همه چیز درباره‌ حشره مزاحم تهرانی ها

بسیاری از کارشناسان درختان توت شهر را منشا اصلی ازدیاد جمعیت سفیدبالک‌ها در شهر می‌دانند و معتقدند که شهرداری باید جدی‌تر برای رفع معضل سفیدبالک‌ها تلاش کند. آنچه در ادامه می‌خوانید گزارش کوتاهی از پاسخ به ابهامات مربوط به سفیدبالک‌ها در گفت و گوی مسئولان و کارشناسان با ایسنا است.

منشا اصلی و علت طغیان جمعیت سفید بالک‌ها چیست؟

به گفته محمد حسین بازگیر -رییس اداره محیط زیست شهر تهران - سفیدبالک‌ها آفات مزارع کشاورزی و باغ‌ها هستند که در کشور ایران از سال‌ها قبل وجود داشته‌اند ولی در حال حاضر شرایط زیست‌محیطی شهر تهران برای رشد و زندگی سفیدبالک‌ها مناسب شده است.

محمد ابراهیم فرآشیانی -رییس بخش تحقیقات حفاظت و حمایت جنگلها و مراتع کشور- نیز معتقد است: سفیدبالک‌ها در تهران وجود داشته است و تغییرات اکولوژیک و اقلیمی و وجود بستر مناسب جهت فعالیت این آفت از جمله تعداد بسیار زیاد درختان توت از گونه‌های مختلف به ویژه توت کاکوزا در سطح شهر تهران باعث طغیان این آفت شده است.

وی تک گونه‌ای شدن فضای سبز تهران را عامل ازدیاد سفید بالک‌ها در تهران می‌داند.

این در حالی است که امید نوری -عضو هیات علمی دانشگاه شهید بهشتی- می‌گوید: منشا اصلی سفیدبالک‌ها مزارع هستند و در واقع این آفات از مزارع به سمت شهر حرکت می‌کنند. اگرچه درخت توت میزبان سفیدبالک‌ها است ولی آیا دلیل طغیان جمعیت این آفات هم درخت توت است؟ در بسیاری از نقاط دیگر کشور درخت توت وجود دارد ولی به این معنا نیست که هر کجا درخت توت وجود دارد سفیدبالک‌ها نیز طغیان می‌کنند.

وی ادامه می‌دهد: علت اصلی طغیان جمعیت سفیدبالک‌ها این است که امکان زیست شکارگرهای طبیعی این آفات که زنبورها هستند در شهر تهران از بین رفته است. در تهران درخت میزبان زنبورهایی که شکارگر سفیدبالک‌ها هستند از بین رفته است و در نتیجه جمعیت زنبورهای پارازیت کاهش یافته‌اند و به دنبال آن شاهد طغیان جمعیت سفیدبالک‌ها هستیم. پس نمی‌توانیم بگوییم که درخت توت عامل ازدیاد جمعیت سفیدبالک‌ها است.

آیا سفیدبالک‌ها عامل بیماری هستند؟

محمد حسین بازگیر -رییس اداره محیط زیست شهر تهران- بارها تاکید کرده است که این‌گونه حشرات عامل و ناقل بیماری نیستند ولی اگر وارد دستگاه تنفسی شوند مانند هر جسم خارجی دیگری می‌توانند حساسیت‌هایی را به‌وجود آورند.

خسرو صادق نیت - رییس مرکز سلامت محیط و کار وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی- نیز درباره نقش سفیدبالک‌ها در ابتلا به بیماری می‌گوید: این حشرات عامل انتقال هیچ بیماری نیستند و خطری برای سلامت افراد ندارند. فقط ممکن است ورود این حشرات به مخاط بینی یا چشم، تحریک‌کننده و آزاردهنده باشد که بهترین راه برای جلوگیری از این مشکل استفاده از ماسک‌های ساده کاغذی یا پارچه‌ای است.

اقدامات دستگاه متولی برای کنترل جمعیت سفیدبالک‌ها کافی بوده است؟

بازگیر با بیان اینکه اقدامات شهرداری برای از بین بردن سفیدبالک‌ها و کنترل جمعیت آن‌ها کافی نبوده است، تصریح می‌کند: شهرداری و جهاد کشاورزی باید درباره وضعیت سفیدبالک‌ها پاسخگو باشند.

رئیس اداره محیط زیست استان تهران در حالی چنین اعتقادی دارد که طی سال‌های گذشته سازمان حفظ نباتات به عنوان مسئول تدوین دستورالعمل مقابله با سفیدبالک‌ها از طریق فرمون‌های چسبی و کارت‌های زرد، نسبت به طغیان سفیدبالک‌ها هشدار و از آغاز تا انتهای این پروژه اطلاع‌رسانی لازم را انجام می‌داد اما از سال گذشته تاکنون شرایط عوض و مسئولیت مستقیم مبارزه با این پدیده به شهرداری تهران واگذار شده است و مقرر شده تا فردی در این زمینه صحبت نکند.

در این میان نوری معتقد است که حل معضل سفیدبالک‌ها نباید فقط برعهده‌ یک نهاد باشد. روش‌های شهرداری برای حل این معضل مثبت است ولی کافی نیست.

وی ادامه می‌دهد: اگر بخواهیم تک بعدی به این موضوع نگاه کنیم هیچ‌گاه معضل سفیدبالک‌ها حل نخواهد شد. اگر در مزارع به شیوه تلفیقی و اکولوژیک با سفیدبالک‌ها مبارزه شود طغیان آن‌ها در شهرها کمتر خواهد بود.

نوری با اشاره به اینکه چسب‌هایی که به‌صورت تله‌های فرمونی برای مبارزه با این آفات در شهرها استفاده می‌شود باید هر چند وقت یکبار تعویض شود، تصریح می‌کند: گاهی اوقات شاهد هستیم که از ابتدا تا انتهای تابستان این چسب‌ها تعویض نمی‌شوند و این کار سبب می‌شود که خاصیت خود را از دست بدهند.

علی محمد مختاری - مدیرعامل سازمان بوستان‌ها و فضای سبز شهر تهران- پیش از این گفته بود: جمع‌آوری و معدوم‌سازی برگ‌های آلوده به فرم زمستان گذران آفت‌، هرس اصولی درختان به منظور افزایش تبادل هوا در بین شاخه‌ها به منظور کاهش استقرار حشره، روغن‌پاشی درختان و درختچه‌های همیشه سبز آلوده به فرم زمستان گذران سفیدبالک‌ها از جمله اقدامات مهم انجام شده در پاییز و زمستان سال گذشته است.

وی در گفت‌وگویی با یکی از رسانه ها همچنین معتقد است که اقدامات شهرداری طی دو سال اخیر سبب کاهش جمعیت سفیدبالک‌ها در شهر تهران شده است.

راه‌حل مبارزه با سفیدبالک‌ها

نوری درباره شیوه مبارزه با سفیدبالک‌ها توضیح می‌دهد: موثرترین راه این است که درخت میزبان شکارگرهای طبیعی این گونه را در سطح شهر افزایش دهیم تا به شیوه طبیعی با سفیدبالک‌ها مبارزه کنیم.

به نظر می‌رسد اقدامات شهرداری و جهادکشاورزی تاکنون کافی نبوده است و هنوز جمعیت سفیدبالک‌ها در شهر به قدری است که سبب آزار شهروندان می‌شود. از این رو لازم است که تحقیقات بیشتری روی این آفات صورت گیرد و شیوه‌های جدیدی برای مبارزه با سفیدبالک‌ها در شهر به کار گرفته شود تا دیگر منتظر رسیدن فصل سرد برای از بین رفتن سفیدبالک‌ها نباشیم.