خواب آشفته کافه نادری؛ از مصادره تا مزایده

کافه نادری در جریان کودتای ۲۸ مرداد در حاشیه خیابان اصلی کودتا قرار داشت و بعد از کودتا نیز برای سال‌ها پاتوق روشنفکران تازه از راه رسیده‌ای چون احمد فردید، جلال آل‌احمد و سیمین دانشور بود. هرچند با ساخته شدن کافه فیروز چند قدم آن طرف‌تر از کافه نادری این کافه پاتوق آل‌احمد شد و کمتر به کافه نادری می‌آمد، با این همه کافه نادری پاتوق چهره‌های فرهنگی - هنری بود و ماند. با پیروزی انقلاب اسلامی این مجموعه مصادره شد؛ اما بعد از چند سال بخشی از آن‌، که شامل قنادی، کافه‌رستوران و هتل بود، بار دیگر به بخش خصوصی واگذار شد. در دهه ۷۰ قنادی نادری تعطیل شد؛ اما کافه نادری باقی ماند. راه افتادن دانشگاه هنر در میدان مشق بار دیگر کافه نادری را پاتوق دانشجویان و هنرمندان کرد، هرچند دیگر این کافه‌رستوران و هتل، طراوت سال‌های پیشین خود را بازنیافت.

شامگاه نیمه آذر ۱۳۹۶ در شبکه‌های اجتماعی از قول یکی از فعالان میراث فرهنگی این خبر منتشر شد که قرار است دیوار کافه نادری تخریب و عملیات ساخت‌و‌ساز در حیاط آن که در مالکیت ستاد اجرایی فرمان امام خمینی(ره)‌ است، انجام شود. برخی منابع خبری با تایید این خبر اعلام کردند که ظاهرا این ستاد از دادگاه حکمی گرفته که به موجب آن مجوز تفکیک حیاط کافه و هتل نادری و دیوارکشی دارد. این خبر با پیدا شدن آگهی هشتادویکمین مزایده کتبی و سراسری املاک و مستغلات سازمان اموال و املاک ستاد اجرایی فرمان امام خمینی که یازدهم آذر در یکی از روزنامه‌های کثیرالانتشار منتشر شده بود، تکمیل شد. در ردیف ۶۸ این آگهی شش‌دانگ از یک قطعه زمین حدود ۴ هزار متری با قیمت پایه دو میلیارد تومان به مزایده گذاشته شده بود. چیزی که از چشم همه پنهان مانده بود آدرس و توضیحات این بند بود. آدرس خیابان جمهوری اسلامی، بعد از خیابان سی تیر، کوچه شهید اسد جمالی قسمتی از هتل نادری بود و در توضیحات آمده بود: «شش‌دانگ یک قطعه زمین با وضع موجود به‌صورت قطعی واگذار می‌شود، ضمنا زمین موصوف جزء حیاط هتل نادری بوده و اعمال ید مالکانه به عهده خریدار است. تکمیل فرم الحاقیه الزامی است.»

این آگهی مزایده به اضافه خبری که منابع خبری داده بودند، تایید می‌کرد مالکی که سال گذشته خانه تاریخی که درست پشت حیاط کافه نادری بود را تخریب کرده و مجوز تخریب چند باب مغازه کناری آن را - که در عکس‌های روز کودتای ۲۸ مرداد هم به چشم می‌خورند - گرفته است، قصد دارد بخشی از حیاط کافه نادری را هم که در مالکیت خود دارد به این قطعات اضافه و در مزایده به فروش برساند؛ خبری که خیلی زود در شبکه‌های اجتماعی پیچید و با همراهی خبرنگاران، شهرداری پایتخت و سازمان میراث فرهنگی در جریان قرار گرفتند. شهرداری منطقه ۱۲ بلافاصله اعلام کرد که هیچ مجوزی برای ساخت‌وساز در محوطه و محدوده هتل نادری صادر نکرده است و با توجه به ثبت این بنا در فهرست میراث فرهنگی، اجازه هیچ دخل‌و‌تصرفی در آن را نمی‌دهد. مدیر روابط‌ عمومی شهرداری منطقه ۱۲ هم در گفت‌وگو با خبرنگاران گفت: «از طرف شهرداری منطقه ۱۲ هیچ مجوزی صادر نشده و به دستور شهردار منطقه هم‌اکنون واحدهای گشتی شب و شیفت ما به آنجا رفته‌اند و قطعا اگر کوچک‌ترین اقدامی صورت پذیرد به شدت با مالک برخورد خواهد شد.

من ایمان دارم میراث فرهنگی هم قاطعانه برخورد خواهد کرد. به آقای پاشاییان مدیر کافه نادری هم اطلاع دادم که اگر آجری از آنجا کم شود برای همیشه حضورش را در ایران باید فراموش کند؛ مگر با مجوز میراث و شهرداری.» رجبعلی خسروآبادی، مدیرکل میراث فرهنگی استان تهران نیز در گفت‌وگو با رسانه‌ها خبر از اعزام یگان حافظ میراث فرهنگی به خیابان جمهوری و خیابان کناری هتل نادری داد. او به خبرنگار سایت چمدان گفت تا ساعت ۱ بامداد ۱۶ آذر پیام‌های زیادی را درباره کافه نادری و ابراز نگرانی مردم دریافت کرده است. اما این اطمینان‌ها برای بعضی از علاقه‌مندان به این بنای تاریخی کافی نبود و شبانه به سمت کافه رفتند تا از گشت‌های شهرداری و میراث فرهنگی مطمئن باشند. کافه نادری جزو هشتگ‌های پرتعداد شبکه‌های اجتماعی شد. حجم این واکنش‌ها آن‌قدر زیاد بود که صبح روز پنج‌شنبه ۱۶ آذر روابط‌ عمومی ستاد اجرایی فرمان امام خمینی(ره)‌ سرانجام وادار به واکنش شد و ابتدا خبر ساخت‌و‌ساز در محدوده هتل نادری را تکذیب کرد. مرکز اطلاع‌رسانی ستاد اجرایی فرمان امام طی بیانیه‌ای اعلام کرد: «موضوع تفکیک زمین، دیوارکشی و حتی جابه‌جایی یک آجر در محوطه مجاور کافه نادری با پلاک ثبتی ۲۰۳.۲۴ از اساس خبرسازی و کذب است و به هیچ‌وجه چنین تصمیمی اتخاذ نشده است.»

اما آنچه این تکذیبیه را کمی قابل تامل می‌کرد بند بعدی بود که در آن تاکید کرد: «ستاد اجرایی، مالک ملک مجاور کافه نادری است و با توجه به اعلام شفاهی وکیل بهره‌برداران این ملک مبنی بر آمادگی برای خرید این ملک، به منظور حل مشکل کافه نادری این ملک در لیست مزایده قرار داده شده است. به‌رغم اینکه مالکیت این ملک بیش از دو سال است که در اختیار ستاد اجرایی قرار دارد، ولی با این وجود تاکنون و پیش از اعلام آمادگی از سوی وکیل بهره‌برداران در هیچ کدام از مزایده‌های ستاد، این ملک در لیست مزایده قرار نگرفته است.» این بند درحالی منتشر می‌شد که پیشتر خبر آن در روزنامه‌ها منتشر شده بود و همین باعث شد تا این بار روابط‌ عمومی ستاد اجرایی فرمان از قول رئیس این ستاد اعلام کند که «ملک جاری با توجه به حساسیت زیادی که وجود دارد از فهرست مزایده خارج و هرگونه تصمیمی را در قبال آن به آینده موکول می‌کنند.» آینده‌ای که شاید سرنوشتی بهتر را برای کافه ۹۰ ساله تهران به همراه داشته باشد؛ چنانکه محمدعلی نجفی، شهردار تهران هم روز ۱۹ آذر اعلام کرد «کافه نادری یک ‌نماد و سمبل تاریخی در شهر تهران است و با پیگیری انجام شده، موضوع مزایده زمین پشت کافه نادری فعلا منتفی است؛ کافه نادری باید به پاتوق شهروندان تهرانی تبدیل شود تا بزرگ‌تر‌ها بتوانند به مرور خاطرات و جوانان به مرور تاریخ بپردازند.»