با تغذیه به جنگ میگرن بروید

مجله دنیای سلامت - دکتر صدیقه نوبان، متخصص بیوشیمی فیزیک: بسیاری از چهره های مشهور تاریخ دچار میگرن بوده اند. ناپلئون بناپارت و آلفرد نوبل از جمله این شخصیت ها هستند. میگرن، سردردهای یک طرفه ضرباندار که معمولا با تهوع و حساسیت به نور و صدا است بعلاوه گاهی فرد دچال اختلال در بینایی و یا تمرکز می شود بطور کلی ده درصد کل جمیعت جهان به سردرد میگرن مبتلا هستند و میگرن، در هر سنی، از اوایل کودکی تا بعد از آن می تواند شروع شود.

با وجود این حمله های میگرنی به ندرت قبل از 5 سالگی رخ می دهد و بیشترین شیوع، در دوران بلوغ و اوایل بزرگسالی است. با افزایش سن، زنان بیش از مردان از سردردهای میگرنی رنج می برند. حدودا چهاردرصد کودکان پیش از بلوغ دچار میگرن هستند و پس از بلوغ این میزان تا 6 درصد در مردان و 18 درصد در زنان افزایش می یابد و بعد به تدریج تا 40 سالگی شیوع میگرن کاهش می یابد.


میگرن یکی از معدود سردردهایی است که هنوز علم پزشکی برای آن درمان قطعی نیافته است. افراد بیشماری از این سردرد رنج می برند. درد ضربان دار میگرن که معمولا در یک طرف سر بروز می کند اغلب با تهوع، و حساسیت شدید به نور، همراه است و فرد را بی امان می کند. گرفتگی بینی و اختلال در بینایی و دید گاهی اوقات فرد دچار اسهال، دردهای شکمی، احساس غیرطبیعی گرما یا سرما، اضطراب، افسردگی، تحریک پذیری و ناتوانی در تمرکز می شود. پس از حمله هم مبتلایان اغلب احساس خستگی، تحریک پذیری، بیقراری یا افسردگی و پرانرژی بودن غیرمعمولی می کنند.

میزان بالاتر شیوع میگرن در میان زنان با نوسانات میزان هورمون جنسی زنانه یا استروژن ارتباط داده شده است؛ کاهش میزان استروژن در پیش از قاعدگی می شود، که نسبت به اشکال دیگر میگرن شدیدتر و طولانی مدت تر است. این نوع میگرن معمولا در بارداری که سطح استروژن بالاست فروکش می کند و با یائسگی و پایان نوسانت هورمونی پایان می پذیرد. گرچه مدت ها اعتقاد بر این بود که میگرن یک سردرد عروقی است که نتیجه انقباض و بعد گشادشدن عروق خونی در سر است. در حال حاضر آن را ناشی از تغییرات عصبی در مغز و آزادی مواد پپتیدی عصبی التهابی می دانند که به نوبه خود باعث انقباض عروق می شوند.

سردرد اغلب قبل از اینکه رگ ها گشاد شوند شروع می شود. این پدیده پپتیدهای التهابی رشته های عصبی را حساس می کنند و در نتیجه آنها به تحریکات معمول مانند ضربان نبض عروق واکنش نشان می دهند و باعث درد میگرنی می شوند. البته میگرن در بعضی خانواده ها بیشتر دیده می شود. در این زمینه دو ژن شناسایی شده است که جهش در هر کدام آن ها با این میگرن های ارثی یا خانوادگی ارتباط دارد.

علائم میگرن

حمله های سردرد میگرن به طور معمول صبح ها و اغلب آخر هفته شروع می شود. هر حمله از چند ساعت تا چند روز به طول می انجامد و تعداد حمله ها در هر ماه بین ۱-۳ بار تکرار می شود.

توصیه های کلیدی

۱- حتما سه وعده غذایی اصلی در روز را به همراه یک میان وعده در زمان خواب و یا ۶ وعده غذایی کوچک در طول روز داشته باشید. البته داشتن میان وعده های کوچک و کم حجم با میزان چربی بسیار کم نیز توصیه می شود.


۲- فیبر بالا در رژیم غذایی افرادی که از میگرن رنج می برند به دلیل تثبیت قند خون یک فاکتور کمک کننده است.

۳- از مصرف آدامس، بستنی، نوشیدنی های بسیار خنک و نمک حتی الامکان دوری جوئید تا سردردهای میگرنی کمتر به سراغ تان بیاید.

۴- در حد امکان غذاها، بویژه غذاهای پروتئینی را هنگام نیاز آماده و بلافاصله آماده استفاده کنید. باقی مانده غذا را حتی اگر در یخچال نگهداری شده استفاده نکنید. اگر می خواهید باقیمانده غذا را برای بیشتر از ۲-۳ روز نگهدار کنید، آن را فریز نمایید.

۵- از مصرف غذاهایی که حاوی قند بالایی هستند بویژه در زمانی که معده خالی است و گرسنه هستید اجتناب کنید.

۶- کشیدن سیگار می تواند سردرد را تشدید کند. اگر سیگار می کشید ترک آن را در اولویت قرار دهید.

۷- از کم آبی بدن خود جلوگیری کنید و آب فراوان بنوشید.

۸- دست کم هفته ای سه بار ماهی (کبابی، بخارپز یا آبپز) را در رژیم خود قرار دهید. اسیدهای پرچرب امگا-۳ به کاهش تکرر سردردها کمک می کنند.

۹- در حد امکان از شرایط استرس زا دوری کنید و از تکنیک های آرامش بهره بگیرید. حمام، استراحت کردن، ماساژ صورت و گردن و شانه می تواند مفید باشد.
برای کاهش حملات میگرنی می توان با توجه به تغذیه مناسب و ورزش، یوگا، بیوفیدفک، طب سوزنی و ماساژ از حملات آن دوری جست.

پیشنهاد می شود، یادداشتی از زمان بروز سردرد و غذاهایی که دریافت کرده اید تهیه کنید و مواردی مانند زمان شروع سردرد، طول مدت آن و هر غذا یا نوشیدنی که در 24 ساعت قبل از شروع سردرد استفاده کرده اید را یادداشت کنید. این امر به به شما کمک می کند تا مواد غذایی که به آن حساس هستید را شناسایی کنید.