فوت و فن نگهداری از گل سنگ در آپارتمان

مجله منزل - مریم جلیلی: ايراني‌ها اسمش را گذاشته‌اند گل سنگ؛ نامي كه بي‌دليل روي گل‌هاي خالدار گذاشته شده و هنوز هم كسی دليل اين نامگذاري را نمي‌داند چون گل سنگ‌هاي واقعي در دنياي گياهان از قارچ و جلبك هستند نه اين خالدارهاي صورتي و سفيد و قرمز.

در هر حال مهمان‌هاي دوست‌داشتني آپارتمان‌هاي ما كه از اطراف اقيانوس هند راه‌شان را به خانه‌های‌مان بازكرده‌اند هر اسمي داشته باشند- چه گل‌هاي خالدار و گل سنگ و چه نام عجيب و غريب و علمي هيپوستس - اين روزها يكي از محبوب‌ترين گياهان اطراف ما هستند؛ گل‌هايي با لكه‌هاي صورتي و سفيد كه بساط پرورش و نگهداري‌شان حسابي پررونق است. بياييد با اين مسافرهاي گرمايي بيشتر آشنا شويم.

خورشيد بايد از دور بتابد

اگر دل‌تان مي‌خواهد نقش و نگارهاي زيباي روي برگ‌هاي گلدان‌تان هميشگي باشد و رنگ برگ‌ها به دلخواه شما بايد هميشه به نوري كه به برگ‌هاي گلدان مي‌تابد، دقت كنيد. گل سنگ اگر در محيطي كم‌نور قرار بگيرد ديگر رنگ و رويي برايش نمي‌ماند. درواقع در محيطي با نور كم خيلي زود لكه‌هاي زيباي روي برگ‌ها كم‌رنگ و محو مي‌شود. در اين صورت برگ‌ها به‌طور يكپارچه سبز مي‌شوند و ديگر نشانه‌اي از خال‌هاي صورتي باقي نمي‌ماند.


پس اگر روزي متوجه شديد گلدان‌تان ديگر به اندازه روز اول رنگ به رنگ نيست آن را در نور آفتاب قرار دهيد تا رنگ‌ها پررنگ‌تر شود؛ البته تابش نور مستقيم آفتاب هم برگ‌ها را مي‌سوزاند. همچنين نور زياد محيط گاهي باعث پيچش برگ‌ها مي‌شود چون گل سنگ نور غير مستقيم می‌خواهد. يكي از بهترين مكان‌هاي نگهداري اين گياه نزديك پنجره است؛ جايي كه آفتاب ملايمي به خانه بتابد و نور مستقيم روي برگ‌ها نباشد. يادتان باشد برگ‌هاي گل مانند حسگرها هستند. اگر مي‌خواهيد حال و روز گل‌تان را بدانيد بايد به برگ‌ها دقت كنيد. آنها با ريخت و قيافه‌شان درباره دماي محيط و نور كافي حرف مي‌زنند.

تحمل تشنگي را دارند

اين گل‌ها رطوبت دوست دارند اما نه آنقدر كه در آب غوطه‌ور باشند. درواقع بهترين زمان براي آبياري آنها زماني است كه سطح خاك گلدان خشك شده باشد؛ يعني زماني كه با نوك انگشت سطح خاك را لمس مي‌كنيد رطوبتي احساس نكنيد. آبياري بيش از اندازه اين گياه باعث زرد شدن برگ‌ها و افتادن‌شان مي‌شود؛ البته افتادن برگ‌ها ممكن است پيامي مخالف هم داشته باشد. اگر زماني برگ‌هاي گل‌تان بدون اينكه زرد شوند افتادند بايد بيشتر حواس‌تان را به آبياري جمع کنید.

اين مساله يعني اينكه خالدارهاي آپارتمان‌نشين شما تشنه هستند و كم‌آب. گل سنگ برخلاف اينكه از غوطه‌ور شدن در آب بدش مي‌آيد اما عاشق رطوبت و نم است. اين گياه رطوبت بالاي هوا را دوست دارد. اين وسط بهترين كار استفاده از يك زيرگلداني بزرگ‌تر است. داخل زيرگلداني تا ارتفاع لبه آن سنگريزه بريزيد و تا نيمه ارتفاع ديواره آن را از آب پر كنيد. گلدان را روي سنگريزه‌ها بگذاريد. توجه كنيد ته گلدان نبايد با آب در تماس باشد.

اين روش رطوبت مورد نياز اين گياه را تامين مي‌كند. حواس‌تان به دماي آب هم باشد. اگر هر روز از آب سرد براي آبياري گل‌ها استفاده ‌كنيد بايد منتظر كمرنگ شدن و ريزش برگ‌ها باشيد. دماي آب بايد حدود ۲۵ درجه سانتي‌گراد باشد تا به اين گل‌هاي حساس صدمه‌اي وارد نشود. تغيير فصل را هم يادتان نرود. اين گل‌ها در تابستان بيشتر دنبال نم و رطوبت هستند و در زمستان زياد با شما كاري ندارند براي اينكه بيشتر آنها بسته به شرايط نگهداري در فصل سرما به خواب زمستاني مي‌روند. پس اگر نشانه‌هاي رشد گلدان‌تان در اين فصل كم شد، نگران نشويد و فقط به آن كمتر آب دهيد. يك‌بار در هفته آبياري در فصل زمستان براي اين گل‌ها كفايت مي‌كند.

از يك ساقه تا گلدان

پرورش گياه خال صورتي زياد سخت نيست. شايد تنها نقطه ضعف آنها طول عمرشان باشد. آنها معمولا بعد از مدتي در فصل زمستان مي‌خوابند و ديگر بيدار نمي‌شوند! پس زياد خودتان را به زحمت نيندازيد و اگر نشانه‌هاي حيات در گلدان‌تان نديديد، ناراحت نشويد. مي‌توانيد هر بهار يك گلدان تازه از آنها درست كنيد. گل‌هاي خالدار هم از طريق بذر تكثير مي‌شوند و هم ساقه. فقط كافي است اواسط فصل بهار بذرها را بكاريد و منتظر بمانيد.

دماي مورد نياز براي جوانه زدن بذرها ۲۳-۲۱ درجه سانتيگراد است و اگر شرايط درست و بر وفق مراد باشد دو هفته بعد جوانه‌ها سر مي زنند. از طريق قلمه هم مي‌توانيد از اواسط بهار تا اوايل پاييز با يك چاقوي تيز يا قيچي باغباني قلمه‌هايي را به طول ۱۰ - ۵/۷سانتيمتر جدا كنيد و آنها را در بستر ريشه‌زايي يا حتي آب بگذاريد. قلمه‌ها در دماي ۲۱-۲۰ درجه و نور كافي غيرمستقيم رشد مي‌كنند. مي‌توانيد قلمه‌ها را با كيسه پلاستيكي شفاف بپوشانيد تا زودتر ريشه دهند.


ريشه دادن دو ماه زمان مي‌برد. بعد از آن كيسه پلاستيكي را‌ برداريد تا گياه در محيط طبيعي به رشد ادامه دهد و بزرگ شود. مي‌توانيد به گياه كود مايع هم بدهيد. بعد آن را به گلداني با قطر دهانه ۱۱ سانتي‌متر حاوي كمپوست گلداني با پايه پيت منتقل كنيد. در روش ريشه‌دهي در آب، زماني كه طول ريشه‌ها به پنج سانتي‌متر رسيد، قلمه‌ها را بيرون بياوريد و در گلدان‌هايي با قطر دهانه ۹ سانتي‌متر بكاريد. دقت كنيد به ريشه‌ها صدمه نزنيد.

گرمايي هستند

درست است كه از نور مستقيم آفتاب زياد راضي نيستند و ترجيح مي‌دهند در سايه باشند اما اصلا با سرما ميانه‌اي ندارند. طبق معمول هم نارضايتي‌شان را با تغيير رنگ برگ‌های‌شان نشان مي‌دهند. زماني كه نور كافي بود اما برگ‌ها ديگر رنگ نداشتند بدانيد گلدان حساس خانه از وضعيت دماي محيطش راضي نيست.

سرما باعث از بين رفتن لكه های صورتي خاص برگ ها مي‌شود. دماي روز ۲۹-۲۴ درجه سانتي‌گراد و دماي شب ۲۳-۲۱ درجه سانتی‌گراد براي اين گياه مناسب است. دما نبايد به زير ۱۳ درجه سانتي‌گراد برسد؛ مي‌دانيد كه آنها خيلي زود با ريختن برگ‌ها تلافي مي‌كنند!

نم فضا بايد بالا باشد

بهتر است گلدان‌هاي خالدار صورتي‌تان را از باقي گل‌هاي آپارتمان جدا نكنيد. با اين كار گل سنگ رطوبتي را كه نياز دارد به‌راحتي به دست مي‌آورد. اين گل‌ها عاشق رطوبت و نم هوا هستند اما مساله اينجاست كه مانند بنفشه آفريقايي با غبارپاشي روي برگ‌ها ميانه خوبي ندارند و تكرار اين عمل در نهايت به ريختن برگ‌های شان منجر می‌شود.

از طرفي هواي خشك و بدون نم هم براي اين گل‌ها مانند يك قتلگاه است. اين وسط بهترين كار استفاده از زير گلدانی‌هاي بزرگ با سنگ‌ريزه است. گل‌ها به اين ترتيب از نم آبي كه در ته گلدان‌شان هست مي‌توانند استفاده كنند.

تقويت شده دوبله مي‌خواهند

گل سنگ به خاك زهكشي شده و خوب احتياج دارد و البته به داروهاي تقويت‌كننده! كود مورد نياز اين گياه را مي‌توان به ميزان یک گرم در ليتر، هر دو هفته يك‌بار از فروردين تا شهريور مورد استفاده قرار داد. فقط كافي است از گلفروشي‌ها كود مخصوص آنها را بگيريد.

در مورد خاك هم مخلوطي از يك قسمت تورب، يك قسمت خاك‌برگ پوسيده و يك قسمت ماسه خاك مطلوب هيپوستس كافي است؛ البته اگر زياد حرفه‌اي نيستيد مي‌توانید دوباره از گلفروشي سر خيابان كمك بگيريد. فقط باید حواس‌تان به رشد گياه باشد. اينجا ديگر گلفروش محله در ميان نيست. اين شما هستيد كه بايد دقت کنيد مبادا ريشه‌هاي گياه از منافذ زير گلدان بيرون بزنند چون اگر اين اتفاق بيفتد يعني وقت عوض كردن گلدان رسيده است؛ كاري كه بيشتر در فصل بهار انجام مي‌شود.


الو اورژانس!

اگر گل مان مریض شد، چه کار کنیم؟

- اگر روي برگ‌ها لكه‌هاي سوخته به وجود آمد؛ يعني نور آفتاب به‌طور مستقيم روي گلدان مي‌تابد يا براي تميز كردن برگ‌ها از ماده شيميايي استفاده شده است.

- اگر برگ‌ها زرد مي‌شوند و مي‌افتند؛ يعني زياد از حد به گلدان آب رسيده و تا وقتي خاك گلدان خشك نشده نبايد به آن آب داد.

- اگر برگ‌ها كمرنگ مي‌شوند و مي‌افتند؛ يعني محيط براي اين گل‌ها سرد است يا اينكه از آب سرد براي آبياري آنها استفاده مي‌شود.

- اگر برگ‌ها سياه مي‌شوند؛ يعني هم آب زياد است و هم هوا غير مناسب!

- اگر برگ‌ها خشك مي‌شوند و پيچ مي‌خورند؛ يعني هوا خشك است و گرم. مي‌توان در اين صورت هرازگاهي از غبارپاشي استفاده كرد.

- اگر رنگ‌هاي خاص برگ‌ها از بين رفته‌اند؛ يعني نور كافي نيست. بايد گلدان را به فضاي پرنورتري برد؛ البته بدون تابش مستقيم آفتاب.