بنفشه آفریقایی درخانه شما

مجله سیب سبز - عاصفه الله وردی: وقتی اسم بنفشه آفریقایی را می‌شنوید چه تصویری در ذهن‌تان نقش می‌بندد؟ بیابان‌های داغ و سوزان یا جنگل‌های ماداگاسكار؟ این روزها همه از مد شدن لباس، مدل مو، دكوراسیون خانه و. . . حرف می‌زنند اما یك پدیده جدید در حال وقوع است و آن هم مد شدن پرورش بنفشه آفریقایی است؛ گلی كه با آپارتمان به‌شدت جور درمی‌آید!

بنفشه آفریقایی با نوع بنفشه وحشی كه در باغ‌های ایران می‌روید فرق می‌كند و البته با بنفشه‌ای هم كه اصلاح نژاد شده و در پارك‌ها در فصل سرما كاشته می‌شود هم توفیر دارد. بنفشه‌های پارك‌ها به‌شدت سرمادوست هستند و زیر برف هم دوام خوبی دارند اما بنفشه آفریقایی به جز جنگل‌های آفریقا، فقط در گلخانه و آپارتمان قابل كشت است. این گل برخلاف اسم عجیب و غریبش بسیار لطیف و جذاب است و البته چند تا فوت كوزه‌گری در پرورش آن باید رعایت شود وگرنه نتیجه اصلا رضایت‌بخش نخواهد بود!


بنفشه آفریقایی به این علت طرفدار دارد كه گل‌های ظریف و زیبایش دوام طولانی دارند و در همه فصلی گل می‌دهد. به‌طور میانگین هر گل باز شده‌اش حدود یك ماه دوام می‌آورد.

گل نازنازی

این گیاه اولین‌بار توسط یك نظامی آلمانی به نام سنت پل در سال ۱۸۹۲در تانزانیا شناسایی و برای پدر گل‌دوستش در آلمان ارسال شد به همین دلیل نام آن را سنت پولیا گذاشته‌اند. در نگهداری این گل، چند عامل مهم دخیل هستند. مهم‌ترین آنها خاك گلدان است كه باید مخلوطی از پیت‌ماس و پرلیت باشد؛ در واقع یك خاك سبك با مواد غذایی متوسط. البته تركیبات دیگری مثل كو كو پیت، پودر استخوان و ماسه هم گاهی به این تركیب اضافه می‌شود.

مهم‌ترین نكته در نگهداری بنفشه این است كه نباید قطره‌های آب روی برگ‌هایش به مدت طولانی باقی بماند چراكه باعث لهیدگی برگ می‌شود و در مورد جوانه انتهایی، آن را پوسیده می‌كنند. نكته مهم بعدی این است كه حتما باید از زیرگلدانی به آن آب داده شود به این شكل كه مقدار كمی آب را در زیر گلدانی می‌ریزیم گیاه به كمك ریشه‌ها بسته به میزان نیازش آب را بالا می‌كشد. آبیاری بیش از این مقدار جایز نیست و حتما آب اضافی باید از زیرگلدانی تخلیه شود. بعضی نگهدارندگان این گل، آبیاری گهگاه از بالا را هم تایید می‌كنند به شرط اینكه دقت شود روی برگ‌ها به هیچ‌وجه آب نریزد.

چطور تكثیر می‌شود؟

سه روش برای تكثیر بنفشه پیشنهاد شده؛ كاشت بذر، استفاده از قلمه‌برگ و تقسیم بوته كه بهترین آنها قلمه برگ است. این گل با كمك یك برگ به‌راحتی تكثیر می‌شود. به این ترتیب كه یك برگ را از قسمت دم‌ برگ با كمك كاتر یا تیغ تیز به صورت اریب جدا می‌كنیم و آن را داخل آب یا پرلیت (دانه‌های سبك و سفید رنگی كه در گلفروشی‌ها عرضه می‌شوند) كه همیشه مرطوب است، قرار می‌دهیم.


بعد از حدود یك ماه ریشه‌ها از قسمت آوند‌های گیاه خارج می‌شوند و كم‌كم جوانه‌های كوچك هم به وجود می‌آیند. بعد از اینكه جوانه‌ها حسابی درشت شدند آنها را از هم جدا می‌كنیم و داخل گلدان‌های كوچك مجزا از هم و در خاك مخصوص بنفشه آفریقایی قرار می‌دهیم. معمولا كف این گلدان كمی پرلیت ریخته می‌شود تا زهكشی به خوبی صورت گیرد و آب همیشه در دسترس ریشه باشد.

چقدر نور می‌خواهد؟

بنفشه آفریقایی به نور غیر مستقیم اما زیاد نیاز دارد؛ یعنی اگر پنجره‌ای دارید كه آفتاب به‌طور مستقیم روی گل‌ها می‌‌تابد برای این گل‌ها مناسب نیست البته گفته می‌شود این گل زیر لامپ‌های فلورسنت هم به خوبی نور طبیعی رشد می‌كند و گل می‌دهد. دمای مناسب برای این گیاه چیزی بین ۱۸ تا ۲۱درجه سانتی‌گراد است و زیاد از اختلاف دمای شب و روز خوشش نمی‌آید.

وقتی بنفشه مریض می‌شود

مهم‌ترین بیماری این گل، مرگ گیاهچه و پوسیدگی ریشه است كه فقط و فقط به خاطر رشد قارچ‌ها و باكتری‌های مضر به دلیل آبیاری بیش از حد و باقی ماندن گلدان در شرایط ماندابی رخ می‌دهد. بنفشه به رطوبت زیاد و ساكن بودن هوای اطرفش حساس است به خصوص در هوای سرد نقطه‌های سفیدی روی ساقه‌ها و عموما زیر برگ‌هایش ایجاد می‌شود كه وقتی به آن دست می‌زنید مثل پودر می‌ریزد.


برای جلوگیری از بیماری سفیدك پودری بنفشه‌ها را با فاصله از هم قرار دهید و تهویه هوا را جدی بگیرید. اگر برگ‌ها به خوبی رشد می‌كنند اما گیاه شما گل نمی‌دهد باید كوددهی انجام دهید. كودهای مخصوص بنفشه آفریقایی به شكل پودر قابل حل در آب در بازار موجودند. سالی یك‌بار هرس ریشه و برگ می‌تواند به گلدهی بهتر كمك كند.

باغ شیشه‌ای

بنفشه آفریقایی جثه كوچكی دارد به همین دلیل می‌توان تعداد زیادی از گلدان‌های آن را با وجود محدودیت جا در آپارتمان نگهداری كرد. برای اینكه بهترین نتیجه از رشد هماهنگ بوته‌ها گرفته شود طبقه‌بندی‌هایی با نام كلی «استند» را می‌توان در خانه تعبیه كرد كه به دكوراسیون زیبا و طبیعی خانه هم كمك زیادی می‌كند.

در طبقه‌هایی كه درست مثل كتابخانه تهیه می‌شود چه با چوب باشد و چه با شیشه و چه با توری‌های فلزی می‌توان به صورت یكی در میان از كتاب و بنفشه استفاده كرد. البته یادتان باشد بنفشه به تهویه هوا بسیار حساس است و همیشه به هوای اكسیژن‌دار نیاز دارد. یكی از جاهایی كه استند بنفشه می‌تواند زیبایی خانه را دوچندان كند، كنار پنجره‌هاست به شرط اینكه آفتاب به‌طور مستقیم به بنفشه‌ها نتابد.

دیوار گل

همان‌طور كه در شكل می‌بینید این گیاه به دلیل حجم كم و كوچك بودن گلدانش این امكان را به ما می‌دهد كه در قسمت‌های مختلف خانه از آن استفاده كنیم. می‌توان از طاقچه‌های فرورفته یا برآمده استفاده كرد و در اطراف طاقچه انواع دیوارپوش‌های سنگی را به‌كار برد.


اگر روی دیوار طاقچه تعبیه نشده است می‌توانید با ورقه‌های كوچك «ام دی اف» طاقچه درست كرده و با نورپردازی روی گلدان‌های كوچك زیبایی آن را دوچندان كنید. می‌توانید از صنایع دستی كشورمان هم در لابه‌لای گلدان‌های ظریف و كوچك استفاده كنید.

بنفشه‌های آفریقایی را باید در هر آبیاری با یك كود رقیق حاوی فسفر بالا تغذیه کرد. هیچ‌گاه غلظت كود را از میزان توصیه شده بالاتر نبرید و خاك را هر دو تا سه ماه یك‌بار شست‌وشو دهید و اجازه دهید خاك با خروج كامل آب از زهكش كف گلدان كاملا شسته شود. با اجرای یك برنامه كوددهی منظم و مداوم املاح در خاك گلدان تجمع می‌یابند و در صورت عدم شست‌وشوی خاك ریشه‌ها صدمه می‌بینند.

ست فنجان و قوری با گل

با استفاده از یك سرویس چای‌خوری زیبا می‌توان دكوراسیون زیبایی در یك گوشه از اتاق برای این گل تعبیه كرد. نیازی نیست كه بنفشه‌ها را از گلدان اصلی خارج كنید؛ با همان گلدان پلاستیكی كوچك می‌توان آنها را در فنجان‌های سرویس چای‌خوری قرار داد.