عربستان جای ایران را برای عراق می‌گیرد؟

آزاده بابايي‌نژاد در روزنامه شرق نوشت: کابینه «حیدر العبادی» در حالی با برگزاری انتخابات پارلمانی آینده این کشور در ماه مارس ٢٠١٨ موافقت کرده که بنا به‌ گفته آگاهان سیاسی، دولت عراق در سه سال اخیر دستاوردهای مهمی، از‌ جمله برچیده‌شدن داعش و نیز افزایش سطح همکاری با کشورهای غربی و آمریکا تا بهبود هم‌زمان روابط با کشورهای عربی، به‌ویژه عربستان و مصر و نیز ایران و ترکیه را داشته که همین نکته نشان از عزم جدی بغداد برای خروج از دورانی است که به دوره ایزوله عراق از سوی نوری‌المالکی شهرت دارد.

در عرصه داخلی عراق نیز دولت «العبادی» با تصویب قانون کاهش حقوق مسئولان رده بالای عراقی و همچنین موفقیت در مبارزه با فساد اداری و نیز تأمین امنیت مرزها، کارنامه نسبتا موفقی دارد. به گفته آگاهان، از زمان روی کارآمدن ترامپ، خاورمیانه صحنه یارکشی کشورهایی شده که تا دیروز منتقد جدی سیاست‌هایي یکدیگر بوده و اکنون منفعت‌طلبی جای آن را گرفته. شاهد این ادعا تشکیل شورای هماهنگی عربستان و عراق با هدف مقابله با نفوذ بیش از حد ایران در عراق و جداکردن بغداد از آغوش ایران است و حتی مقام‌های ارشد آمریکایی نیز مقابله با توسعه‌طلبی ایران را جزء اصلی استراتژی برای عراقی قدرتمند توصیف می‌کنند.

‎در این راستا، هربرت ریموند مک‌مستر، مشاور امنیت ملی ترامپ، ‎در کنفرانسی که به میزبانی بنیاد دفاع از دموکراسی انجام شد، مدعی شد: «در عراق، به‌راحتی می‌توان حرف زد و به‌سختی می‌توان عمل کرد. آنچه دوست داریم در عراق ببینیم، عراقی پایدار و باثبات است که با ایران همسو نیست». ‎مک‌مستر مدعی شد: «آمریکا علاقه شدیدی به قدرتمندبودن کشور عراق دارد. دیگر کشورها، به‌طور خاص ایران که در داخل عراق مشغول عملیات هستند، در تلاش برای حفظ عراق به صورت کشوری همیشه ضعیف هستند».‎

تقویت روابط عراق با رقیب طراز‌اول منطقه‌ای ایران یعنی عربستان سعودی، راهی است که واشنگتن و متحدان غربی در تلاش برای خنثی‌سازی قدرت ایران و تشویق به جدایی عراق از ایران به کار می‌گیرند. این روابط نوظهور بین دو کشور در یک‌سری از ملاقات‌ها، دیدارها و اقدامات چند ماه گذشته از سوی سیاست‌مداران شیعه عراقی ازجمله مقتدی‌صدر مشهود است. به‌علاوه، سفر نخست‌وزیر عراق به جده عربستان سعودی، موجب بازگشایی گذرگاه مرزی عرعر در مرز عربستان- عراق شده و با ادامه قوت‌گیری روابط بین عراق و پادشاهی عربستان، اولین پرواز تجاری از ریاض به بغداد پس از نزدیک به ۲۷ سال انجام شد.

برت مک‌گرک، فرستاده ویژه رئیس‌جمهور آمریکا در ائتلاف مقابله با داعش، در ۱۹ اکتبر در توییتی نوشت: این نخستین پرواز تجاری بین عراق و عربستان پس از ۲۷ سال است. ‎با اعلام این خبر، روزنامه عکاظ چاپ عربستان دراین‌باره گزارش داد: «پس از تحرکات عراق برای همکاری با عربستان در زمینه مبارزه با تروریسم، ریاض به توسعه روابط با بغداد در دو زمینه اقتصادی و سرمایه‌گذاری و همچنین همکاری استراتژیکی فعال برای مهار تروریسم و ایجاد خاورمیانه خالی از تروریسم تأکید دارد».

سفرهای اخیر نخست‌وزیر و وزیر کشور عراق نشان می‌دهد بغداد خواستار نزدیکی روابط با عربستان است؛ آن‌هم نه‌تنها در زمینه مبارزه با تروریسم و ایجاد صلح فراگیر در منطقه، بلکه می‌خواهد روابط با ریاض را در زمینه‌های سیاسی، اقتصادی و تجاری نیز توسعه دهد». ‎بنا بر نوشته این روزنامه، هیچ شکی نیست که با دیدار شاه عربستان و نخست‌وزیر عراق، روابط دو کشور وارد عرصه جدیدی شده است. این در حالی است که حجم مبادلات تجاری میان ایران و عراق در برهه‌ای به سقف ۱۳ میلیارد دلار نیز رسیده؛ اما با بهبود روابط بغداد و ریاض، از میزان روابط تجاری با ایران کاسته شده است. حال باید دید دولت العبادی در ادامه راه سیاست توازن روابط را به پیوستن در جبهه عربستان ترجیح خواهد داد یا خیر؟