای فنی، مهندسی و بوروکراتیک فراتر رفته و مساله اجتماعی شده است و از مسیر جامعه بر عرصه سیاست تأثیر می‌گذارد.

تلاش‌های فعالان مدنی، طرفداران محیط‌زیست و همه آنها که در چند سال گذشته برای اجتماعی کردن مساله آب تلاش کرده‌اند، بی‌ثمر نبوده و به خیزش آگاهی در عرصه اجتماعی تبدیل شده است. این همان آگاهی‌ای است که امروز رویکردهای متفاوتی به مساله آب را دنبال می‌کند.

مساله آب مهم‌تر از آن شده است که بشود مسئولیت اشتباهات گذشته را نپذیرفت و درباره سیاست‌ها، برنامه‌ها و اقداماتی که برخی سعی می‌کنند آنها را در هاله‌ای از ابهام نگه دارند، اظهار نظر صریح نکرد و در عین حال بی‌توجه به جریان‌های اجتماعی حساس به مساله آب، مسیر گذشته را ادامه داد. کسی نمی‌تواند بگوید «همه چیز درست بوده، حالا چند اشتباهی هم شده است و مهم نیست»؛ اگر همه چیز درست انجام شده بود و فقط مساله چند اشتباه محاسباتی در میان بود، وضعیت آب چنین حاد نمی‌شد.

حبیب‌ا... بیطرف حتما نسبت به آخرین دوره مدیریتش تغییر کرده است و من خود شاهد اظهار نظرهای متفاوت ایشان درباره آب (حداقل در یک جلسه کارشناسی) بوده‌ام. ایشان اما به درست یا غلط، از روز معرفی شدن به عنوان وزیر پیشنهادی برای وزارت نیرو، به نماد جریان مهندسی- بوروکراتیک حاکم بر مدیریت منابع آب کشور در پنج دهه گذشته بدل شد.

بدیهی است که رأی اعتماد نگرفتن او هم اولین مواجهه جدی این جریان مهندسی- بوروکراتیک (هیدروکراسی فن‌سالار) با جریان تخصصی روبه‌رشدی است که بر لحاظ کردن ابعاد اقتصادی، محیط‌زیستی، اجتماعی و سیاستگذارانه در مدیریت منابع آب تاکید می‌کند. ممکن است حبیب‌ا... بیطرف درست همان فردی باشد که با تجدید نظر کردن در دیدگاه‌های گذشته خود، به دیدگاهی متعادل درباره مدیریت منابع آب دست یافته، اما تاریخ و بار سنگین آن دست از سر آدم‌ها بر نمی‌دارد.

گفته‌اند «ما ممکن است تاریخ را فراموش کنیم، اما تاریخ هرگز ما را فراموش نخواهد کرد»، شاید ما به تاریخ نپردازیم، بالاخص تاریخ سیاستگذاری و نتایج آن، اما تاریخ به ما خواهد پرداخت و ما از خیر و شر آنچه کرده‌ایم در امان نخواهیم بود. وقت آن است که سیاستگذاران به صراحت و با شجاعت، درباره اشتباهات گذشته، عریان سخن بگویند.

صدای پای آب که در گوش سیاست پیچید، امید بخش به فعالان مدنی، طرفداران، متخصصان و محققان محیط‌زیست و حامیان رویکردهای نوین به حکمرانی و مدیریت منابع آب نیز هست؛ تا امیدوارانه، سختکوش و بدون ذره‌ای خستگی و چشم‌دوخته به آینده‌ای روشن‌تر، علمی‌تر و ایجابی‌تر از گذشته، برای بهبود مدیریت منابع آب و محیط‌زیست ایران از پای ننشینند.

حبیب‌ا... بیطرف و همه «بیطرف»ها هم می‌توانند در کنارشان باشند، برای ساختن ایرانی آبادتر؛ آنها راه‌های به‌اشتباه رفته و تجربه‌های درست را می‌شناسند. سیاستگذاران محترم، صدای پای آب را که شنیدید، چشمهایتان را نیز بشویید که جور دیگری باید دید.