انیمیشن ایرانی برای عرضه بین‌المللی

روزنامه شرق: تولید فیلم‌های انیمیشن در چند سال اخیر رونق پیدا کرده، اما هنوز در تولید سریال‌های انیمیشنی دستاوردی نداشته‌ایم. تولیدات تلویزیونی ما معمولا مصرف داخلی داشته‌اند و عرضه این تولیدات در بازارهای جهانی نه‌تنها انجام نشده، بلکه ایده‌ای هم دراین‌باره وجود نداشت تا اینکه مرکز صبا تصمیم گرفت آثاری را با این رویکرد تولید کند. یکی از انیمیشن‌های تلویزیونی که بر اساس استانداردهای جهانی مدتی است در دستور کار مرکز صبا قرار گرفته، «روبی و جوجه‌ها» نام دارد که به کارگردانی بابک و بهنود نکویی در استودیو گنبدکبود تولید می‌شود و از زمان شکل‌گیری آن، برند‌سازی و عرضه بین‌المللی این اثر مدنظر مرکز صبا و سازندگان اثر بوده است.

یک فصل از این انیمیشن تولید شده، شش قسمت از آن نوروز سال گذشته از شبکه دو و بعد از شبکه پویا پخش شده و قرار است به‌زودی فصل تازه‌ای از آن به نمایش درآید. این سریال انیمیشنی یک کمدی بزن‌وبکوب است که بر اساس کشمکش همیشگی بین روباه و خروس در ادبیات کهن ایرانی، اما در فضایی ملموس برای مخاطبان امروز طراحی و تولید شده است. کشمکش‌‌های بین خانواده خروس با روباه مخترع، خط اصلی ماجراهای این سریال را شکل می‌دهد.

مقایسه با دیزنی و پیکسار

باشگاه انیمیشن که عمدتا فیلم‌های انیمیشنی روز جهان را برای علاقه‌مندان انیمیشن نمایش می‌دهد و بررسی می‌کند، دوشنبه گذشته چند قسمت از سریال «روبی و جوجه‌ها» به کارگردانی بابک و بهنود نکویی را به نمایش گذاشت. این اثر و روند تولید آن با حضور محمدرضا مقدسیان به‌عنوان منتقد، از لحاظ تکنیکی و محتوایی و نیز به‌عنوان یک انیمیشن قابل عرضه در بازارهای جهانی مورد بررسی قرار گرفت. بابک نکویی، یکی از کارگردانان این انیمیشن، ضمن اشاره به رعایت استانداردهای تولید انیمیشن تلویزیونی در سریال «روبی و جوجه‌ها» تأکید کرد: قرار نیست آثاری را که در ایران تولید می‌شوند با محصولات دیزنی و پیکسار مقایسه کنیم. این کمپانی‌ها سال‌های‌سال است که انیمیشن تولید می‌کنند و دستاوردهایی داشته‌اند که رسیدن به آنها با وجود ضعف‌های زیرساختی در ایران مقدور نیست، اما با همه اینها از بدو شکل‌گیری این سریال، هم مرکز صبا به‌عنوان سفارش‌دهنده و هم استودیو گنبدکبود به‌عنوان سازنده به دنبال ایجاد یک برند ایرانی بوده‌اند.

این کارگردان درباره تعریفش از یک انیمیشن ایرانی توضیح داد: مهم این است که استانداردهای بین‌المللی را رعایت کنیم و درعین‌حال به فرهنگ ایرانی توجه داشته باشیم. متأسفانه کلیشه‌هایی درباره آثار ایرانی شکل گرفته که به ظاهر شخصیت‌ها مثل ابروهای پیوسته یا لباس‌های ایرانی محدود می‌شود، درحالی‌که اگر از یک ایرانی طرح کارتونی بکشیم هیچ‌کدام از این کلیشه‌ها را بازتاب نمی‌دهد.

تغییر کلیشه‌ها باعث شده سازندگان انیمیشن «روبی و جوجه‌ها» به کاراکترها و فضایی برسند که برای هر کودکی از هرجای جهان ملموس است و درعین‌حال نمادها و نشانه‌هایی از ایران و ایرانی‌بودن را در خود دارد. این کارگردان در همین زمینه اضافه کرد: یکی از انیمیشن‌سازان مطرح کشور مجارستان بعد از دیدن چند قسمت از سریال «روبی و جوجه‌ها» نظر جالبی داشت. به اعتقاد او، این سریال در عین مفهوم‌بودن، لهجه و لحن متفاوتی دارد که کاملا ایرانی است.

انیمیشن یعنی چاه نفت

در نشست نقد و بررسی سریال «روبی و جوجه‌ها» درباره فرایند شکل‌گیری آن توضیح داده شد و اینکه از ابتدا رعایت استانداردها برای عرضه بین‌المللی این اثر و نیز تولید یک برند ملی مدنظر بوده است. بهنود نکویی، دیگر کارگردان این سریال، به مشکلاتی اشاره کرد که در این زمینه وجود دارند، اما توضیح داد که درعین‌حال تلاش‌هایی صورت گرفته و انیمیشن‌سازانی از کشورهای مجارستان، کره‌جنوبی و روسیه سریال «روبی و جوجه‌ها» را دیده‌ و برای تولید مشترک یا توزیع آن ابراز تمایل کرده‌اند.

برادران نکویی انیمیشن را به چاه نفت تعبیر می‌کنند و اینکه همیشه می‌تواند سودآور باشد، همچنان‌که کمپانی دیزنی از سال ۱۹۲۸ که میکی‌موس را تولید کرده تا امروز از آن درآمد دارد. با همین دیدگاه، آنها تلاش کرده‌اند سریالی بسازند که بدون دیالوگ و برای هرکسی در هرجایی ملموس باشد، استانداردهای تکنیکی و محتوایی در آن رعایت شده باشد و مضامینی ارائه کند که برای همه کودکان جهان جذاب باشد.

خانواده و زیرمتن

در سریال «روبی و جوجه‌ها» روباه ضدقهرمان است، اما در مقابل خروس قرار نمی‌گیرد؛ از آنجا که این اثر برای کودکان ساخته شده، خانواده خروس و به‌خصوص جوجه‌ها حضور جدی‌تری دارند. روباه مخترعی که در همسایگی خانواده خروس زندگی می‌کند، از نشاط و شادابی آنها کلافه است و هربار نقشه‌ای می‌کشد که آنها را از مزرعه بیرون کند، اما این جوجه‌ها هستند که نقشه‌ها را نقش بر آب می‌کنند.

در نشست نقد و بررسی این سریال به مسائل تکنیکی و محتوایی آن نیز پرداخته شد و کارگردان‌ها توضیح دادند که شاید برای بزرگ‌سالان، تعلیق، غافلگیری و ارجاع جذابیت داشته باشد، اما برای کودکان ریتم و اکت از اهمیت بیشتری برخوردار است. بهنود نکویی از تغییراتی در آینده خبر داد و اینکه بازخورد‌هایی که از مخاطبان دریافت کرده و می‌کنند نقش تعیین‌کننده‌ای در شکل نهایی این سریال خواهد داشت.