عجیب‎ترین و نادرترین بیماری‎های دنیا؛ از خود مرده پنداری تا هرزه خواری!

وبسایت روزیاتو - گلریز برهمند : قرن‌ها است که دانشمندان و محققان در تلاش هستند تا وضعیت سلامت را ارتقا دهند و تا به امروز توانسته اند علت و راه درمان بسیاری از بیماری‌هایی را پیدا کنند که روزگاری عجیب و غیر قابل درمان به نظر می‌رسدیدند. اما با وجود پیشرفت‌های بسیار زیادی که در حوزه‌ی پزشکی رخ داده، هنوز هم بیماری‌های نادر و عجیبی وجود دارند که دانشمندان از درک آن‌ها عاجزند. در ادامه با تعدادی از بیماری‌های عجیب و نادر در دنیا آشنا می‌شویم.

۱- بیماری‌ای که باعث می‌شود فکر کنید مرده اید

افرادی که به بیماری توهم کوتارد (Cotard's delusion) یا خود مرده پنداری دچار می‌شوند تصور می‌کنند که مرده اند و بدن آن‌ها در حال پوسیدن است یا در حال از دست دادن اعضای بدن شان هستند. این بیماران اغلب غذایی نمی‌خورند یا به حمام نمی‌روند، چون مثلاً فکر می‌کنند که سیستم گوارشی‌ای ندارند که غذا را هضم کند یا تصور می‌کنند که آب می‌تواند اعضای ضعیف و شکننده‌ی بدن آن‌ها را از هم جدا کند. تحقیقات نشان می‌دهد بیماری کوتارد در اثر از کار افتادن نواحی‌ای از مغز رخ می‌دهد که کار آن‌ها تشخیص احساسات است و این مسأله منجر به شکل گیری احساس فروپاشی در بیمار می‌شود. خوشبختانه دارو‌هایی وجود دارد که می‌تواند این بیماری را درمان کند.

۲- بیماری‌ای که باعث می‌شود به یک لهجه‌ی خارجی صحبت کنید

کسانی که به سندرم لهجه‌ی خارجی (Foreign accent syndrome) دچار می‌شوند، یک روز صبح از خواب بیدار می‌شوند و شروع به صحبت با یک لهجه‌ی خارجی می‌کنند. این بیماری به قدری نادر است (فقط ۶۰ مورد ابتلا به آن وجود دارد!) که پزشکان در ابتدا تصور می‌کردند این بیماران دچار توهم شده اند. اما در سال ۲۰۰۲، دانشمندان دانشگاه آکسفورد کشف کردند که تمامی این بیماران ناهنجاری‌های مغزی مشابهی داشتند که باعث ایجاد تغییر در زیر و بمی و سیلاب بندی گفتار آن‌ها شده بود. پژوهش‌ها همچنین نشان داده که صدمه دیدن سر یا سکته‌ی مغزی هم می‌تواند باعث این سندرم شود.

۳- بیماری‌ای که باعث حساسیت به آب می‌شود

افراد مبتلا به بیماری آکواژنیک اورتیکاریا (Aquagenic urticaria)، هر گونه تماس با آب باعث کهیر زدن پوست آن‌ها می‌شود. تنها ۳۰ نفر مبتلا به این بیماری شناسایی شده اند که بیشتر آن‌ها زن بوده اند. اما تا به امروز نه علت بروز این بیماری و نه روش درمان آن معلوم نشده است. این بیماران اغلب با جوش شیرین حمام می‌کنند و بدن خود را با کرم می‌پوشانند تا با آب تماس پیدا نکنند.

۴- بیماری‌ای که ادرار را به رنگ بنفش در می‌آورد

ونسان ونگوگ، نقاش مشهور و جورج سوم، پادشاه انگلستان، یک نقطه‌ی مشترک داشتند. بعضی نظریه پردازان، نوسانات خلفی دیوانه وار هر دوی آن‌ها را ناشی از بیماری پورفیری (Porphyrias) می‌دانند، یک بیماری نادر که در اثر آن بدن از تولید پروتئینی به نام هِم (Heme) باز می‌ماند (این پروتئین به سلول‌های بدن در جا به جایی اکسیژن کمک می‌کند). در این حالت، موادی به نام پورفیرین به میزانی سمی در کبد انباشته می‌شوند و وقتی در بدن منتشر می‌شوند ادرار و مدفوع بیمار را به رنگ بنفش در می‌آورند.

اما کسانی که به این نظریه انتقاد دارند، نوسانات خلقی دیوانه وار این دو چهره‌ی مشهور را ناشی از بیماری‌های روحی‌ای مثل اختلال دوقطبی می‌دانند. در مورد ونگوگ، او بیشتر دوران بزرگسالی اش را بستری در بیمارستان گذارند، اما نه در گزارشات پزشکی و نه در نامه‌های صمیمانه‌ی ونگوگ به برادرش، هیچ اشاره‌ای به بنفش بودن ادرار او نشده بود.

۵- بیماری‌ای که باعث می‌شود هوس خوردن رنگ و خاک کنید

افراد مبتلا به سندرم پیکا (Pica syndrome) یا هرزه خواری به خوردن چیز‌هایی تمایل دارند که ارزش غذایی ندارند، مانند رنگ، خاک، گچ، صابون، گرد و غبار و همینطور مواد غذایی خام مثل برنج یا آرد. چنین تمایلات و هوس‌ها زمانی هرزه خواری محسوب می‌شوند که بیشتر از یک ماه وجود داشته باشند. این نشانه‌ها بیشتر در میان زنان باردار یا کودکان شایع هستند. بعضی تصور می‌کنند این سندرم در اثر کمبود یک ماده‌ی معدنی به وجود می‌آید، اما کارشناسان هنوز در مورد علت یا روش درمان این بیماری به توافق نظر نرسیده اند.

۶- بیماری‌ای که باعث می‌شود احساس کنید بدن تان آب می‌رود

این بیماری که سندرم آلیس در سرزمین عجایب (Alice in Wonderland syndrome) نام دارد، عنوان آن از کتاب مشهور لوئیس کارول گرفته شده و احتمالاً علت این نام گذاری را می‌توانید حدس بزنید. کسانی که به این سندرم مبتلا می‌شوند، احساس می‌کنند به سرعت کوچک یا بزرگ می‌شوند و اغلب، اشیاء را کوچک‌تر از اندازه‌ی واقعی شان می‌بینند. تحقیقات نشان داده بین این بیماری و سردرد‌های میگرنی ارتباط وجود دارد. جالب آنکه، بر حسب تصادف، لوییس کارول هم از میگرن‌های شدید رنج می‌برد. به همین خاطر بعضی معتقدند احتمالاً بیماری او منبع الهام بسیاری از وقایع کتاب معروفش بوده است.

۷- بیماری‌ای که باعث می‌شود هفت برابر سریع‌تر پیر شوید

در کودکان مبتلا به این بیماری، از سن یک یا دو سالگی نشانه‌هایی از پیری مثل کند شدن رشد و ریزش مو پدیدار می‌شود. در نهایت، این کودکان بیشتر چربی بدن شان را از دست می‌دهند و دچار چین و چروک می‌شوند، همین مسأله باعث می‌شود که دهه‌ها پیرتر از سن واقعی شان به نظر برسند. این اختلال در واقع یک بیماری ژنتیکی نادر به نام پروگریا (Progeria) یا پیری زودرس است. هنوز هیچ راه درمانی برای این بیماری یافت نشده و مبتلایان به آن به طور متوسط تا قبل از ۱۴ سالگی از دنیا می‌روند.

۸- بیماری‌ای که باعث می‌شود در سرتان صدای انفجار شدید احساس کنید

افراد مبتلا به سندرم انفجار در سر (Exploding head syndrome) ادعا می‌کنند که وقتی به خواب می‌روند یا از خواب بیدار می‌شوند، صدا‌های بسیار بلندی مثل شلیک اسلحه یا به هم خوردن ساز سنج می‌شنوند، در حالی که هیچ یک از اطرافیان شان این صدا‌ها را نمی‌شنوند. دانشمندان هنوز در مورد علت وقوع این بیماری به اتفاق نظر نرسیده اند، اما بعضی معتقدند که این بیماری در واقع نوعی اختلال خواب است که در اثر اضطراب یا خستگی به وجود می‌آید. گرچه بیشتر مبتلایان فقط یک یا دو بار در طول زندگی شان این صدا‌ها را می‌شنوند، اما کسانی که این مشکل را به صورت مکرر دارند، گاهی مجبور به مصرف دارو می‌شوند.

۹- بیماری‌ای که مو‌ها را یک شبه سفید می‌کند

اگر مو‌های شما به صورت ناگهانی و در اثر اضطراب یا شنیدن یک خبر بد سفید شوند، احتمالآً دچار سندرم ماری آنتوانت (Marie Antoinette syndrome) شده اید. نام این سندرم از ماری آنتوانت، ملکه‌ی فرانسه گرفته شده که گفته می‌شود شب قبل از گردن زدنش، مو‌های سفید شدند.

چهره‌های مشهور دیگری مثل باراک اوباما و ولادیمیر پوتین هم دچار این سندرم شده اند. عوامل زیادی در وقوع این بیماری نقش دارند، مثل یک بیماری خود ایمنی که به ماده‌ی ملانین (رنگدانه‌ی اصلی موها) حمله می‌برد و روی تولید رنگدانه‌ی مو‌ها تأثیر می‌گذارد.

۱۰- بیماری‌ای که باعث می‌شود هیچ دردی احساس نکنید

معدود افرادی در دنیا وجود دارند که اگر آن‌ها را نیشگون بگیرید یا به آن‌ها سیخونک و سقلمه بزنید، هیچ چیزی احساس نمی‌کنند. این افراد مبتلا به بیماری بی حسی مادرزادی (Congenital analgesia) هستند که نوعی جهش ژنتیکی ارثی است و بدن را از ارسال سیگنال درد به مغز باز می‌دارد.

شاید توانایی مهمی به نظر برسد، اما در حقیقت اصلاً ویژگی خوبی نیست. برای مثال، این بیماران ممکن است متوجه سوزاندن خودشان نشوند و از شکستگی استخوان‌های خود یا عفونت بدن شان غافل شوند و نتوانند آن‌ها را درمان کنند. تکرار صدمات هم می‌تواند طول عمر بیمار را کوتاه کند.

۱۱- بیماری‌ای که باعث می‌شود تک تک روز‌های زندگی خود را به یاد بیاورید

طبیعی است که اگر از کسی بپرسید هشت سال قبل در تاریخ مشخصی کجا بوده و چه می‌کرده، او نمی‌تواند جوابی به این سؤال دهد. اما افراد مبتلا به هایپرتیمزیا (Hyperthymesia) یا بیش یاد آوری، می‌توانند حتی به طور دقیق بگویند که در یک ساعت و دقیقه‌ی مشخص، مشغول چه کاری بودند. این بیماری نادر است و تا به حال ۳۳ نفر مبتلا به این بیماری شناسایی شده اند.

آنها می‌توانن تک تک جزئیات روز‌های زندگی شان را به خاطر بیاورند، که معمولاً این یادآوری‌ها از یک روز خاص در دوران جوانی شان آغاز می‌شود. این بیماری به قدری نادر است که کارشناسان هنوز نتوانسته اند اطلاعات کافی در مورد آن جمع آوری و در مورد علت یا روش درمان آن نظریه پردازی کنند.

۱۲- بیماری‌ای که بافت‌های بدن را تبدیل به استخوان می‌کند

فیبرودیسپلازی استخوانی شونده‌ی پیشرونده (Fibrodysplasia ossificans progressiva) شایع‌ترین بیماری این فهرست است، به طوری که در هر ۲ میلیون نفر، ۱ نفر به آن مبتلا می‌شود. این بیماری یک اختلال ژنتیکی است که بعد از یک آسیب، بافت‌های نرم بدن را به استخوان تبدیل می‌کند. این اختلال در نهایت می‌تواند باعث سفت شدن مفصل‌ها و ماهیچه‌ها شود و آن‌ها را به هم جوش دهد. مانند بسیاری از دیگر بیماری‌های نادر این فهرست، هنوز راه درمانی برای این اختلال یافت نشده.

۱۳- بیماری‌ای که پوست بدن را تبدیل به پوست درخت می‌کند

این بیماری که با نام سندرم مرد درختی (Tree man syndrome) هم شناخته می‌شود، یک اختلال نادر است که باعث رشد موادی شبیه به پوسته‌ی درخت روی پوست بدن فرد مبتلا می‌کند. این ضایعات در حقیقت نوعی زگیل هستند که در نتیجه‌ی یک جهش ژنتیکی نادر به وجود می‌آیند. گرچه هر ساله ۶۰۰ مورد ابتلا به این بیماری شناسایی می‌شوند، اما پزشکان هنوز نتوانسته اند درمان قطعی‌ای برای آن پیدا کنند. زگیل‌های حاصل از این بیماری با عمل جراحی برداشته می‌شوند، اما این روش موقتی است.

۱۴- بیماری‌ای که باعث حساسیت به تلفن همراه می‌شود

تصور کنید هر زمان که به تلفن همراه، مودم یا هر وسیله‌ی دیگری که از خود میدان الکترومغناطیسی ساطع می‌کند، نزدیک می‌شدید، دچار سردرد می‌شدید یا ضایعه‌ای روی پوست تان به وجود می‌آمد. معدود افرادی وجود دارند که هر روز دقیقاً چنین شرایطی را تجربه می‌کنند. نام این بیماری حساسیت شدید به میدان الکترومغناطیسی (Electromagnetic hypersensitivity) است.

به دلیل بحث‌ها و اختلاف نظر‌های زیادی که در مورد این بیماری در جامعه‌ی پزشکی وجود داشت، سازمان بهداشت جهانی تا قبل از سال ۲۰۰۴، آن را به رسمیت نمی‌شناخت. بعضی کارشناسان معتقدند هیچ ارتباط اثبات شده‌ای بین میدان‌های الکترومغناطیسی و واکنش‌های بدنی ناخوشایند این بیماران وجود ندارد، با این حال، علت اصلی این اختلال هم هنوز کشف نشده است.

۱۵- بیماری‌ای که باعث می‌شود رشته‌های کوچکی از پوست بیرون بزند

افراد مبتلا به بیماری مورجلن (Morgellons) احساس می‌کنند چیزی روی بدن آن‌ها می‌خزد، گاز می‌گیرد و نیش می‌زند، انگار که تمام بدن آن‌ها پوشیده از حشره باشد. به گفته‌ی بعضی از این بیماران، رشته‌ها یا تار‌های عجیب و تیره رنگی از پوست آن‌ها بیرون می‌زند. گرچه در گذشته پزشکان ادعا‌های این بیماران را مردود دانسته و این نشانه‌ها را حاصل توهم می‌دانستند، اما حالا تحقیقات بیان می‌کند که احتمالاً بین این بیماری عجیب و نوعی بیماری حاصل از نیش کک ارتباط وجود دارد.

۱۶- بیماری‌ای که باعث می‌شود به معنای واقعی کلمه درد دیگران را احساس کنید

همه‌ی انسان‌ها در مغز خود نورون‌های آینه‌ای دارند، به همین خاطر است که ممکن است از دیدن اشک دیگران، به گریه بیفتیم. اما این نورون‌های آینه‌ای در افراد مبتلا به احساس متقارن لمس آینه‌ای (mirror-touch synesthesia) بیش فعال هستند، مسأله‌ای که باعث می‌شود عکس العمل آن‌ها بسیار شدیدتر باشد. در اثر این بیماری، فرد مبتلا وقتی شخص دیگری را در حین لمس شدن با کسی یا چیزی می‌بیند، به معنای واقعی کلمه حس‌های فیزیکی را متوجه می‌شود. حتی دیدن عینک روی بینی یک شخص دیگر می‌تواند این بیماران را به عکس العمل وا دارد.

۱۷- بیماری‌ای که خوابیدن را غیر ممکن می‌کند

بی خوابی کشنده‌ی خانوادگی (Fatal familial insomnia) یک جهش ژنتیکی نادر و ارثی است که خوابیدن را برای فرد مبتلا غیر ممکن می‌کند. بی خوابی معمولاً اولین نشانه‌ی این بیماری است که به دنبال آن اضطراب، زوال عقل و توهم به وجود می‌آید، چون کمبود خواب صدمات زیادی به بدن می‌زند. بیشتر افراد مبتلا به این اختلال، بعد از یک سال یا بیشتر از دنیا می‌روند.