مهاجرت با خودروهای مرگ در ایران

همشهری سرنخ: گاهی مهاجران افغانی که برای ورود به ایران خود را به دست قاچاقچیان انسان می سپارند سرنوشتی جز مرگ ندارند.

تصادف خودروهای حامل مهاجران غیرقانونی، این روزها بخش قابل توجهی از حوادث مرگبار جاده ای را به خودش اختصاص داده است. حوادثی که معمولا با تعداد زیاد قربانیان همراه است و این قربانیان نیز معمولا مهاجرانی هستند که به تصور پیدا کردن کار و داشتن زندگی بهتر، خانه و خانواده شان در کشورهای همسایه را رها کرده و با پرداخت مبالغ هنگفت به قاچاقچیان انسان، خودشان را به دست آنها می سپارند تا راهی ایران شوندو زندگی تازه ای را در اینجاش روع کنند. آنها برای رسیدنبه مقصد که شهرهای بزرگ و مرکزی ایران است، مجبورند در گروه های بزرگ سوار ماشین هایی شوند که گنجایش چندانی ندارند و سرعت زیاد این ماشین ها برای رسیدن به مقصد، در موارد بسیاری حوادثی را رقم می زند که از مرگبارترین حوادث جاده ای کشور به شمار می روند.

یک تراژدی

آمار دقیقی درباره اینکه تا حالا چند نفر از مهاجران غیرقانونی در تصادفات جاده ای ایران جانشان را از دست داده اند، در دست نیست اما نگاهی به آرشیو حوادث نشان می دهد که در سال های اخیر، دهها تصادف مرگبار در جاده های مختلف رخ داده که یک پای آن خودروهای حامل اتباع افغانی بوده اند. از آنجات که این خودروها معمولات تعداد زیادی مهاجر غیرقانونی را قاچاق می کنند، در هنگام تصادف، آمار قربانیان هم به طرز شگفت انگیزی بالا می رود و به همین دلیل است که این روزها وقتی خبری از تصادفات جاده ای با تعداد قربانیان بالا به گوش می رسد، ناخودآگاه این سوال پیش می آید که آیا پای خودروهای حمل مهاجران غیرقانونی هم در میان بوده یا نه؟


آخرین حادثه مرگباری که این خودروها رقم زدند، چند روز پیش در استان اصفهان و در ورودی شهر رخ داد. خودروی حامل اتباع افغانی با ۳ خودروی دیگر تصادف کرد و در این تصادف ۱۵ نفر در شعله های آتش سوختند و جان باختند.

تصادفات مرگبار ۹۱-۹۰

- ۲۰ فروردین ۱۳۹۰؛ خودروی نیسان که ۲۴ نفر از اتباع افغانی غیرمجاز را حمل می کرد در ۴۲ کیلومتری محور جهرم - لار در منطقه چاه تیر به دلیل سرعت غیرمجاز منحرف شد و ۴ کشته و ۲۰ زخمی بر جای گذاشت.

- ۱۹/۱۲/۱۳۹۰؛ یک دستگاه خودروی سواری پژو ۴۰۵ در کیلومتر ۴۵ جاده داراب استان فارس با یک دستگاه کامیون بنز برخورد می کند که متاسفانه در این حادثه، هفت نفر در محل کشته و شش نفر نیز راهی بیمارستان شدند. مسافران سواری پژو از اتباع غیرمجاز افغانی بودند که در صندوق عقب این خودرو مخفی شده بودند.

- سه شنبه ۲۱ شهریور ۱۳۹۱؛ در پی واژگونی یک دستگاه وانت تویوتا که حامل مهاجران افغانی غیرمجاز در محور فرعی گوهر کوه در شهرستان خاش بود ۲ نفر کشته و ۹ نفر دیگر راهی بیمارستان شدند.

تصادفات مرگبار ۹۲-۹۱

- جمعه ۱۶ فروردین ۱۳۹۲؛ برخورد دو خودروی حامل سوخت و اتباع غیرمجاز خارجی قاچاق در جاده ریگان - ایرانشهر موجب کشته شدن ۱۸ نفر شد، به طوری که ۱۶ افغانی در خودروی سمند در آتش سوختند.

- چهارشنبه ۲۲ خرداد ۱۳۹۲؛ بر اثر واژگونی یک دستگاه سواری پژو ۴۰۵ در کیلومتر ۵۲ جاده فرعی قلات پایین در استان هرمزگان، ۴ نفر کشته و ۸ نفر مجروح شدند. کارشناسان پلیس راه علت این تصادف را عدم توجه به جلو از جانب راننده سواری پژو ۴۰۵ اعلام کردند. البته برابر گزارش دریافتی سواری پژو ۴۰۵ حامل افاغنه غیرمجاز بوده است.

- یکشنبه ۳ آذر ۱۳۹۲؛ رئیس پلیس راه سیستان و بلوچستان از کشته شدن ۱۰ نفر و زخمی شدن ۹ نفر در یک سانحه رانندگی در محور سراوان - خاش خبر داد. در این حادثه ۱۰ مهاجر افغان در تصادف جان باختند.

مثل آجر بچین

مهمترین مسئله برای قاچاقچیان انسان، مقدار پولی است که از این راه به دست می آورند. آنها پیه همه مشکلات و خطراتی که سر راهشان وجود دارد را به تن می مالند تا به مهمترین هدفشان که چیز جز پول نیست برسند. آنها خیلی خوب می دانند که هر چه آدم بیشتری با ماشینشان حمل کنند، پول بیشتری به جیب می زنند و به همین دلیل است که از هر راهی استفاده می کنند تا مهاجران بیشتری را در ماشینشان جاسازی کنند.

سرهنگ شرافتی، رئیس پلیس راه شمال استان سیستان و بلوچستان در گفتگو با سرنخ می گوید: «قاچاقچیان انسان یا همان انسان برها برای اینکه بتوانند هر بار تعداد بیشتری از اتباع افغانی را وارد ایران کنند تغییراتی در خودروی خود ایجاد می کنند. به طور مثال، آنها با تقویت موتور خودرو و یا تقویت شاسی و تغییر در ابعاد صندوق عقب خودرو می توانند بیشتر از حد مجاز به سرنشینان خودرو اضافه کنند بدون اینکه پلیس بتواند از روی ظاهر ماشین متوجه ماجرا شود.

آنها شاسی ماشین را طوری تقویت می کنند که عقب ماشین به خاطر بار زیاد نمی خوابد و به راحتی می تواند این بار را حمل کند. آنها پس از ایجاد تغییرات در ماشین، روش های تازه ای هم در قرار دادن انسان ها به داخل ماشین به کار می برند. بیشتر آدم برها از پژو جی ال ایکس استفادئه می کنند و مسافرانشان را درست مثل قالب های آجر در کنار هم می چینند، طوری که گاهی وقت ها می توانند بیشتر از ۵ نفر را در صندوق عقب جاسازی کنند. به همین خاطر است که وقتی خبر مبنی بر تصادف خودروهای حامل مهاجران غیرقانونی منتشر می شود، نخستین چیزی که باعث تعجب و تاسف همه می شود، تعداد بالای قربانیان است؛ چرا که وقتی در یک پژو بیشتر از ۱۰ مسافر قاچاقی جاسازی می شوند، احتمال افزایش تعداد قربانیان هم بیشتر می شود.

خودروی افغانی کش

بیشترین خودرویی که از آن برای حمل مهاجران غیرقانونی افغانی استفاده م شد، پژو ۴۰۵ است. بیشتر مهاجران افغانی از همان زمانی که توسط قاچاقچیان انسان از مرز عبور می کنند، سرنوشتشان با این خودرو گره می خورد تا زمانی که به مقصد برسند؛ چرا که این خودروهات قابلیت این را دارند که با کمی تغییر در بدنه آن، فضایی را برای جای دادن تعداد زیادی مهاجر ایجاد کنند و به همین دلیل بسیاری از کسانی که کار جابجایی مهاجران غیرقانونی را انجام می دهند و به «آدم بر» یا «قاچاق بر» معروفند، از این خودرو برای انتقال مهاجران استفاده می کنند.

اما آمار بالای تصادفات این خودروها در جاده ها و کشته شدن مسافران آنها باعث شد که این خودروها در بین مردم سیستان و بلوچستان به «خودروی افغانی کش» معروف شوند. شاید کمی باور کردن این موضوع سخت باشد که قاچاقچیان در یک خودروی پژو جی ال ایکس، ۱۱ تا ۱۵ نفر انسان را جاسازی کنند اما ماجرا حقیقت دارد چرا که برای مهاجران فرقی نمی کند که برای رسیدن به مقصد سوار پژو شوند یا عقب یک وانت و کامیون یا در صندوق اتوبوس جاسازی شوند.


آنها چه مسیری را انتخاب می کنند

قاچاقچیان انسان بعد از سوار کردن مسافران به خودروی خود، سعی می کنند بهترین مسیر را برای رسیدن به مقصد انتخاب کنند. بهترین مسیر از دید آدم برها، مسیرهایی است که نظارت پلیس در آنجا کمتر است و ایست و بازرسی کمتری در آنجا مستقر است. سرهنگ شرافتی در این باره می گوید: «قاچاقچیان انسان تمام مسیرهای فرعی و اصلی استان را مثل کف دستشان می شناسند. آنها بیشتر، راه های فرعی مثل جاده نایین را برای تردد انتخاب می کنند چرا که در این مسیرها به دلیل تردد کم، حضور پلیس نیز کمتر است. آنها با انتخاب این مسیرها سعی می کنند ریسک گیر افتادنشان را به حداقل برسانند. پس از انتخاب مسیر، نوبت به زمان حرکت می رسد که برای آدم برها، بهترین زمان حرکت، شب هاست چرا که هم جاده ها خلوت تر است و هم خطر شناسایی شدن کمتر.

فرار با تونل دود

آدم برها خوب می دانند که در صورت دستگیر شدن، خودروی آنها ۶ ماه توقیف می شود. به همین دلیل حاضرند دست به هر کاری بزنند تا گیر نیفتند. یکی از راه هایی که آنها برای فرار از دست پلیس به کار می برند استفاده از تونل دود است. اگر از حوادث خانو های حرفه ای باشید، حتما به خاطر دارید که قاچاقچیان مشروبات الکلی چگونه با ایجاد دود غلیظ در هنگام فرار از دست پلیس، سعی می کردند که نا پدید شوند.

سرهنگ شرافتی می گوید: «قاچاقچیان انسان هم برای اینکه به دام پلیس نیفتند از حقه دود استفاده می کنند. آنها یک ظرف روغن را در جلوی ماشین قرار می دهند که می تواند روغن را از طریق شلنگ به روی اگزوز انتقال دهد. وقتی آنها از سوی پلیس شناسایی شده و تحت تعقیب قرار می گیرند، برای اینکه بتوانند از دید ماموران پنهان شوند، با فشار دادن دکمه ای، کاری می کند که روغن از داخل ظرف به روی لوله اگزوز منتقل شود.»

مسیر قاچاق

آمارها نشان می دهد بیشتر مهاجران غیرقانونی به ایران، اتباع کشور افغانستان هستند. سرهنگ شرافتی با اشاره به اینکه مناطق مرزی استان سیستان و بلوچستان بسیار گسترده تر از استان خراسان است، می گوید: «کنترل و نظارت بر روی مرزها کار بسیار سخت و دشواری است اما خوشبختانه در چند سال اخیر با اقدامات بسیار خوب نیروی انتظامی این مرزها تحت کنترل قرار گرفته است اما باز هم قاچاقچیان انسان با این همه کنترل و نظارت اقدام به جابجایی اتباع خارجی می کنند.» از طرفی موقعیت جغرافیایی استان هم به این امر کمک می کند، چرا که اگر اتباع افغانی از خراسان قصد ورود به ایران را داشته باشند مسیرهای صعب العبور زیادی پیش رویشان قرار دارد، به همین خاطر با ورود به کشور پاکستان، خود را به مرزهای شمالی سیستان می رسانند و از آنجا توسط قاچاقچیان انسان از مرز سراوان عبور کرده و با سوار شدن به خودروهایی که بیشتر پژو ۴۰۵ هستند وارد خاک ایران می شوند.»

رئیس پلیس راه شمال استان سیستان و بلوچستان ادامه می دهد: «مرز سراوان یکی از نقاطی است که قاچاقچیان از آنجا مبادرت به نقل و انتقال اتباع افغانی به داخل ایران می کنند اما مقصد نهایی آنها شهرهای بزرگی مثل اصفهان، شیراز، کرمان، بم و تهران است. در این میان برخی از قاچاقچیان هم برای وارد کردن مهاجران به خاک ایران، از مسیرهای جنوبی استان سیستان و بلوچستان مثل ایرانشهر استفاده می کنند که میزان قاچاق از این مناطق خیلی کمتر از سراوان است.»

پول بده

قاچاقچی ها هم برای هر مسیر قاچاق نرخ خاصی دارند؛ نرخی که بسته به شرایط متغیر است و مهاجران افاغنه هم که برای ورود به ایران و شروع یک زندگی جدید، پیه همه چیز را به تنشان مالیده اند، راهی جز پرداخت پول ندارند. سرهنگ شرافتی می گوید: «هزینه هایی که این اتباع برای ورود به ایران به قاچاقچیان انسان پرداخت می کنند بستگی به تعداد بازرسی های داخل مسیر، دوری یا نزدیکی مقصد دارد. مثلا اگر کسی بخواهد از مرز سراوان وارد ایران شودو مقصدش زاهدان باشد هزینه کمتری پرداخت می کند و اگر مقصدش شهرهایی مثل شیراز یا اصفهان باشد هزینه بیشتری را باید پرداخت کند. با اینحال مهمترین خطری که این افراد را تهدید می کند، نه رها شدن از سوی قاچاقچیان انسان و نه دستگیری از سوی پلیس ایران است. این افراد ممکن است سرنشین یکی از همین خودروهایی باشند که به خاطر سرعت زیاد در جاده های کشور تصادف می کنند و در این صورت مهمترین خطر برای آنها، خطر مرگ است.»