نگاه ابزاری ترکیه به فلسطین

خبرگزاری مهر: اعلام قدس به عنوان پایتخت رژیم صهیونیستی از مهمترین اخبار مورد توجه محافل سیاسی و رسانه ای بوده و می باشد. در بحبوبه این فضا در حالی که از یک سو اخباری مبنی بر اعزام هئیتی از بحرین به تل آویو منتشر می گردد از سوی دیگر شاهد مواضع تند ترکیه و اظهارات مخالف اردوغان با اقدام ترامپ هستیم در این خصوص نظرات صادق ملکی را جویا شدیم.

ملکی قبل از هر چیزی عنوان کرد قدس بیش از آنکه یک مسئله اسلامی باشد یک موضوع جهانی با ابعاد انسانی بوده و در واقع ترامپ با اقدام خود به صلح، عدالت و آزادگی در نظام بین الملل صدمه جدی زده و چهره خشن و زورمدار قدرت آمریکا را به رخ جهانیان کشیده است.

این اقدام نفرت عمومی از رژیم ترامپ را سبب خواهد شد. ملکی قدس را قربانی تفرقه مسلمانان دانسته و اعتقاد دارد تا شرایط امروز میان دولت ها و ملل اسلامی حاکم باشد، امید به آینده بهتر برای قدس افقی دور خواهد بود. مشروح این گفتگو را در زیر می خوانید:

*آیا برگزاری اجلاس سران کنفرانس اسلامی در استانبول و تصویب قعطعنامه علیه اقدام ترامپ با اکثریت آرا در سازمان ملل، اقدامی مهم نبود؟

بله این اقدامات و محکومیت ها مایه خرسندی است، اما هیچکدام قدرت تاثیرگذاری اجرایی نداشته و بیشتر اقدامی نمادین است. چه تعداد از سران اسلامی در کنفرانس استانبول شرکت کردند. آیا خود این کنفرانس ها بخشی از خشم و نفرت علیه آمریکا و رژیم صهیونیستی را تخلیه نکرد.

این به معنای انفعالی عمل کردن یا سکوت در برابر اقدام ترامپ نیست، سخن آن است که قدس با صدور قعطنامه ها و اظهارات تند آزاد نخواهد شد. در نگاهی قدس قربانی پایان جنگ سرد نیز می باشد.

زمانی در خاورمیانه ناصری بود که می توانست ضربه عملی به رژیم صهیونیستی بزند یا حتی سادات قبل از کمپ دیوید توانست با تل آویو وارد جنگ شود. هرچند که شرایط نظام بین الملل تغییر کرده است، اما اردوغان حتی نمی تواند سایه ناصر یا سادات قبل از کمپ دیوید گردد.

در چهار دهه گذشته نیز جدی ترین خطر برای تل آویو ایران بوده و همچنان می باشد. بقیه کشورها را چندان نباید جدی گرفت زیرا فلسطین برای آنان موضوعی راهبردی در استراتژی ملی نیست.

*اما ترکیه در این زمینه بسیار فعال و جدی است؟

جدی نشان می دهد، اما جدی نیست. میان نمایش و اقدام عملی باید تفاوت قائل شد. ترکیه امروز بیش از هر زمان دیگری وابسته به غرب بوده و منافع آن با رژیم صهیونیستی گره خورده است. آیا بعد از اعلام پایتختی قدس توسط ترامپ، روابط ترکیه و اسرائیل دچار بحران شد؟ آیا این روابط قطع شد یا کاهش یافت؟ آیا پروژه انتقال آب ماناوکات از ترکیه به اسرائیل به حال تعلیق درآمد؟ و... مبارزه با شعار و بیانات سلحشورانه در عرصه سیاست بیشتر با هدف تامین منافع داخلی و خارجی است.

در حال حاضر اردوغان گرفتار معضلات سیاسی و اقتصادی متعدد داخلی و خارجی است که قدس می تواند ناجی وی باشد. اختلافات اردوغان با آمریکا در خصوص کردهای سوری، اعاده گولن، رضا ضراب ... و شوق دست یافتن به ریاست جمهوری در انتخابات ۲۰۱۹ ملاحظاتی است که سبب شده اردوغان بر احساسات ضد صهیونیستی و ضد آمریکایی افکار عمومی مردم ترکیه، موج سواری کرده و از آن بهره بگیرد.

البته ما به عنوان ایران حتی از این سطح از چالش ترکیه با تل آویو و واشگتن استقبال می کنیم، اما با ید هوشیار باشیم. نوع نگاه و جنس سیاست های ترکیه با نوع نگاه و جنس سیاست های ایران در قبال رژیم صهیونیستی تفاوت ماهوی داشته و خواهد داشت.

ترکیه تحت ریاست جمهوری اردوغان، از تمام ترکیه روسای جمهور قبلی بیشتر به غرب و سرمایه جهانی وابسته است. این ترکیه در کنار عضو ناتو و الزامات ناشی از آن، عضو باشگاه سرمایه جهانی بوده و نمی تواند مستقل از منافع کلان غرب عمل نماید.

*این اظهارات نوعی ناامیدی را تزریق می کند؟

می توان این تلقی را داشت اما هدف تزریق ناامیدی نیست. هدف روشنگری و تلاش برای یافتن راه حل های واقعی و فهم سیاست های جاری است. بعضا امید واهی یا محاسبات اشتباه بیشتر خطر دارد، برخی با اظهارات اردوغان علیه ترامپ و اسرائیل آنقدر ذوق زده شده اند که سخن از تشکیل بلوکی متشکل از ایران، ترکیه و روسیه داده اند.

این دوستان زود دچار فراموشی شده اند و یادشان رفته است که بخش عمده شهدای حرم و گلنگی شدن سوریه و تخریب عراق حاصل سیاست های ترکیه بوده است. شخصا سیاست های ترکیه در قبال سوریه، عراق و حزب الشیطان اعلام نمودن حزب الله و... را عامل مهمی در اعلام پایتختی قدس توسط ترامپ می دانم.

اردوغان نمی تواند قدس را نجات دهد اما قدس می تواند منجی اردوغان باشد. ترکیه و اردوغان نگاهی ابزاری و منافع محور به قدس داشته و دارند. معضلات ترکیه با آمریکا چون اختلافات سیاسی است دیر یا زود حل خواهد شد و آنگاه نباید تغییر مواضع امروز اردوغان سبب شوک در محافل سیاسی ایران گردد.