مزایای زرشک و اثرات مطلوب آن بر جنین

نی نی سایت: حساس‌ترين دوره زندگي انسان، دوره جنيني است كه تداوم آن مستلزم رشد و نمو لايه‌هاي آندومتر، ميومتر و غدد مترشحه رحم مي‌باشد. هورمون‌ها در اين دوره نقش اساسي را ايفا مي‌كنند.


به طوري كه تحت تاثير هورمون استروژن آندومتر رشد كرده و غدد مترشحه آن حجيم و طويل مي‌گردد و بافت عضلاني رحم داراي حركات ضرباني منظم مي‌شود. هورمون پروژسترون نيز رشد و تكثير اپي‌تليوم رحم را كاهش مي‌دهد و آن را براي ترشح به حالت فعال در مي‌آورد.

۱-تغذيه مادر از جمله مواردي است كه در پايداري دوره جنيني داراي اهميت فراوان مي‌باشد. استفاده صحيح از مواد غذايي و ادويه‌اي مي‌تواند موجب رشد و نمو جنين شده و سلامت جنين را تضمين نمايد. از طرف ديگر مصرف ناصحيح و نامتعادل مي‌تواند باعث بروز ناهنجاري‌هاي جنيني گردد.

۲-اطباء و دانشمندان از قرن‌ها قبل به اثرات برخي از ميوه‌ها و سبزيجات در دوره جنيني آگاهي داشته‌اند. به طوري كه ابن‌سينا در كتاب ارزشمند قانون مصرف برخي از مواد را در بارداري منع نموده است.

ميوه زرشك يكي از اين موارد است كه ابن‌سينا براي آن اثرات سقط‌آور قائل شده است. اين ميوه داراي الكالوئيد‌هايي نظير بربرين، پالماتين، بربامين مي‌باشد. همچنين تركيبات فنلي از قبيل آنتوسيانين‌ها، كاته‌شين‌ها، فلاونول‌ها و ۳-اسيدهاي كلروژنيك در آن گزارش شده‌است. از ديگر تركيبات ميوه مي‌توان قندها، تانن‌ها، اسيد‌هاي آلي، مواد معدني و كاروتنوييدها را نام برد.

۴-ميوه زرشك از نظر درماني اثرات بيولوژيكي و فارماكولوژيكي متعددي را شامل است كه مي‌توان اثرات خلط‌آور، ضدسرفه، ضدميكروب، ضدقارچ، كاهنده فشار خون و ضدتب را نام برد و همچنين مي‌توان از آن در درمان بيماري‌هاي كبدي و صفراوي، روماتيسم، نقرس استفاده نمود.


۵-تحقيقات جديد در مدل‌هاي حيواني، نقطه نظرات اطباء گذشته، در مورد منع مصرف زرشك در بارداري را مورد تاييد قرار مي‌دهد. به طوري كه مشخص گرديد كه بربرين كه يكي از آلكالوئيد‌هاي اصلي ميوه زرشك است، مي‌تواند موجب انقباضات عضلاني صاف رحم گردد و افزايش انقباض مي‌تواند منجر به سقط شود. لازم به ذكر است كه بربرين علاوه بر اثرات سقط‌آور آن به علت سميت در دوز‌هاي بالاي آن موجب اثرات تراتوژنيك مي‌شود.

همچنين ماده دي‌ئيدرواكسيد بالميتينيوم (DPH) Dihydropalimitinum hydroxide موجود در ميوه زرشك داراي خاصيت ضد استروژني است كه باعث آتروفيه شدن آندومتر و سير برگشتي غدد استرومائي و چروكيده شده آن مي‌شود. اين تغييرات باعث عدم تغذيه كامل جنين و اختلال در عملكرد رشد و نمو جنين مي‌گردد. در ضمن بررسي‌هاي انجام شده بر روي مدل حيواني مشخص نمود كه تجويز kg/g ۵/۳ عصاره آبي ميوه زرشك در موش‌هاي سوري‌نژاد Balb/c در روز‌هاي ۷، ۸ و ۹ بارداري كه برابر ۳ ماهگي در انسان است، مي‌تواند موجب توقف رشد جنين‌ها و بروز ناهنجاري در ستون مهره، دستگاه عصبي، چشم، صورت و دست‌ها گردد.

با توجه به اين كه زرشك در برخي از مناطق ايران از جمله شاهرود، سبزوار، بيرجند و ديگر نقاط ايران در تابستان‌ها به عنوان يك‌ نوشيدني مفرح مصرف مي‌شود، پيگيري اثرات ميوه زرشك در يك مطالعه جامع انساني در بارداري ضروري است و آگاهي جامعه پزشكي و مردم در مورد عوارض اين ميوه در بارداري حياتي است تا بتوان با استفاده صحيح از آن، از عوارض احتمالي ياد شده جلوگيري نمود.