گسیختگی همزمان سیاسی و ژئوپلیتیکی در سوریه

نصرت اله تاجیک د خبرآنلاین نوشت: تعدد منافع و اهداف بازیگران در پرونده سوریه موجب عدم ثبات اوضاع سیاسی امنیتی این کشور و حتی بن‌بست در مذاکرات ژنو، آستانه و سوچی گردیده و اوضاع سیاشی اجتماعی این کشور نا مفهوم و غیر قابل پیش بینی شده است.

بطور مثال یکی از اثرات سیاسی حمله ترکیه به عفرین باعث جابجائی اردوگاه نیروهای موثر و مظنون شدن همه اطراف به یکدیگر شده و اعتماد نسبی از بین رفته است و عدم وجود سطحی از اعتماد باعث میشود افراد نتوانند زیر یک سقف جمع شوند. سوریه هم با مشکلاتی روبرو است؛ بخشی از مشکلات دمشق در محور سیاسی است و مابقی آن به دلیل اینکه بخشی از زمین آن در دست کشورهای دیگر است به مشکلات ژئوپلیتیکی مربوط می‌شود. آنچه شاید بیش از همه چیز مبهم به نظر میرسد نحوه تامین منافع جمهوری اسلامی ایران در سرمایه گذاریهائی است که در سوریه کرده است! لذا باید قبل از نهائی شدن این اوضاع زله ائی سهم کیک ایران مشخص و تثبیت گردد.

نصرت‌الله تاجیک سفیر اسبق ایران در اردن در تشریح آخرین وضعیت سیاسی و میدانی حاکم بر پرونده سوریه در گفت‌وگو با خبرنگار "تنا" اظهار کرد: در وضعیت کنونی که سوریه دچار گسیختگی همزمان سیاسی و ژئوپلیتیکی شده است معتقدم که اهداف آمریکا در سوریه شفاف نیست و سیاست این کشور در سوریه دچار سردرگمی است. به گونه‌ای که هر روز شاهد موضع‌گیری و اظهارات ضد و نقیض از سوی مقامات ایالات متحده هستیم. از سوی دیگر باید متوجه باشیم که واشنگتن بی‌دلیل وارد زمین بازی سوریه نشده است؛ به عبارتی دیگر آمریکا بدون هدف وارد شامات نشده که بخواهد پس از مدتی سوریه را ترک کند. چراکه ایالات متحده در مناطق شمال و شرق سوریه پایگاه‌های آموزشی و لجستیکی تاسیس کرده و این موضوع نظریه خروج غربی‌ها از سوریه را مردود ارزیابی می‌کند.

وی ادامه داد: یکی دیگر از سیاست‌های ایالات متحده از بدو ورود به پرونده سوریه تامین و تضمین امنیت اسرائیل است. از جهتی دیگر باید توجه داشت که سوریه هم از جهت سرزمینی و هم سیاسی و حکومتی به وضعیت قبل از سال ۲۰۱۱ برنمی‌گردد؛ چراکه هدف و یا کارکرد سیاست‌های آمریکا تجزیه سوریه است. در این بین واشنگتن تا حدی در اجرای سیاست‌های خود سردرگم است زیرا آمریکا فاقد عنصر تاثیرگذار در سوریه است. به صورتیکه آنها یک روز بر روی ارتش آزاد سوریه سرمایه‌گذاری کرده و روز دیگر از کردها حمایت می‌کنند و این وضعیت نشان می‌دهد که آمریکا در مسائل میدانی و سیاسی سوریه سردرگم است.

این تحلیلگر مسائل بین‌الملل با بیان اینکه مذاکرات سوچی تا حد زیادی با بن‌بست مواجه شده است، گفت: مذاکرلات سوچی که قرار است ۲۹ و ۳۰ ژانویه در شهر ساحلی سوچی واقع در روسیه برگزار شود، به دلیل وضعیت فعلی مسکوت بوده و با بن‌بست مواجه بوده و همانند سایر مذاکرت دیگر با مشکل دچار شده است. به گونه ای که اگر قرار بود مذاکرات سوچی ۱۰ درصد در پرونده سوریه گشایش ایجاد کند در وضعیت کنونی و مخصوصاً با حمله ترکیه به عفرین همین میزان هم به بن بست رسید.

وی اضافه کرد: زمانی که یک رویارویی نظامی و میدانی در سوریه یا هر پرونده دیگر اتفاق می‌افتد، طرف‌های دخیل در پرونده، منتظر رویدادهای بعدی در محور مسائل میدانی می‌مانند تا ببینند خروجی آن چه خواهد بود؛ از این جهت حمله آنکارا به عفرین باعث شد تا مذاکرات سوچی با موانع بسیار روبرو شود. چراکه کردهای سوریه و معارضان مسلح در مذاکرات سوچی و درگیری‌های میدانی حضور دارند و همین موضوع باعث شده تا عدم حضور آنها در سوچی، این مذاکرات را با مشکل روبرو کند.

تاجیک با اشاره به نامشخص بودن فعالیت داعش در سوریه و تاثیر آن بر تحولات میدانی این کشور بیان کرد: در زمانی که آخرین مرحله پاکسازی رقه از حضور تروریست‌های داعش انجام می‌شد اخباری مبنی بر انتقال تعداد زیادی از عناصر داعش توسط آمریکایی‌ها در رسانه‌ها منتشر شد اما تا به امروز مشخص نیست که این طیف از تروریست‌ها در کدام جغرافیا حضور دارند. همانطور که چند روز پیش «هنری کسینجر» اظهار کرد؛ یکی از مشکلات، تحویل اراضی پاکسازی شده از وجود داعش به طرف‌های درگیر در پرونده سوریه است، اما همانطور که در ابتدا به آن اشاره کردم، هدف اصلی تامین امنیت اسرائیل خواهد بود. لذا در پلان کلی سوریه آمریکا به دنبال کسب منافع حداکثری خود است.

وی در پایان با اشاره به کنشگری بازیگران حاضر در پرونده سوریه، تصریح کرد: اگر حمله نظامی ترکیه به عفرین را مورد بررسی قرار دهیم به صورت واضح می‌فهمیم که هر کشوری به دنبال منافع خود در سوریه است. در این راستا روسیه به دنبال آن است تا بتواند پرونده سوریه را هر چه زودتر به اتمام برساند و ترکیه هم به دنبال تامین منافع خود اعم از مقابله با کردها و سایر موضوعات است. یکی از اثرات سیاسی حمله ترکیه به عفرین، مظنون شدن همه طرف‌های درگیر به یکدیگر است و موجب شده اعتماد نسبی از بین برود. لذا عدم وجود سطحی از اعتماد باعث میشود افراد نتوانند زیر یک سقف جمع شوند؛ چه این سقف سوچی باشد و یا آستانه و یا ژنو که نُه دور آنرا بی‌نتیجه پشت سر گذاشته‌ایم. باید بدانیم که سوریه هم با مشکلاتی روبرو است؛ بخشی از مشکلات دمشق در محور سیاسی است و مابقی آن به دلیل اینکه بخشی از زمین آن در دست کشورهای دیگر است به مشکلات ژئوپلیتیکی مربوط می‌شود.

در راستای این وضعیت، سند غیر رسمی اجلاس پنج جانبه واشنگتن متشکل از آمریکا، انگلیس، فرانسه، عربستان و اردن در زمینه احیای روند سیاسی سوریه برای تقسیم این کشور و قیمومیت بین‌المللی بر آن که مورد اعتراض سوریه قرار گرفته است، نشان می‌دهد مابقی کشورهای حاضر هم هر یک سازی میزنند و به دنبال منافع خود هستند. از این جهت باید دید که اهداف سیاسی و میدانی بازیگران دخیل در پرونده سوریه به چه سمت و سویی می‌رود تا نهایتاً بتوان تحلیل درستی از وضعیت ارائه کرد.