به بهانه بیلبورد پر حاشیه

روزنامه قانون: اساسا از دیدگاه روانشناسی، نگاه تبعیض آمیز جنسیتی و مردسالارانه از کجا می‌آید و چگونه حفظ می‌شود و نقش ما در این موضوع چیست؟

از لحاظ پیدایش، تبعیض جنسیتی و مردسالاری در کل دنیا اصولا ریشه‌ای تاریخی- فرهنگی دارد. در عین حال، من گمان می کنم که تعامل سه لایه از جامعه می‌تواند منجر به این شود که ما این میراث ناخوشایند را در عصر حاضر بازتولید و حفظ کنیم.در یک لایه از جامعه، در جایگاه‌های متفاوت با مردانی مواجهیم که تحت تاثیر عوامل مختلف، باورهای مردسالارانه ی خودشان را مثل طلوع خورشید در روز و مصداق ۴= ۲ × ۲ بدیهی و درست می دانند. از نظر آن‌ها این یک امر بدیهی است که زن نسبت به مرد ضعیف تر است و در نتیجه مرد بودن مساوی است با نوعی برتری و داشتن حقوق و آزادی عمل متفاوت و بیشتر. در واقع این گروه از جامعه، به همه چیز با عینک باورهای مردسالارانه خود نگاه می کنند و انگار نمی دانند یا فراموش کردند (یا به نفع شان هست که فراموش کنند!) که عینکی بر چشم دارند و تصویری که می‌بینند، خود واقعیت نیست. این گروه از جامعه مصداق این بیت از مولانا هستند: پیش چشمت داشتی شیشه کبود/ زان سبب عالم کبودت می نمود.در لایه دیگر از جامعه، روبه‌رو هستیم با زنانی که تحت تاثیر لایه اول قرار می گیرند و در واقع باورشان می شود که جنس مرد یعنی جنس برتر و طوری رفتار كرده که تفکر مردسالارانه را تایید می کنند. به عنوان مثال احتمالاً این گزاره مرد سالارانه را که «زن ها در رانندگی به خوبی مردان نیستند» بارها شنیده اید و زنانی را دیده اید که تحت تاثیر همین گزاره قرار گرفتند و رانندگی را کنار گذاشته اند، یا این باور باعث تضعیف عملکردشان در رانندگی شده و حتی از بعضی از این«زن‌ها» می شود این جمله را شنید: «حواست باشه ماشین روبه‌رویی راننده اش زن هست و ممکن است گاز رو با ترمز اشتباه بگیره»!!

در لایه دیگری از جامعه هم با زنانی روبه‌رو هستیم که انگار از حقوق زنان و زن باوری، صرفاً یک پوسته شعارگونه را فهمیده اند و درک درستی از این واژه ها و مفاهیم آن ندارند. از یک طرف شعار حقوق زنان سر می دهند و از آن طرف گویی نمی دانند که زن باوری و حقوق زنان به این معناست که زنان باید حقوق اجتماعی، اقتصادی، سیاسی برابر با مردان داشته باشند و این با شعار به دست نمی آید بلکه زنان باید« تلاش کنند»تا صلاحیت و توانمندی خود را در عرصه های فرهنگی، اجتماعی، سیاسی و اقتصادی به اثبات رسانند. تعامل این سه لایه از جامعه منجر به بازتولید و حفظ تفکر مردسالاری و تبعیض جنسیتی می شود و نتیجه آن نادیده گرفتن جامعه زنان، عدم رشد و ارتقای زنان و به تبع آن کل جامعه، تولید احساسات منفی همچون خشم و ناامیدی در جامعه، و... است . به طور قطع زن باوری، گام بزرگی در جهت توسعه متوازن هر کشوری منجمله کشور ما در تمام عرصه های سیاسی، فرهنگی، اجتماعی و اقتصادی است و به نظر می رسد که ما برای به‌دست آوردن آن باید حداقل اقدامات ذیل را انجام دهیم:

بدانیم که گزاره های مردسالارانه قوانین ثابت و بدیهی نیستند بلکه باورهای برخاسته از عوامل مختلف هستند، بنابراین این گزاره ها را باید به چالش کشید و در آن‌ها بازنگری کرد.

زنان باید دغدغه فرهنگ و اقتصاد و سیاست داشته باشند. در واقع زن ها باید به اوضاع کلان اقتصادی و سیاسی نظر داشته باشند و خود را «به روز» و تحلیلگر نگه دارند.

زنان باید بتوانند در حوزه اقتصادی، هم هزینه های‌شان را کنترل كنند و هم مهارت‌های خود را افزایش دهند و از مصرف کنندگی صرف به تولید کنندگی ارتقا یابند.

زنان باید بتوانند با «نقد کارشناسانه»، باورهای مردسالارانه در هر جایگاه و نهادی را به چالش بکشانند.