فیلترینگ اینستاگرام پس از تبدیل شدن به یوتیوب؟

تابناک: پس از آنکه معاون اول دادستان کل کشور از فیلترینگ اینستاگرام در آینده نه چندان دور سخن به میان آمد، وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات، این تحرکات را قدیمی خواند و در مقابل خواستار به جریان افتادنِ رفع فیلتر توییتر شد؛ ادبیاتی شبیه به آنچه از سوی جهرمی پیش از فیلتر تلگرام نیز شاهد بودیم و در نهایت شرکت ارتباطات زیرساخت وزارت ارتباطات به دستور مقامات قضایی تمکین کرده و تلگرام را فیلتر کرد.

فرآیندهای فیلترینگ در دو روند عمده صورت می‌پذیرد؛ نخست، از طریق قضات که بر اساس قوانین مجوز صدور دستور فیلتر هر نشانی یا سرویسی در اینترنت را دارند و دوم، از طریق کارگروه تعیین مصادیق مجرمانه اینترنتی که با محوریت دادستانی کل کشور و عضویت شماری از دستگاه‌های دولتی و حاکمیتی فعالیت می‌کند. بر اساس توافق نانوشته مسئولین، برای فیلتر سرویس‌های مهم و پرمخاطب اینترنتی معمولاً از طریق دوم برای دستیابی به اجماع دستگاه‌های مسئول تصمیم گیری می‌شود.

اکنون حجت‌الاسلام محمد مصدق معاون اول دادستان کل کشور در خصوص فعالیت سلبریتی‌ها در فضای مجازی و جمع آوری پول به بهانه کمک به افراد بی بضاعت، اظهار کرد: «دادستانی کل کشور به عنوان مدعی العموم به این موضوع ورود کرده است. تعدادی از این افراد شناسایی شده ‌اند و در برخی استان‌ها پرونده‌هایی در حال رسیدگی است و دادستانی کل وظیفه خود می‌داند با کسانی که از احساسات پاک مردم سوء استفاده می‌کنند و اخیراً هم در تلویزیون یک موردی بوده است، برخورد کند. در همین راستا فیلترینگ اینستاگرام در دستور کار قرار گرفته و آقای خرم‌آبادی در معاونت امور فضای مجازی دادستانی کل کشور به صورت جدی پیگیر این موضوع شده و باید ببینیم چه اتفاقی می افتد.»

گفته‌های مصدق با واکنش آذری جهرمی همراه شد و وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات، در حساب کاربری خود در توییتر مدعی شد: «موضوع پیگیری برخی برای "فیلتر" سرویسهای مختلف اینترنتی تازگی ندارد. "رفع فیلتر" توئیتر در صف انتظار جلسه کارگروه تعیین مصادیق قرار دارد. آنچه تازگی دارد طرح یک موضوع قدیمی توسط برخی رسانه‌ها برای انحراف افکار عمومی از مطالبه‌گری #شفاف_سازی سوءاستفاده کنندگان ارزی اخیر است.»

موضع گیری جهرمی بی‌شباهت با واکنش او در جریان فیلترینگ تلگرام نیست. در همان زمان نیز چنین عنوان می‌شد که این موضوع در دستور کار نیست و همزمان بحث رفع فیلتر توییتر مطرح شد اما در نهایت دستور قضایی فیلتر تلگرام صادر شد و شرکت ارتباطات زیرساخت وزارت ارتباطات، از این دستور تمکین کرد. در عین حال مشخص نیست آیا قرار است هر سرویسی بستر شماری کلاهبرداری شود، در مسیر فیلترینگ قرار بگیرد و آیا این سیاستگذاری تبیین شده است؟

پس از تغییر فضای اینستاگرام و راه اندازی کانال‌های تلویزیونی و نزدیک شدن به فضای یوتیوب، برخی گمانه زنی‌ها درباره اینکه ممکن است اینستاگرام به سرنوشت یوتیوب مبتلا شود در فضای مجازی مطرح بود اما اکنون مشخص شده اینستاگرام به دلایل دیگری قرار است فیلتر شود. باید دید آیا در ماه‌های پیش رو این سرویس که کاربران ایرانی بسیار وسیعی نیز دارد، مشمول فیلترینگ می‌شود و یا همچنان بدون فیلترینگ در دسترس خواهد بود.