عکس: عمارت عین الدوله در میدان هروی

تسنیم: باغ و عمارت عین الدوله مربوط به دوره قاجار است که در حوالی میدان هروی تهران واقع شده و در تاریخ ۴ تیر ۱۳۷۷ با شمارهٔ ثبت ۲۰۴۲ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است .


عین الدوله صدراعظم مستبد مظفرالدین شاه بود که در دوره مبارزات آزادی خواهان آنان را سرکوب کرد.وی فردی مستبد بود و از مخالفین سر سخت مشروطیت به شمار می رفت. عین الدوله باغ و عمارتی در مبارک آباد بنا نهاد. در آن عصردر این منطقه وسیع که بیرون از حصار ناصری تهران بود، جز آبادی هایی بسیار خرد و مکان مناسبی برای زندگی نبود



عین الدوله تا سال ۱۳۰۶خورشیدی در قید حیات بود.وی در سال های پایانی عمر با ورشکستگی بزرگی مواجه شد. طلبکاران بسیاری از اموال او را تصاحب کردند. به هر روی این باغ و عمارت از مالکیت عین الدوله بیرون آمد و مالک جدیدی با نام بصیرالدوله(هروی) پیدا کرد.بصیرالدوله عمارت را بازسازی کرد و آن را به اسکان خانواده اش اختصاص داد.گو اینکه بعد ها نیز تغییراتی در بنا پدید آورد.بعد از مرگ مالک جدید عمارت و باغ مزبور به فرزندش دکتر نصرت الله هروی رسید، و از ایشان هم به دخترش شیرین انتقال یافت.تا این که در سال ۱۳۷۶خورشیدی با توافق آخرین مالک باغ ،شهرداری آن را در اختیار گرفت و با تصمیم درستی این باغ به فضایی عمومی بدل شد که قابلیت موزه و مکان های دیگری با کاربری عمومی پیدا کرد.


مساحت ساختمان ۸۰۰ متر است که در دو طبقه بنا گردیده. ساختمان اوليه بنایی اعيانی ولی ساده‌ ييلاقی در دو طبقه بود.از زمان احداث بنا خبر دقیقی در دست نیست .



در سال ۱۳۸۷، سازمان زيباسازی شهر تهران، ضمن تجهيز فضاهای داخلی و خارجی عمارت جهت تعريف كاربری نگارخانه، فعاليت خود را در زمينه حمايت و گسترش هنرهای شهری پيگيری نمود و عمارت را مرمت کرد . در حال حاضر عمارت عین الدوله در معرض دید عموم قرار دارد و در آن نگارخانه و کارگاه مجسمه سازی برپاست




حفـاظت از ميـراث تاريخی شـهر قانونی مصوب است که طبق آن همه ملزم به پیروی از آن هستند .در متن قانون آمده است : حفاظت از آثار تاريخي، فرهنگي و معاصر شهر تهران، شامل حفاظت از کليه آثار ثبت شده و کليه آثاري که در آينده ثبت خواهند شد و رعايت حريم مجموعه ثبت شده داراي حريم، الزامي بوده و هرگونه مداخله در عرصه آثار مذکور ممنوع مي باشد و هرگونه ساخت و ساز در مجاورت و يا حريم آثار ثبت شده، با کسب مجوز و رعايت ضوابط و مقررات سازمان ميراث فرهنگي و گردشگري، مجاز است.


در جنوب عمارت باغی بزرگ قرار داشته که شامل درختان بسیار و استخر بوده است . با توجه به رشد بی رویه ساختمان ها خرابی قابل توجهی به عمارت و درختان باغ وارد گردید. تعدادی از درخت های جنوب باغ به علت تغییر مسیر آب قنات از بین رفتند و در نتجه باغ جنوبی عمارت عین الدوله کاملا نابود شد و تنها قسمتی اندک از باغ شمالی عمارت به جا مانده است . سال ها قبل این زمین که قبلا قسمت اعظمی از باغ عمارت عین الدوله را تشکیل می داده ، جهت ساز برج گود برداری شده است که در سال ۱۳۷۲ با پیگیری اهالی و همسایگان عمارت ساخت و ساز متوقف گردید و از چند ماه قبل مجدا عملیات ساخت و ساز از سر گرفته شده است





ارتعاشات حاصل از ساخت و ساز برای عمارت خطرناک است و می تواند خسارات جبران ناپذیری را به عمارت وارد کند







به گفته مسئولان فعلی عمارت این مکان قابلیت تبدیل شدن به یکی از قطب های مجسمه سازی در تهران را دارد . لذا مسئولان عمارت از شهرداری خواستند تا زمین جنوبی عمارت را خریداری کند و به تملک عمارت در بیاورد تا عمارت از فضای بیشتری برخوردار شود و بتوان بهروه وری از این عمارت را به حداکثر رساند که این امر تا کنون محقق نشده است . تعدادی از مجسمه های درون عمارت بدلیل کمبود جا در شرایط بدی نگهداری می شوند


طبق قانون تمام پروژهای در حال ساخت باید دارای شناسنامه ای زرد رنگ باشند که در آن نام پروژه ، پیمانکار ، تعداد طبقات و دیگر اطلاعات در معرض دید عموم قرار بگیرد . در زمین جنوبی عمارت عین الدوله که گود برداری در آن انجام شده است هیچ شناسنامه ای به چشم نمی خورد و معلوم نیست که این عملیات ساخت و ساز توسط چه کسی در حال انجام است





تنها قسمتی اندک از باغ شمالی عمارت به جا مانده است .