همسرداری را از پیمان قاسم خانی یاد بگیرید!

مجله سیب سبز - بهاره اسلامي: «بالاخره رسيدم ميان خيمه‌هايي كه به تبرك نام حسين (ع) بر پاشده بود؛ دعوت بودم به عنوان سفير انجمن حمايت از كودك به خوانش مقتل‌خواني حضرت رقيه (س). تمام طول راه گفتم اگر نرسم لابد لياقت نداشتم اما بالاخره شكر رسيدم.» منتشر شدن همين جمله‌ها در صفحه فيس‌بوك بهاره رهنما به شكايت همسر او از يكي از خوانندگان اين جملات منجر مي‌شود.

خواننده‌اي كه در صفحه مجازي‌اش رهنما را به‌خاطر اين عقايد به سخره مي‌گيرد و جملات توهين‌آميزي را در موردش مي‌نويسد، از طرف پيمان قاسم‌خاني مورد شكايت قرار مي‌گيرد.

همسر بهاره رهنما درحالي براي دفاع از او قدعلم مي‌كند كه خود او در يادداشتي به توهين‌ها پاسخ داده بود اما انگار براي قاسم‌خاني تلاش‌هاي همسرش كافي به نظر نمي‌رسد و پس از شكايت از فرد هتاك در يادداشتي كه در اختيار رسانه‌ها قرار مي‌گيرد، از دليل شكايتش مي‌نويسد.


در فرهنگ ما تلاش يك مرد براي دفاع از همسرش نه‌تنها عجيب نيست بلكه اغلب نشانه عشق و «غيرت» شناخته مي‌شود. اما اينكه وارد شدن يك مرد به دعواي همسرش با ديگري مي‌تواند خدمتي به زندگي مشترك‌شان باشد يا خير را با هراير دانليان، روانشناس و مشاور خانواده در ميان گذاشتيم. تحليل او از ورود مردها به چنين موقعيت‌هايي را در ادامه خواهيد خواند.

در خيابان. . .

يك بوق اضافه پشت چراغ قرمز كافي است تا سر كسي از پنجره ماشين بيرون بيايد و دعوايي شروع شود. اگر در يكي از اين لحظات كسي با شما درگير شود، همسرتان چه برخوردي بايد بكند؟ ساكت كنارتان بنشيند يا به ازاي دشنامي كه راننده بغل‌دستي به شما داده، از ماشين پياده شود و حقش را كف دستش بگذارد؟

وقتي صحبت از زندگي مشترك به ميان مي‌آيد، نمي‌توانيم حكم صددرصدي در مورد رفتار درست يا نادرست صادر كنيم. ممكن است در رابطه با يك زوج دخالت همسر رفتاري درست و بجا باشد و در مورد زوج ديگر، چنين دخالتي يك رفتار اشتباه و بحران‌آفرين به نظر برسد. رفتار درست در اين شرايط به اين برمي‌گردد كه خانم چقدر به همسرش اجازه دخالت مي‌دهد و اينكه آقا تا چه اندازه شجاعت دخالت كردن را دارد.

در بسياري از كشورها قانوني وجود دارد كه در صورت توهين به يك خانم، آقا مي‌تواند براي دفاع از او به دادگاه شكايت كند. اين يعني در كشورهايي جز ايران هم پذيرفته شده است كه مردي براي دفاع از يك خانم تلاش كند و حتي فيلم «متهم» (accused) كه جوايزي را هم دريافت كرد، بر همين اساس ساخته شده است.

وقتي در فضاي جمعي، خانمي مورد اهانت يا تهديد قرار مي‌گيرد، بهترين و سالم‌ترين رفتار اين است كه همسرش حتي در صورتي كه نياز به دخالت ديد، از طريق قانون وارد عمل شود و با شكايت از فرد هتاك از همسرش دفاع كند اما اگر در همان لحظه نياز به عمل احساس كرد، در صورتي كه دخالت او همسرش را آزرده نكند، بهتر است براي دفاع از او بدون افزايش تنش و ايجاد درگيري وارد عمل شود. واقعيت اين است كه در كشور ما در بسياري مواقع تلاش خود خانم براي پاسخ دادن به توهين‌ها به درگيري بزرگ‌تري تبديل مي‌شود و در صورتي كه همسر فرد وارد عمل شود، فرد هتاك جنجال كمتري به پا مي‌كند.

اما باز هم بايد تكرار كنيم كه درست بودن يا نبودن دخالت مرد، در رابطه دو نفره‌شان تعريف مي‌شود. اگر وارد شدن او به صحنه همسرش را ناراحت نكند يا اينكه همسرش از او تقاضاي كمك كرده باشد، قطعا رفتار درست وارد شدن به ماجراست اما در صورتي كه همسرش شخصيت مستقلي داشته باشد كه دوست دارد همه بحران‌هايش را خودش حل كند و از كمك او آشفته مي‌شود، بهتر است كار را به خودش واگذار كند و به حمايت پنهان از او اكتفا كند.

در محيط كار. . .

دعواي طولاني با رئيس اداره مي‌تواند همه انرژي‌تان را بگيرد و حتي بر رابطه‌هاي ديگرتان هم تاثير بگذارد. اگر رئيسي خودراي داشته باشيد كه با وارد كردن استرس بيش از اندازه به شما آرامش‌تان را از بين برده، آيا همسرتان بايد براي گوشزد كردن برخي نكات به او وارد عمل شود؟ اصلا درست است كه شريك زندگي شما پايش را از چارچوب خانه بيرون بگذارد و به محيط كارتان وارد شود و در مسائل شغلي‌تان دخالت كند؟


نمي‌توانيم بگوييم همه آنچه در محيط كار مي‌گذرد، تنها و تنها به خود فرد ارتباط دارد و در بحران‌هاي كاري هيچ‌كس جز او نبايد براي حل مسئله تلاش كند. حتي در يك دعواي كاري در صورتي كه زن از همسرش تقاضاي كمك كند، او وظيفه دارد براي دفاع وارد عمل شود. واقعيت اين است كه همه ما با هدف پوشاندن ضعف‌هاي‌مان ازدواج مي‌كنيم و شايد تصور شود مشابهت ما با ديگري اصلي‌ترين دليل انتخاب است اما در ناخودآگاه سراغ كسي مي‌رويم كه ضعف‌هاي‌مان را بپوشاند.

البته هيچ‌كدام از ما اين موضوع را اعتراف نمي‌كنيم و حتي گاهي خودمان هم از آن بي‌خبريم اما در نهان كمبودهاي‌مان است كه به سمت كسي جذب‌مان مي‌كند. پس در هر شرايطي، حتي در محيط شغلي ما مي‌توانيم از فرد مقابل‌مان انتظار داشته باشيم كه كمبودهاي‌مان را جبران كند اما مثل مورد قبل در صورتي كه خانم ميلي به گرفتن كمك از همسرش نداشته باشد، او نبايد خودسرانه وارد عمل شود و با اين رفتار بحران تازه‌اي را براي زندگي مشتركش ايجاد كند.

در خانواده. . .

وقتي رابطه ميان شما و برادرتان شكرآب مي‌شود، همسرتان چه نقشي را بايد بازي كند؟ به خاطر هر توهين يا دلخوري كه شما را آزار داده از اعضاي خانواده‌تان انتقام بگيرد يا به‌خاطر توهين‌هايي كه به شما شده، رابطه‌اش را با خانواده‌تان قطع كند؟

بهترين حالت اين است كه وقتي خانمي با خانواده‌اش مشكل دارد، همسرش را وارد اين بازي نكند. عكس اين موضوع هم صادق است؛ يعني اگر خانواده‌اي با فرزندشان مشكل دارند، نبايد پاي اين مشاجره را به رابطه‌اي كه با دامادشان دارند بكشانند و بايد موضوع را در ميان خودشان حل و فصل كنند. البته در رابطه عروس يا داماد با خانواده همسرشان، خود فرد نقش لولاي رابطه را بازي مي‌كند. اگر وظيفه ميانجیگري را درست انجام دهد، تركش‌هاي مشكلات خانوادگي‌اش همسر او و زندگي مشتركش را تهديد نخواهد كرد اما در صورتي كه اين ميانجي درست عمل نكند، وارد شدن همسرش به موضوعات خانوادگي او مي‌تواند تبعات ناخوشايندي را همراه بياورد.

از سوي ديگر، اين وظيفه هر كسي است كه احترام خودش را حفظ كند و دامادي كه به‌خاطر مشكلات همسرش با خانواده‌اش به رابطه آنها ورود پيدا مي‌كند، بايد عواقب احتمالي اين كار را هم بپذیرد. با تمام اين اوصاف بايد بگوييم در چنين رابطه‌اي، بهتر است فرد وارد مشكلاتي كه همسرش با خانواده‌اش دارد نشود و حل آنها را مگر در موارد خاص برعهده خودش بگذارد.

در ميان دوستان. . .

وقتي رابطه شما و دوستان‌تان شكرآب مي‌شود و كسي در گروه دوستي به شما توهين كرده يا آرامش‌تان را بر هم مي‌زند، همسرتان چه وظيفه‌اي دارد؟ آيا بايد خارج از چارچوب روابط شخصي شما بايستد يا اينكه براي حل مشكلات ميان شما و دوستان‌تان يا دفاع از شما در برابر توهين‌هاي يك نفر وارد عمل شود؟

در رابطه فرد با دوستانش، نمي‌توانيم بايد و نبايد خاصي را مطرح كنيم. شايد ترجيح بر اين باشد كه همسر فرد دخالتي در روابط شخصي و دوستانه او نداشته باشد اما باز هم درست يا غلط بودن دخالت او، بستگي به شرايط و جنس ارتباط دو نفر با هم دارد. ممكن است در يك رابطه، زن بخاطر ورود شوهرش به درگيري‌هايي كه با دوستانش دارد احساس ضععف كند و از خود به‌خاطر اين ضعف خشمگين شود. پيامد اين احساس اين خواهد بود كه او خشمش را به همسرش فرافكني مي‌كند و در واقع به‌طور ناخودآگاه وانمود مي‌كند كه تنها از او و دخالت‌هايش دلخور است.


اما ممكن است خانمي از همسرش انتظار دخالت در اين روابط را داشته باشد و در صورتي كه چنين انتظاري وجود داشته باشد، وظيفه همسر است كه با وارد شدن به موضوع او را همراهي كند. شايد بپرسيد اين انتظار چطور تشخيص داده مي‌شود. منش افراد بهترين معيار تشخيص چنين موضوعي است. مرد با توجه به منش همسرش تا اندازه‌اي مي‌تواند تشخيص دهد كه وارد شدنش به موضوع او را خوشحال مي‌كند يا آشفته. گذشته از اين، افراد مي‌توانند با اطلاع دادن در اين مورد به يكديگر، مشكل را حل كنند و به همسرشان بگويند اگر نياز به كمك تو بود، حتما به تو اطلاع مي‌دهم.

بهترين حالت براي دفاع كردن از همسر، اين است كه با تقاضاي او دفاع انجام شود. با اين وجود تعبيري كه از اين رفتارها مي‌شود، حتي مي‌تواند از خانه‌اي به خانه ديگر و از شهري به شهر ديگر متفاوت باشد. زني مستقل در تهران كه هميشه خودش مشكلاتش را حل كرده، در صورتي كه بعد از ازدواج چنين واكنش‌هايي از همسرش را ببيند، احتمالا آشفته مي‌شود و او را محكوم مي‌كند اما زني در شهرستان كوچكي كه هميشه مورد حمايت پدر يا برادرهايش قرار گرفته، در صورتي كه شاهد حمايت‌هاي همسرش نباشد از او نااميد مي‌شود.

شايد در شرايطي كه زن تمايلي به دخالت مستقيم همسرش ندارد، بهترين راه نظارت غيرمستقيم باشد. در اين شرايط مرد مي‌تواند تا زماني كه همسرش از پس حل مشكلات برمي‌آيد استقلال او را حفظ كند و اگر احتمال آسيب رسیدن به او را ديد، براي دفاع از او اقدام كند. گذشته از اين، در صورتي كه همسرش در برابر دخالت‌هاي او مقاومت كرد اما خودش هم از پس حل مسئله برنيامد، مي‌تواند نه به صورت تهديد بلكه به صورت هشدار به او بگويد «تلاشت را بكن اما در صورتي كه عكس‌العمل موثر و خوبي نداشتي، مجبور مي‌شوم براي كمك به تو در اين موضوع دخالت كنم.»