زندگی کنار مرده‌ها در شهر پنهان «سامن»

در گوشه و کنار هر شهری همیشه گنجینه ای از تاریخ و گذشته آدم‌هایی که شاید قرن ها قبل از ما می زیسته اند، به چشم می خورد.

وبسایت باشگاه خبرنگاران: در گوشه و کنار هر شهری همیشه گنجینه‌ای از تاریخ و گذشته آدم‌هایی که شاید قرن ها قبل از ما می‌زیسته‌اند، به چشم می‌خورد. یکی از این گنجینه‌ها، شهر زیرزمینی و پنهان «سامن» است که به عنوان موزه گردشگری شناخته شده است. شهری که در سال ۱۳۸۴ به طور اتفاقی طی عملیات عمرانی هنگامی که مخابرات استان همدان قصد کشیدن فیبرهای نوری از زیر زمین را داشت، کشف شد.

این شهر پنهان در یک بستر سنگی و به صورت دستکند ساخته شده و احتمالأ به دوره پیش از اشکانی تعلق دارد. طی پژوهش های انجام شده بیش از ۵۰ فضای کوچک و بزرگ که با راهروهای متعددی به هم ارتباط دارند و در عمق‌های متغیر ۳ الی ۶ متری از سطح زمین هستند، در این فضا دیده می شود.

وجود بقایای انسانی متعدد در فضای این موزه، نشان می‌دهد که از این شهر به عنوان گور دخمه هایی در دوره اشکانیان استفاده شده است.

وسعتی که برای این شهر برآورد شده بیش از 3 هزار هکتار است. گستردگی که بخشی از آن به علت رطوبت فراوان هنوز مورد بررسی و پژوهش قرار نگرفته است. همچنین گمان می‌رود که نیمی از شهر زیر فضای خانه های مردم قرار گرفته و به همین جهت باز هم لابه لای فاضلاب های خانگی پنهان شده باشد.

همانطور که ذکر شد، اتاق ها و فضاهای این شهر زیرزمینی با راهروها و کانال هایی به هم مرتبط شده اند. کانال هایی که در مقاطع مختلف زمانی حفر شده اند و از نظر ساختار معماری، بسیار جالب هستند و کاربری خاصی داشته‌اند.

در این کانال‌ها پس از پاک‌سازی، ۶۰ اسکلت شناسایی شدند که درون ۹ اتاق قرار داشتند. شش مورد بقایای انسانی نیز وجود دارند که به‌طور دقیق نشان می‌دهند، این اتاق‌ها در کاربری نهایی به‌صورت محل تدفین استفاده می‌شدند. به‌طوری که استخوان‌ها را جمع می‌کردند و دوباره تدفین‌های جدیدی انجام می‌دادند.

این شهر زیرزمینی در دوره های اسلامی جنبه پناهگاه را نیز داشته و علاوه بر این ها بخش هایی از این مجموعه در دوران اشکانی دارای کاربری آیینی بوده است.

مجموعه دستکند زیر زمینی سامن در جنوب غربی شهرستان ملایر استان همدان قرار دارد. مجموعه ای که به عنوان یک سند تاریخی برای سابقه شهرنشینی در ایران تلقی می شود.