امنیت شغلی در کسب و کارهای کوچک

ماهنامه معیشت - سمیه تقوی زنوز: همه کسانی که در فضای کسب و کار قرار دارند یا مطالعاتی در این خصوص داشته اند، واژه امنیت شغلی را حتما شنیده اند. اصطلاح امنیت شغلی که امروزه در دنیای کسب و کار از آن زیاد استفاده می شود، به معنی حفاظت کارکنان در مقابل از دست دادن شغل و نوسانات درآمد است. روشن است که با این تعریف تمام افراد به دنبال افزایش امنیت شغلی اند؛ ولی در حقیقت باید بپذیریم که در هیچ شغلی به طور صد در صد و قطعی امنیت شغلی وجود ندارد و تمام شغل ها در هر سطحی در معرض ناامنی شغلی قرار دارند.

تمام کشورها به منظور افزایش رفاه جامعه و کسب رضایت مردم، به امنیت شغلی افراد جامعه اهمیت زیادی می دهند و در تلاش اند قوانینی در جهت افزایش آن وضع کنند. در ایران نیز در قانون اساسی و همچنین قانون کار به مسئله امنیت شغلی اشاره شده است. لیکن از آنجا که در قوانین مسائل به صورت کلی مطرح می شود، تعریف دقیق تر این موضوع نیازمند اعلام جزییات است.

چه مواردی در امنیت شغلی تاثیرگذار است؟

عوامل متعددی در امنیت شغلی موثرند، برخی از آن ها در ادامه توضیح داده شده است:

1. تبعیض: در هر سازمانی تبعیض بین کارکنان وجود دارد این تبعیض می تواند بنا به دلایل مختلفی وجود داشته باشد. به دلیل وجود تبعیض ممکن است امنیت شغلی کارکنان در سازمان به خطر بیفتد.

2. ثابت شرایط سیاسی: در شرایط بی ثباتی سیاسی بنگاه های اقتصادی در معرض تهدید کاهش سطح فعالیت یا تعطیلی قرار دارند که این خود منجر به امکان تعدیل نیروی انسانی در بنگاه ها و ایجاد ناامنی شغلی برای کارکنان است.

3. تکنولوژی های جدید: با ورود تکنولوژی های جدید به فضای کسب و کار و تولید، کم کم منابع انسانی جایگاه خود را از دست می دهند و تعداد نیروهای انسانی مورد نیاز جهت تولید کاهش می یابد.

4. رکود اقتصادی: در هنگام رکود اقتصادی بنگاه های اقتصادی در موقعیت کاهش سطح تولید قرار می گیرند که کمبود نیاز به منابع انسانی و در نتیجه کاهش سطح امنیت شغلی را به دنبال دارد.

5. مهاجرت: کشورهایی که مهاجرپذیرند به دلیل افزایش تعداد نیروی کار در آن ها، کارکنان در معرض خطر ناامنی شغلی قرار دارند.

6. برون سپاری: برون سپاری برخی فعالیت ها در بنگاه ها نیز با تعدیل نیروهای واحدهای برون سپاری شده و کاهش سطح امنیت شغلی همراه است.

در کدام دسته از بنگاه ها امنیت شغلی کمتر است؟

در صورتی که شرکت ها را به دو دسته کسب و کارهای کوچک و شرکت های بزرگ تقسیم بندی کنیم، با در نظر گرفتن موارد موثر در امنیت شغلی می توان گفت کسب و کارهای کوچک بیشتر در برابر تهدید ناامنی شغلی قرار دارند؛ زیرا کسب و کارهای کوچک در شرایط بد اقتصادی و سیاسی برای رقابت در مقابل شرکت های بزرگ قدرت کمتری دارند و امکان حذف آن ها بسیار بیشتر است. همچنین شرکت های بزرگ به دلیل حجم فراوان نیروی انسانی شاغل، بیشتر در کانون توجه و حمایت دولت ها قرار دارند و رعایت قوانین وضع شده در آن ها به صورت مستقیم کنترل می شود. بر این اساس کسب و کارهای کوچک نیازمند حمایت بیشتری هستند.

فواید وجود کسب و کارهای کوچک در جامعه چیست؟

وجود کسب و کارهای کوچک در یک جامعه فواید بسیاری برای جامعه به همراه دارد. صاحبان کسب و کارهای مذکور برای افراد جامعه فرصت شغلی ایجاد می کنند. این شرکت ها در کارهایشان خوش قول تر و کارکنان آنها به شرکت وفادارترند. این شرکت های کوچک اند که باعث رشد امید و خلاقیت در شهرها می شوند. بنابراین با حمایت از آن ها، مردمان شهرهای کوچک و بزرگ، زندگی بهتری خواهند داشت. همچنین این شرکت ها برای از دست ندادن مشتری توجه بیشتری به مشتریانشان در صورتی که سیاست حمایت از کارآفرینی در جامعه وجود داشته باشد، این کسب و کارها در آن موفق ترند؛ بنابراین کمک به افزایش امنیت شغلی در این شرکت ها در جامعه بسیار مهم است. بر این اساس لازم است درباره افزایش امنیت شغلی در این کسب و کارها تدابیری اندیشیده شود.

پیشنهادهایی برای بالابردن امنیت شغلی در کسب و کارهای کوچک

امنیت شغلی در کسب و کارهای کوچک از دو جنبه قابل بررسی اند:

1. امنیت کارکنان شاغل؛
۲. امنیت شغلی صاحبان کسب و کار.

درباره امنیت شغلی کارکنان، از یک طرف در سطح کلان دولت ها می توانند با وضع قوانین مناسب و ایجاد بیمه بیکاری از کارکنان کسب و کارهای کوچک در مقابل ریسک ناامنی شغلی حمایت کنند، از طرف دیگر علاوه بر حمایت دولت، بیمه نیز می تواند راهگشا باشد. شرکت های بیمه برای پوشش ریسک ناامنی شغلی در حال حاضر محصولات متنوعی طراحی کرده اند، برای مثال بیمه بازنشستگی. در این نوع بیمه، مشتری با پرداخت حق بیمه ماهانه پس از مدت مشخصی سرمایه بزرگی فراهم می سازد که به صورت ماهانه یا یک جا از شرکت بیمه قابل دریافت است. با استفاده از این نوع بیمه افراد می توانند خود را در مقابل ریسک ناامنی شغلی ایمن کنند.

درباره امنیت شغلی صاحبان کسب و کار نیز در شرایط بد اقتصادی و سیاسی، لازم است کشورها کسب و کارهای کوچک را حمایت کنند. در کشورمان نیز اقداماتی در این خصوص صورت پذیرفته است. ایجاد صندوق کارآفرینی امید یکی از تدابیر است که به منظور حمایت از کسب و کارهای کوچک اندیشیده شده است. این صندوق به کارآفرینان و صاحبان کسب و کارهای کوچک تسهیلات اعطا می کند و در تامین مالی آن ها فعال است که می تواند در تداوم فعالیت این نوع شرکت ها تاثیرگذار باشد. در سال ۱۳۹۴ هیئت وزیران کارگروهی با عنوان تسهیل و بهبود فضای کسب و کار ایجاد کرد که کارگروه مذکور مصوباتی مبنی بر تامین مالی کسب و کارهای کوچک صادر کرده است.

اجرای این مصوبات موجب افزایش امنیت شغلی در این نوع شرکت هاست. همچنین در شرایطی مانند زلزله، سیل یا... که کسب و کارهای کوچک آسیب می بیند، دولت مصوباتی برای حمایت و تامین مالی آن ها صادر می کند. این اقدامات علاوه بر افزایش امنیت شغلی صاحبان کسب و کار، با توجه به ایجاد امکان تداوم فعالیت این نوع شرکت ها در افزایش امنیت شغلی کارکنان آن ها نیز موثر است. در این بخش مجال بررسی موثر بودن اقدامات انجام شده نیست؛ اما روشن است گام هایی در این مسیر برداشته شدهاست. علاوه بر اقدامات صورت گرفته از طرف دولت، خود صاحبان کسب و کار نیز باید هوشیارتر باشند و در صورت احساس وجود تهدیداتی برای کسب و کارشان درست تصمیم بگیرند تا امنیت شغلی خود و کارکنانشان را فراهم کنند.