خط فقر در بازی آمارها؛ ۴۰ یا ۵۵ درصد؟

روزنامه همدلی در گزارشی به بررسی وضعیت رفاه اقتصادی جامعه ایرانی پرداخته است.

مرکز پژوهش‌های مجلس چندی پیش اعلام کرد در حدود ۳۲ تا ۴۰ درصد از خانواده‌ها زیر خط فقر زندگی می‌کنند ، اما روز گذشته یک عضو کمیسیون اقتصادی مجلس خبر داد، این رقم در حدود ۵۵ درصد است. آماری که به نظر می‌رسد هرکدامشان به نوعی قبح اعداد در ایران را شکسته و شرایط غیر عادی اقتصاد را به تصویر می‌کشند.

مرکز پژوهش‌های مجلس مبنای محاسبه را با حقوق ۳ میلیون و ۴۰۰ هزار تومان در نظر گرفته است، اما نمایندگان مردم در خانه ملت می‌گویند درصد بالایی از مردم جامعه زیر ۲ میلیون و ۵۰۰ هزار تومان در ماه دریافتی دارند.

بدون هیچگونه نیت‌خوانی و فارغ از اینکه آیا آقای رئیس‌جمهور و کابینه او، در طول دوران ریاست جمهوری خود وعده‌هایی برای عمل‌کردن داده‌اند یا قول‌هایی برای محبوب شدن، اما به نظر می‌رسد محاسبات او و تیم اقتصادی‌ اش برای ریشه کن کردن فقر، درست از آب در نیامده و مسیری معکوس در پیش گرفته‌اند.

طی گزارشی از اوضاع شاخص‌های اقتصادی، خط فقر را در شش ماهه نخست سال ۱۳۹۷ برآورد کرده است که بر آن اساس بالاترین خط فقر ماهیانه برای شهرستان تهران به دست آمده که در سال ۱۳۹۵ برای یک خانوار چهار نفره دو میلیون و ۷۶ هزار تومان محاسبه شده و در تابستان ۱۳۹۷ در حدود دو میلیون و ۷۲۸ هزار تومان برآورد شده است.

بر این اساس خط فقر تهران تنها در تابستان ۱۳۹۷ نسبت به بهار ۱۳۹۷، در حدود ۳۰۰ هزار تومان برای یک خانوار چهار نفره افزایش داشته که این موضوع می‌تواند نشان‌دهنده قرار گرفتن افراد بیشتری در زیر خط فقر در سال ۱۳۹۷ نسبت به سال‌های قبل باشد.

آنطور که آگاهان اقتصادی می‌گویند بدون اصلاح نرخ تورم نمی‌توان گامی برای ایجاد رفاه اقتصادی برداشت. هادی حق‌ شناس یک تحلیل‌گر اقتصادی می‌گوید: « طی سال‌های ۹۵ تا ۹۷، میانگین نرخ تورم در کشور، ۵/۲۶ درصد بود که همین اتفاق قدرت خرید جامعه را ۴/۱ کاهش داد؛ اگر چه این عدد میانگین کل جمعیت ایران است و بدون شک دهک‌های درآمدی ضعیف به مراتب کاهش قدرت خرید بیشتری را تجربه کرده‌اند.»

حق‌شناس به نکته دیگری اشاره و تاکید می‌کند که بی‌توجهی به آن طی سال‌های گذشته تاکنون، عامل مهمی در گسترش خط فقر بوده است : « پرداخت یارانه‌های بی حساب و کتاب به معضلی برای اقتصاد کشور تبدیل شده، باید توجه داشت که تورم کالاهای اساسی که ارز یارانه ای دریافت می‌کنند ۵۳ درصد و تورم کالاهایی که یارانه دریافت نکردند ۸۳ درصد بوده است.»

به گفته این تحلیل‌گر اقتصادی: «آنچه مسلم است بخشی از دلایل کاهش رفاه و پایین آمدن قدرت خرید جامعه، بخصوص اقشار آسیب‌پذیر به دلیل تورم کالاهای خوراکی است؛ حالا اگر نقش هزینه‌های تامین مسکن و اجاره‌بها را به گرانی افسار گسیخته قیمت کالاهای اساسی اضافه کنیم در خواهیم یافت که به چه دلیل آمارهای خط فقر در ایران رو به افزایش است.»