عکس: عربستان پیش از کشف نفت

فرارو: در کمتر از یکصد سال قبل کشف و استخراج نفت در عربستان به کلی سیمای زندگی در این کشور را تغییر داد و شهرنشینی که از گذشته های بسیار دور در آن وجو داشت را به تصویر غالب زندگی تبدیل کرد.

تا پیش از سوم مارس ۱۹۳۸ که کمپانی‌ های آمریکایی "استاندارد اویل" کالیفرنیا و "تکزاس اویل" در منطقه "دمام" در جنوب شرقي عربستان توانستند به نفت دسترسی پیدا کنند زندگی در شهر و رستا به اندازه بادیه نشینی در این کشور وجود نداشت.

گفته می شود شهرنشینی از زمانهای بسیار قدیم در نقاط مختلفی از عربستان وجود داشته است اما به مناطق حاصل خیز که کشاورزی در آن صورت می‌گرفت و ساحل دریا و گذرگاه های تجاری محدود می شد.

کوهستان جنوبی عربستان یعنی از یمن تا عمان در گذشته کانون کشاورزی عربستان بوده و در مزارع و باغهای آن انواع محصولات مدیترانه یی و همچنین محصولهای ممالک گرم مانند قهوه کشت می‌شد. همچنین در نقاط ساحلی این سرزمین از دیرباز ماهیگیری و صید مروارید بویژه در ناحیه "احساء" در بحرین رواج داشته است.

با این حال تجارت یکی از مهمترین عوامل ایجاد شهرنشینی در عربستان بود و از آنجا که خشکی همواره مسیر امن تری نسبت به دریا محسوب می شد عربستان مسیر پرتردد تجاری شد که اجناس خود را از آسیا به سمت اروپا می بردند. کالای هندوستان و چین معمولا با کشتی تا عربستان می آمد و از آنجا با شتر به سمت بندرهای مشرق مدیترانه حمل می شد تا به مصر یا اروپا فرستاده شود. شهرهای الجبیل، الخفجی، القنفذه و دمام از این دست هستند.

"جوزف مانتینز" عکاس امریکایی که مقارن با اکتشاف نفت به این سرزمین سفر کرد، عکس های بسیاری از شهرنشینی و روستا نشینی در عربستان عکاسی کرد که سیمای مستندی از زندگی در این کشور در نزدیک به یک قرن پیش محسوب می شود.

او که همزمان با آغاز عملیات اکتشاف نفت در سال ۱۹۳۳ همراه با کارکنان شرکت نفتی استاندارد اویل کالیفرنیا به این سرزمین آمد یکی از با ارزش‌ترین اسناد مصور تاریخ معاصر عربستان را فراهم کرد که برای شناخت زندگی مردمان شهر نشین و بادیه نشین آن زمان جالب توجه است.

چندی پیش عکس های او از زندگی بادیه نشینی در عربستان پیش از کشف نفت را دیدید و امروز عکس هایی که مربوط به زندگی شهری و روستایی می‌شود را مشاهده خواهید کرد.

گفتنی است این عکس ها که در موزه ملی هوافضای کالیفرنیا نگهداری می‌شود گاه از کمترین زیرنویس بی بهره اند و تعداد معدودی از آنها هستند که تنها به ذکر مکان و یا کاری که فرد در حال انجام آن است اشاره شده است. عکس های مناطق شهری مربوط به شهر "الجبیل" و "هفوف" و مناطق ساحلی مربوط به بندر "دوحه" می باشد و دیگر عکس ها فاقد اطلاعات هستند.