دردسرهای كاهش وزن را بشناسید

مجله زندگی ایده آل - نسرین خسروشاهی: اگر دچار اضافه وزن هستید، كاهش وزن در طولانی‌مدت می‌تواند برای سلامت شما بسیار مفید باشد. به واژه طولانی‌مدت در جمله بالا دقت كنید! این یعنی هر نوع رژیمی كه دنبال می‌كنید باید در یك زمان معقول به كاهش وزن برسید چون لاغری فوری می‌تواند منجر به عوارض جدی و خطرناكی شود و وزن‌تان را مدام به صورت یویویی كم و زیاد كند.

به‌طور متوسط در یك رژیم متعادل و سالم و البته پایدار تقریبا هر هفته باید نیم تا یك كیلوگرم كاهش وزن داشته باشید كه اگر بین ۵۰۰ تا هزار كالری از كالری‌های دریافتی روزانه‌تان كم كنید این اتفاق خواهد افتاد. تركیب یك رژیم غذایی سالم با ورزش منظم منجر به از دست دادن وزن بدون اثر منفی خواهد شد اما نمی‌توان انكار كرد در رژیم‌هایی كه اصول اساسی در آنها رعایت نمی‌شود عوارض جبران‌ناپذیری در انتظار رژیم‌گیرندگان است. با هم بعضی از آنها را مرور می‌كنیم.


پوست‌تان شل می‌شود

كاهش وزن سریع اغلب باعث شل شدن پوست در ناحیه شكم، بازوها و پاها می‌شود چراكه پوست در این حالت خاصیت كشسانی خود را از دست می‌دهد و زمان كافی ندارد تا همراه سایر قسمت‌های بدن كوچك شود. باید توجه داشته باشید این حالت می‌تواند پیامدهای طولانی‌مدتی داشته باشد و حتی منجر به ناراحتی‌های روانی و عصبی شود. محققان معتقدند اگر پوست به‌طور طبیعی دو سال بعد از كاهش وزن به حالت طبیعی بازنگشت، عمل جراحی ممكن است تنها گزینه اصلاحی باشد.

مراقب سنگ كیسه صفرا باشید

یكی از شایع‌ترین عوارض جانبی از دست دادن سریع وزن ایجاد سنگ كیسه صفراست و این به دلیل كلسترولی است كه در آن تشكیل می‌شود. این بیماری می‌تواند بی‌خطر باشد اما بسیاری از افراد تجربه دردهای غیرطبیعی، تهوع و درد شكم جدی را داشته‌اند كه در مقیاس زیاد حتی گاهی پزشكان مجبور به برداشتن كامل كیسه صفرای آنها شده‌اند. براساس تحقیقات مختلف اضافه وزن یا چاقی هم می‌تواند خود باعث ایجاد سنگ كیسه صفرا شود. با این حال كاهش وزن سریع هم می‌تواند شما را در خطر ابتلا به آن قرار دهد بنابراین تنها راه خلاصی از این احتمال داشتن رژیم غذایی متعادل و متناسب است.

عضلات‌تان از دست می‌رود

وقتی خیلی زود می‌خواهید خودتان را برای عروسی دخترخاله‌تان لاغر كنید، فكر نكنید با این كار فقط چربی‌های‌تان را از دست می‌دهید بلكه با توجه به مطالعاتی كه به تازگی منتشر شده كاهش وزن سریع می‌تواند به كاهش قابل توجه توده‌های بدون چربی‌ بافت‌های عضلانی و استخوان بینجامد. همین كاهش می‌تواند منجر به كندی سرعت سوخت و ساز بدن شده و اثرات سوء دیگری را در زمان توقف رژیم غذایی به دنبال داشته باشد.

كبد‌تان مشكل‌ساز می‌شود

در حالی كه بیماری كبد چرب با چاقی همراه است كاهش وزن سریع هم می‌تواند باعث صدمه به كبد شود. شاید این موضوع مربوط به تغییرات ناگهانی باشد كه در اسیدهای چرب بعد از كاهش وزن به وجود می‌آید. این تغییرات می‌تواند باعث مشكلات پیچیده‌ای در سلامت شما شود كه از جمله آنها می‌توان به سیروز كبدی، افزایش فشار خون، درد شكم و خستگی عمومی اشاره كرد كه اثرات آن در سلامت شما طولانی‌مدت خواهد بود.

خطر دیابت در راه است

برخی مطالعات نشان داده است افرادی كه دچار كاهش وزن سریع می‌شوند احتمال دارد در آینده گرفتار بیماری دیابت شوند. در پاسخ به استرسی كه كاهش وزن در شما ایجاد می‌كند ممكن است تعادل انسولین شما از بین برود و بدن پاسخی منفی نشان دهد چون سعی می‌كند برای اجتناب از عوارض جانبی بدن را سالم نگه دارد.

موهایی كه دیگر ندارید

رژیم‌های سخت می‌تواند منجر به شرایطی شود كه در آن مو وارد فازی به نام تلوژن می‌شود. در این شرایط ممكن است شما بیش از ۵۰ درصد از موهای طبیعی خود را از دست بدهید. این اتفاق به این دلیل می‌افتد كه موها برای رشد به پروتئین نیاز دارند و با رژیم‌های مختلف ممكن است پروتئین به اندازه كافی به بدن نرسد و هورمون‌های استرس افزایش پیدا كند بنابراین باید اطمینان حاصل كنید برنامه رژیم غذایی‌تان آهسته و پیوسته و البته به اندازه كافی پرپروتئین است.

سرگیجه می‌گیرید

در كاهش وزن به دلیل اینكه فشار خون پایین می‌آید احتمال سرگیجه و سقوط هم وجود دارد. اگر فشار خون‌تان خوب است و در حال مصرف داروهای ضد فشار خون بالا برای كنترل آن هستید باید قبل از شروع هر برنامه كاهش وزن شدید با پزشك مشورت كنید. هر چند در مرحله‌ای كه وزن اصلی را از دست می‌دهید كاهش فشار خون غیر‌طبیعی نیست اما در مراحل بعد باید سطح فشار خون‌تان دوباره به حد طبیعی برسد در غیر این‌ صورت مشكلات پزشكی در انتظارتان خواهد بود.


بی‌عارضه لاغر شوید

با توجه به تغییر شیوه زندگی كه به‌طور گسترده در میان انسان‌ها رخ داده است، ما شاهد بروز چاقی به شكل وسیع و فزاینده‌ در تمام جوامع هستیم. بر اساس همین شیوع گسترده متقاضیان درمان چاقی ممكن است راه‌های نادرستی را برای درمان این معضل پیشنهاد كنند. بنابراین چه در جوامع توسعه‌یافته و چه در جامعه خودمان می‌توان روش‌های نادرستی را شاهد بود كه به كاهش وزن افراد می‌انجامد اما از آنجا كه پایه علمی ندارد، می‌تواند برای افراد زیانبار باشد.

شاید ذکرتمام روش‌های زیانبار در قالب این گفتار مقدور نباشد، بنابراین بهتر است روش درست كه تنها و تنها یك روش است، معرفی شود. هر روشی را در درمان چاقی به جز این روش می‌توان روشی نادرست خواند. در حال حاضر مهم‌ترین علت قابل پیشگیری بروز چاقی شیوه نادرست زندگی است كه تغذیه نامناسب را شامل می‌شود. الگوی تغذیه‌ای درست به همراه تحرك می‌توانند دو سلاح اصلی مقابله با چاقی باشند؛ شیوه‌هایی كه تك‌خوری را به افراد توصیه می‌كند، رژیم‌هایی كه حذف برخی از گروه‌های غذایی مانند كربوهیدرات‌ها را پیشنهاد می‌كند یا رژیم‌هایی كه در آن یكی از وعده‌های غذایی كامل حذف می‌شود، ممكن است در كوتاه مدت باعث كاهش وزن شود اما سلامت افراد را به خطر می‌اندازد.

اصول رژیم غذایی صحیح

رژیم غذایی درست باید سه خصوصیت داشته باشد؛ یكی اینكه رژیم غذایی باید متنوع باشد؛ یعنی تمام گروه‌های غذایی در آن وجود داشته باشد، دوم اینكه تعادل داشته باشد به این معنا كه تنوع گروه‌های غذایی در یك نسبت متعادل قرار داشته باشد كه نیازهای بدن فرد برآورده شود و سوم اینكه تناسب داشته باشد، یعنی مقدار مصرف باید با جثه فرد، میزان فعالیت و نوع زندگی‌اش هماهنگ شود. این مناسبت باید به نحوی باشد كه فرد در هر هفته بین نیم تا یك كیلوگرم وزن كم كند.

رژیم‌هایی كه انواع دارو، جوشانده و. . . را پیشنهاد می‌كند، سطح سلامت فرد را به هیچ‌ عنوان ارتقا نمی‌دهد، در حالی كه منظور و هدف اصلی از كاهش وزن بالا بردن سطح سلامت افراد است. به دنبال این سلامت است كه اندام مناسب‌تر هم خود به خود حاصل می‌شود.

تغذیه درست، عوارض ندارد

تغذیه راه ورود انواع خوراكی به بدن ماست و تغییراتی در این امر می‌تواند اختلالاتی در بدن به وجود بیاورد اما وقتی توصیه به تغذیه صحیح می‌شود، یعنی ما درصدد اصلاح شیوه نادرست هستیم. اگر سه اصل تغذیه درست رعایت شود به هیچ عنوان عوارضی برای فرد ایجاد نخواهد شد. اگر مثلا تناسب رعایت نشود ممكن است لاغری سریع اتفاق بیفتد كه این خطر زیادی برای سلامت دارد كه نارسایی كبد، به هم خوردن تعادل قند خون یا حتی سنگ‌های كیسه صفراوی و. . . از جمله آنهاست. رعایت این سه اصل، تناسب اندام پایدار را به دنبال دارد.