در سال ۹۷، فلاکت در کدام استان‌ها بیشتر بود؟

تابناک: نرخ تورم و بیکاری دو نرخ بسیار مهم در اقتصاد است که مردم برای بیان خوب یا بد بودن اوضاع اقتصادی، معمولا به این دو مورد اشاره می‌کنند. به همین منظور، یکی از اقتصاددانان با جمع این دو نرخ به شاخص جدیدی به نام شاخص فلاکت دست یافت. این شاخص رابطه مستقیمی با رفاه مردم دارد. بررسی‌ها نشان می‌دهند، در سال ۱۳۹۷ در مقایسه با سال ۱۳۹۶ این شاخص به شدت رشد کرده و دلیل عمده این رشد، افزایش میزان تورم بوده است.

وقتی مردم از وضعیت بد اقتصادی می‌گویند، معمولاً به دو نرخ اقتصادی بیش از سایر نرخ‌ها اشاره دارند. این دو نرخ عبارتند از: نرخ بیکاری و نرخ تورم. از همین روی می‌توان گفت نرخ بیکاری و نرخ به عنوان دو نرخ مهم در اقتصاد مطرح هستند که افزایش آن‌ها تبعات اقتصادی و اجتماعی بسیاری را برای یک جامعه به همراه خواهد داشت.

اهمیت این دو نرخ آن قدر زیاد بود که در ابتدای دهه ۷۰ میلادی، آرتور اوکان سعی نمود با جمع زدن این دو نرخ اقتصادی، شاخصی به نام شاخص فلاکت را خلق کند. این شاخص همان گونه از نام و روش محاسبه اش پیداست، بیانگر اتفاقات مثبت و امیدوارکننده در اقتصاد نیست.

در سال‌های بعد اقتصاددانانی نظیر روبرت بارو، استیو هنک، کارستن هیوق و هینز ولش با اضافه کردن متغیر‌های دیگری نظیر نرخ ناخالص داخلی، نرخ رشد تولید ناخالص داخلی سرانه، نرخ بهره و نرخ تورم مسکن سعی کردند، نحوه محاسبه شاخص فلاکت را کاملتر و دقیق‌تر کنند.

از آنجایی که با افزایش میزان شاخص فلاکت، رفاه جامعه مستقیم تحت تأثیر قرار می‌گیرد؛ بنابراین، می‌توان این شاخص را یکی از مهمترین معیار‌های سنجش عملکرد دولت‌ها و بقای آنان در نظر گرفت. هر چه این شاخص کمتر باشد، رفاه مردم بیشتر است و این نشان دهند عملکرد مناسب دولت‌هاست.

همان طور که گفته شد، نحوه محاسبه شاخص فلاکت در این روز‌ها تغییر کرده است، اما به دلیل دسترسی نداشتن به برخی شاخص ها، ما در اینجا برای محاسبه شاخص فلاکت از همان رابطه قدیمی این شاخص، یعنی جمع دو نرخ تورم و بیکاری استفاده می‌کنیم.

متولی اعلام نرخ بیکاری در ایران، مرکز آمار است که اطلاعات مربوط به نرخ اشتغال و بیکاری را سه ماه یک بار محاسبه و اعلام می‌کند و در نهایت این نرخ را سالیانه گزارش می‌دهد. همچنین متولی اعلام نرخ تورم نیز دو نهاد مرکز آمار ایران و بانک مرکزی می‌باشند که بانک مرکزی بعد از آبان ماه ۱۳۹۷ از اعلام نرخ تورم خودداری کرد؛ بنابراین، برای نرخ تورم نیز از آمار‌های مرکز آمار ایران در این زمینه استفاده می‌کنیم.

جدول زیر نشان می‌دهد، در سال‌های اخیر شاخص فلاکت چقدر تغییر کرده است. همان گونه که ملاحظه می‌شود این شاخص بین سال‌های ۱۳۹۲ تا ۱۳۹۵ نزولی بوده و از ۴۳.۲ درصد به ۱۹.۳ درصد کاهش یافته است؛ اما از سال ۱۳۹۶ رشد این شاخص آغاز شد و از ۲۰.۳ درصد به ۳۸.۹ درصد در سال ۱۳۹۷ رسیده است. رشد شاخص فلاکت در سال ۱۳۹۷ بیانگر آن است که رفاه مردم در این سال در مقایسه با سال ۱۳۹۶ کاهش یافته است. عمده دلیل افت و خیز شاخص فلاکت در این سال‌ها افزایش و کاهش نرخ تورم بوده است.

جدول زیر نیز وضعیت شاخص فلاکت در استان‌های کشور در سال ۱۳۹۷ را نشان می‌دهد. همان گونه که ملاحظه می‌شود، شاخص فلاکت در استان سمنان رقم ۳۲.۴ درصد است و این شاخص در استان سمنان در مقایسه با سایر استان‌ها کمترین مقدار را به خود اختصاص داده است.

به عبارت بهتر، در سال ۱۳۹۷ رفاه در استان سمنان در مقایسه با سایر استان‌ها بیشتر بوده است. همچنین شاخص فلاکت در استان چهار محال و بختیاری ۴۸.۹ درصد بوده است که این مقدار در مقایسه با سایر استان‌ها بیشترین مقدار شاخص فلاکت است. این نشان می‌دهد در سال ۱۳۹۷ رفاه در استان چهارمحال و بختیاری در مقایسه با سایر استان‌ها کمتر بوده است.

به هر صورت، از آنجا که طبق تحقیقات صورت گرفته شاخص فلاکت رابطه مستقیمی با رفاه و همچنین میزان جرم و جنایت در جامعه دارد، بهتر است دولت در کاهش این شاخص از طریق کاهش میزان نرخ تورم بکوشد.