فوت و فن های نگهداری از گل سرخ

مجله سیب سبز - عاصفه الله وردی: وقتي در ادبيات از گل صحبت مي‌شود منظور نويسنده صددرصد گل سرخ يا گل رز خودمان است. وقتي به يك دسته گل فكر مي‌كنيم، اغلب تصور ما دسته گل رز است. همه ما با گل رز خاطره داريم و از آن بسيار شنيده‌ايم. گل رز يا سرخ، قدمتي اساطيري دارد. با وجود داشتن خارهاي اشك‌آورش، در دل همه مردم دنيا جايگاه ويژه‌اي باز كرده است. شايد علت اين همه شهرت، كامل بودن اين گل و دوام ويژه آن باشد.


گل سرخ بدون شك در فرهنگ مشرق زمين به‌خصوص ايران ريشه‌هايي ديرينه دارد و گفته مي‌شود كه پس از جنگ‌هاي صليبي به اروپا راه پيدا كرده است. شايد يكي از دلايل همه‌پسندي گل رز، اين باشد كه بوته‌اش درختچه است و از گزند باد و باران در امان مي‌ماند، به‌خصوص در زمستان و زير برف و دليل ديگرش اینکه دوام اين گل روي ساقه نسبت به بسياري از گل‌هاي ديگر بيشتر است. اين گل در ده‌ها كشور به‌عنوان گل ملي شناخته مي‌شود.

ميزبان مهربان گل سرخ باشيم

بوته رز اين قابليت را دارد كه با هرس به‌موقع و به اندازه، شكل و فرم بگيرد و بنا به سليقه باغبان گل بدهد. هر ساله بايد پاجوش‌هايي كه از زير بوته‌ها سر مي‌زنند را حذف كنيد.

پاجوش‌ها مواد مغذي را از بوته مي‌گيرند و بوته را ضعيف مي‌كنند. در انجام اين كار بايد دل به دريا بزنيد چون پاجوش‌ها به‌نظر قوي و زيبا مي‌رسند. اما وقتي آينده بوته را در‌نظر بگيريد، آنها يك عامل مزاحم براي گلدهي محسوب مي‌شوند. بوته‌ها را بايد به‌طور مرتب آبياري كرد. البته آبياري به تناسب فصل فرق مي‌كند. مثلا گل رز باغچه در تابستان تقريبا دو بار در هفته نياز به آبياري دارد. اما يادتان باشد گل سرخ به سفيدك سطحي حساس است و بهتر است آبياري از پاي بوته انجام شود و روي برگ‌ها آب را اسپري نكنيد.

از مهم‌ترين گل‌هاي رز وحشي كه از قديم در باغ‌هاي مناطق گرم و معتدل ديده مي‌شوند، نسترن‌ها هستند كه با انواع و اقسام رنگ‌ها، شكل‌ها و عطرهاي مختلف، انسان را حيرت زده مي‌كنند. اما يك نوع رز مخصوص كشور ما كه اتفاقا اسم علمي آن هم نام «پرشيا» را يدك مي‌كشد، در كوهستان‌هاي سراسر كشور مي‌رويد. نام اين رز وحشي «ورك» است و از خانواده گل سرخ. فصل گلدهي اين گل زيبا كه بويي نادر و بوته‌اي با شاخه‌هاي رونده دارد، بهار است.


چاي و روغن گل سرخ

شايد براي‌تان عجيب باشد اما از گل سرخ روغني تهيه مي‌شود كه اتفاقا با حرارت دادن گلبرگ‌هايش از آن خارج مي‌شود كه تقويت‌كننده قواي جنسي است و برای درمان مشکلات زناشویی کاربرد دارد. علاوه براین از ريزش مو و پوسیدگی دندان جلوگيري مي‌كند. گفته مي‌شود كه در درمان آسم و سردرد هم موثر است. چاي گل سرخ نيز آرام‌بخش، مقوي، شاداب‌كننده، ضدافسردگي است.

در فصل زمستان به‌خصوص توصيه شده كه از چاي گل سرخ استفاده كنيد تا جلوي سرماخوردگي را بگيريد؛ جالب توجه اينكه هم مي‌توان گلبرگ‌هاي گل سرخ و هم ميوه گل سرخ را به‌عنوان دمنوش دم كرد. در هر دو صورت دمنوشي صورتي تا قرمز رنگ با خواص دارويي فراوان خواهيد داشت. حتي در بعضي منابع گفته شده كه غرغره كردن دمنوش برگ گل سرخ مي‌تواند گلو درد حاصل از سرماخوردگي را بهبود ببخشد.

گل سرخ اساطيري

در افسانه‌هاي كهن ايران زمين آمده كه آميتيس، شاهدخت ايراني و دختر هُوخشتره (شاه ماد)، پس از نبرد بين شام، بابل و مصر كه با مادها به صلح انجاميد، به همسري بُخت النصر مصري در آمد و بُخت النصر، باغ‌هاي معلق بابل را كه از عجايب هفتگانه است براي همسرش آميتيس ساخت كه مملو از گل‌هاي سرخ بود و اين‌گونه اولين «رز گاردن» در جهان ساخته شد.

اما بعد‌ها اروپاييان گل رز را به اروپا بردند و در ساخت باغ‌هاي خود از آن استفاده‌ كردند و اصطلاح «رز گاردن» يك اصطلاح اروپايي شد! از اين روست كه اين روزها براي نام دختران، از اسم آميتيس كه يك واژه و نام ايراني اصيل است، خيلي استقبال مي‌شود.


گل محمدي و گلاب

همه ما از خواص گلاب كه از نوعي گل سرخ به‌نام گل محمدي در ايران گرفته مي‌شود باخبريم و در اغلب غذا‌هاي سنتي از اين ماده استفاده مي‌كنيم. اما آیا تابه‌حال شنيده بوديد كه گلاب خاصيت ضدتهوع دارد، براي پوست بسيار مفيد است و سر درد را بهبود مي‌بخشد؟

از گلبرگ‌هاي گل‌محمدي نوعي مرباي بسيار ارزشمند تهيه مي‌شود كه آن هم سرشار از خاصيت است. همين‌طور از گلبرگ‌هاي خشك شده اين گل به‌عنوان نوعي ادويه در انواع و اقسام غذا‌ها استفاده مي‌كنند. حتما از آرايشگر‌ها هم شنيده‌ايد كه بهترين پاك‌كننده پوست صورت گلاب است.

رنگ‌ها در گل سرخ چه مي‌گويند؟

رز قرمز: را نشانه عشق و دوستي مي‌دانند و به نشانه دوستت دارم آن را هديه مي‌كنند. رز قرمز پررنگ نشانه‌اي از زيبايي بي‌انتهاست.

زرد: هر چند گفته شده كه در گذشته به معني كاهش ميزان علاقه يا حتي نفرت به‌كار می‌رفته اما امروزه معني شادي و خوشحالي مي‌دهد.

سفيد: به معني عشق روحاني و پاك است و بسيار زياد در دسته گل عروس استفاده مي‌شود كه در اين صورت احساس عاشقانه و شادي و عشق فرخنده و مبارك را تداعي مي‌كند. هديه دادن گل رز سفيد، اين معني را به ذهن‌ گيرنده متبادر مي‌كند كه علاقه و عشق شما به او عميق و خالصانه است.

بنفش: تمايل و اشتياق را نشان مي‌دهد.

نارنجي: فریختگي و دلباختگي را نشان مي‌دهد و گاهي به معني اشتياق و آرزوست. رنگ نارنجي نيز در روانشناسي رنگ‌ها، رنگي به‌وجد آورنده و انگيزنده است.


صورتي: كم‌رنگ نوعي تحسين و ستايش را به‌همراه دارد و وقار و شايستگي و زيبايي را تداعي مي‌كند و رز صورتي پررنگ به معناي تشكر از طرف مقابل است.

چه خاكي دوست دارد؟

گل رز مخلوطي از خاك رسي و شني را مي‌پسندد. رز خاك سنگين را ترجيح مي‌دهد. ويژگي خاك سنگين اين است كه وقتي خيس باشد و با آن كار مي‌كنيم به بيلچه مي‌چسبد. در اين خاك ريشه‌هاي بوته رز به‌خوبي رشد و گسترش پيدا مي‌كنند. باغبان‌ها براي آماده‌سازي خاك باغچه در آبان‌ماه اقدام مي‌كنند. خاك را تا عمق ۸۰سانتي‌متري بر مي‌گردانند و به آن كود گاوي اضافه مي‌كنند تا يكي، دو هفته بعد بتوان بوته‌هاي گل سرخ را در آن كاشت. باغبان‌هاي حرفه‌اي از كود گرانوله براي پاي رز استفاده مي‌كنند و در ماه‌هاي ارديبهشت و خرداد يك قاشق غذاخوري از سولفات منيزيم در كنار كود گرانوله مي‌تواند رشد بهتر بوته را تضمين كند.

فوت و فن‌هاي كوزه‌گري

يكي از اصول مهم در پرورش گل رز هرس به‌موقع و صحيح بوته است. معمولا توصيه مي‌شود هرس در اواخر زمستان انجام شود و همه شاخه‌هاي نازك و ضعيف از بوته جدا شود. راحت‌ترين روش تكثير گل رز خوابانيدن بوته است. البته رز با روش‌هاي زيادي تكثير مي‌شود اما درصد موفقيت در روش خوابانيدن بسيار زياد است. گل سرخ در سه فصل بهار و تابستان و پاييز گل مي‌دهد و در زمستان زير برف و سرما استراحت مي‌كند تا در بهار دوباره جوانه بزند. يك درختچه گل سرخ بيش از هر چيز به نور خورشيد نياز دارد.


پس مراقب باشيد كه آن را در گوشه‌اي از باغچه بكاريد كه بيشترين نور به آن برسد و اگر قرار است در گلدان زندگي كند گلدانش را در سايه قرار ندهيد. رز ازجمله گياهاني است كه به پيوند خوب جواب مي‌دهد. يادتان باشد كه اگر رز را در گلدان نگه مي‌داريد بهترين گلدان براي آن گلدان‌هاي سفالي قديمي است تا ريشه‌ها بتوانند هوا بخورند. اگر به اجبار در گلدان پلاستيكي گل رز را نگهداري مي‌كنيد، مي‌توانيد سوراخ‌هايي را روي بدنه گلدان ايجاد كنيد تا هوادهي به ريشه‌ها صورت بگيرد در غير اين‌صورت بوته شما خواهد مرد. بعد از گلدهي باقي‌مانده كاسبرگ‌ها را از بوته جدا كنيد. اگر مي‌خواهيد بوته‌هاي پر گلي داشته باشيد، گونه‌هايي را انتخاب كنيد كه در شهر محل زندگي‌تان به‌خوبي جواب مي‌دهند.