تهران؛ ایمن در برابر سیل ناگهانی

خبرگزاری ایسنا: عضو هیات علمی پژوهشگاه بین‌المللی زلزله‌شناسی و مهندسی زلزله ضمن تشریح نکاتی درباره سیل فروردین ۱۳۹۸ ایران به دو نکته مهم درخصوص آسیب‌پذیری تهران در برابر سیل اشاره کرد و گفت: تهران با توجه به وجود سامانه‌های رصدی در تقاطع‌های آن، در برابر سیل‌های ناگهانی ایمن است؛ اما با توجه به پیشروی‌هایی که در طبیعت و حریم رودخانه صورت گرفته، در مناطق دربند و واحد علوم و تحقیقات دانشگاه آزاد در برابر سیلاب ناشی از زمین‌لغزه (واریزه‌ای) آسیب‌پذیر است و چنانچه توده واریزه‌ای در این مناطق حرکت کند، تهران مقاومت خاصی نشان نخواهد داد.

مهدی زارع در نشست «سیل فروردین ۱۳۹۸ و تغییر اقلیم: اولین یافته‌ها» که امروز در مرکز تحقیقات سیاست علمی کشور برگزار شد، ابتدا به بیان آمار سیل‌های فروردین ۱۳۹۸ ایران پرداخت و توضیح داد: این سیل‌ها که از ۲۷ اسفند ۹۷ تا ۱۷ فروردین ۹۸ به وقوع پیوست، ۲۳ استان از ۳۱ استان کشور را درگیر کرد و تلفات آن تاکنون ۷۰ نفر بوده که از این میان استان‌های گلستان، کرمانشاه، فارس، لرستان، کهگیلویه و بویراحمد، چهارمحال و بختیاری و خوزستان بیشترین میزان خسارات را داشته‌اند.

وی با بیان اینکه در هنگام وقوع سیل میزان خسارات اقتصادی و زیرساختی بیشتر است، میزان خسارات مالی سیل اخیر را حدود ۳.۶ میلیارد دلار اعلام کرد و افزود: خسارات وارده به بخش کشاورزی نیز حدود ۱.۱ میلیارد دلار بوده که از نظر فراوانی میزان خسارات دومین خسارت ثبت شده ناشی از سیل در تاریخ ایران بعد از سیل‌های فروردین تا خرداد ۱۳۷۱ به شمار می‌آید؛ در آن زمان ۵.۴ میلیارد دلار خسارت مالی به کشور وارد شده بود.

استاد پژوهشگاه بین‌المللی زلزله‌شناسی و مهندسی زلزله با اشاره به اینکه نقشه خطر سیل در ایران ۱۲ سال پیش از سوی سازمان بهداشت جهانی (WHO) ارائه شده بود، یادآور شد: استان‌های یزد، خراسان جنوبی، سیستان و بلوچستان و کرمان کمترین بهره را از بارش‌های اخیر داشته‌اند.

این در حالی است که تا پایان سال آبی گذشته که ۱۶ فروردین ۹۷ بود، استان‌های غربی و بخش‌هایی از البرز بیشترین میزان بارش را داشته‌اند و بخش‌های مهمی از کشور بی‌بهره از باران بوده‌اند.

علت بازنشدن دریچه‌های سد تا روز نهم فروردین

زارع، سپس به تشریح سیل خوزستان پرداخت و توضیح داد: در سیل اخیر خوزستان، دشت سیلابی رودخانه‌های دز و کرخه برای اولین بار به هم پیوستند و دلیل این موضوع که دریچه‌های سدها تا روز نهم فروردین باز نشده بود، این بود که چنانچه بعد از سیل به اندازه کافی باران نیاید، چه کسی جوابگوی خشکسالی خواهد بود؛ بنابراین باز شدن دریچه‌های سد تا روز نهم فروردین به تعویق افتاد که در این روز نیز خود شخص رئیس‌جمهور دستور باز شدن دریچه‌های سد را صادر کرد.

سختی متقاعد کردن مسؤولان برای فعال کردن سامانه هشدار پیش‌هنگام در کشور

وی با بیان اینکه میزان بارندگی در پلدختر بالای ۱۱۰۰ میلی‌متر ثبت شده و سه‌چهارم شهر معمولان زیر گل مدفون شده است، تصریح کرد: در کشورهای پیشرفته سامانه هشدار پیش‌هنگام (EARlY WARNING SYSTEM) فعال شده است و ایستگاه‌های رصدکننده می‌توانند بسته به زمان هشدار پیش‌هنگام بفرستند.

در کشور ما فعال کردن این سیستم به کندی پیش می‌رود، چراکه متقاعد کردن مسئولان نسبت به این موضوع که سامانه هشدار پیش‌هنگام می‌تواند تنها بخشی از مشکل را حل کند، کار سختی است و آنها انتظار دارند که چنین سامانه‌ای همچون یک عصای سحرآمیز عمل کند.

همچنین باید گفت که سامانه فوق در کشورهایی همچون رومانی، مالزی، اندونزی و نیز ترکیه فعال شده است.

استاد پژوهشگاه بین‌المللی زلزله‌شناسی و مهندسی زلزله ذیل زمین‌شناسی سیل، تشریح کرد: در این حوزه به خصوصیات فیزیکی حوضه‌های آبخیز از قبیل شرایط زمین‌شناسی، کاربری اراضی، پوشش گیاهی، نوع خاک، وضعیت نفوذپذیری سطحی، عمق سفره آب زیرزمینی و زهکشی توجه می‌شود که این عوامل در وقوع سیل و بر معادلات حاکم بر حرکت آب در آبراهه تأثیرگذار بوده و تعیین‌کننده ظرفیت ذخیره آبراهه است.