چگونه شایع‌تـرین درد تابستانـی را مهار كنیم؟

برترین ها: گرمازدگی و سردرد از جمله رایج‌ترین اختلال‌ها و بیماری‌های گرم‌ترین فصل سال یعنی تابستان است. بروز این سردردها كه با گرم شدن هوا در میان مردم افزایش می‌یابد، دلایل مختلفی دارد كه یكی از مهم‌ترین آنها رعایت نكردن برنامه غذایی مناسب و سالم است. كاهش میزان مایعات بدن و از دست رفتن رطوبت مورد نیاز سلول‌های بدن و اندام‌های مختلف نیز از دیگر عواملی است كه در این فصل منجر به بروز گرمازدگی و سردردهای تابستانی در مردان و زنان می‌شود.

این بیماری‌ها كه امروزه یكی از رایج‌ترین معضلات زندگی مردم به‌ویژه در مناطق آب و هوایی گرم و خشك است، اختلال‌هایی را در روند زندگی و برنامه كاری مردم به‌وجود می‌آورد و در عین حال ممكن است عوارض جانبی ناخوشایندی مانند بیماری‌های قلبی و عروقی را برای مبتلایان به این بیماری‌ها در طول زندگی به همراه آورد.

برای آشنایی بیشتر با علائم و عوارض این اختلال شایع در فصل تابستان كه ممكن است به سراغ هر كدام از ما بیاید با محمد عبادیانی درمانگر و مدرس طب سنتی دانشكده طب سنتی دانشگاه علوم پزشكی تهران به گفت‌وگو نشستیم تا اطلاعات بیشتری را در این زمینه به دست آوریم.



بسیاری از مردم بر این باورند كه گرم شدن هوا و افزایش دما مهم‌ترین عامل بروز گرمازدگی در بدن است. اما درمانگران طب سنتی اینطور فكر نمی‌كنند. آنها معتقدند كه علاوه بر افزایش دمای هوا و گرم شدن محیط زندگی، مصرف مواد غذایی نامناسب و داروهایی كه در بدن ایجاد گرما و حرارت می‌كنند از دیگر عوامل بروز گرمازدگی در مردان، زنان و حتی كودكان است. متخصصان طب سنتی علاوه بر این ورزش، تحرك، شغل و انسداد مجاری مربوط به تخلیه مواد و اخلاط گرمازا از بدن را از دیگر عواملی می‌دانند كه موجب بروز گرمازدگی در روزهای گرم تابستانی می‌شود. عواملی كه برای كنترل هر یك از آنها در مكتب درمانی طب سنتی راه‌حلی ویژه وجود دارد.


پرخوری یكی دیگر از عواملی است كه در تشدید گرمازدگی بسیار مؤثر است. پرخوری و مصرف موادغذایی و خوراكی‌ها، بیش از نیاز بدن به ویژه در فصل تابستان موجب افزایش تعریق بدن می‌شود و به این ترتیب عوارض گرمازدگی را در بدن افراد افزایش می‌دهد. برای كنترل و پیشگیری از بروز این مسئله لازم است در وعده‌های غذایی خود بیشتر از سالاد كاهو و انواع سبزی استفاده كنید. به این ترتیب كه میل به خوردن موادغذایی بیشتر را با خوردن سالاد و سبزیجات برطرف كنید تا از بروز گرمازدگی در بدن پیشگیری شود.



درمانگران طب سنتی به افرادی كه از گرمی هوا در تابستان شكایت دارند توصیه می‌كند تا هر روز بعد از فارغ شدن از برنامه‌های كاری روزانه‌شان پاشویه كنند. به این ترتیب كه 50گرم برگ كنار را در مخلوط آب، سبوس گندم و نمك بریزند و سپس پاهای خود را به‌مدت 20 دقیقه درون آن قرار دهند. این درمانگران برای افرادی كه در گرمای تابستان دچار سردرد می‌شوند نیز پاشویه با جوشانده گیاهان دارویی را توصیه می‌كنند. برای تهیه این جوشانده كافی است 20 گرم از گیاه گل ختمی را با مقدار برابر آن گل نیلوفر، سبوس گندم را با یك پارچ آب و یك كدوی سبز رنده شده مخلوط كرده و به‌مدت نیم ساعت روی حرارت قرار دهید. پس از آماده شدن جوشانده اجازه دهید تا به مرور حرارت خود را از دست بدهد و خنك شود. سپس آن را درون تشت بریزید و پای خود را درون آن قرار دهید و پاشویه كنید. پاشویه با این مخلوط گیاهی می‌تواند در مدت زمان كوتاهی سردرد ناشی از گرمای هوا را از شما دور كند.




یكی از بهترین روش‌ها برای پیشگیری از گرمازدگی كنترل میزان صفرا در بدن است. این مسئله به ویژه در افراد صفراوی مزاج بسیار لازم است. زیرا در فصل تابستان میزان تولید صفرا در بدن بیشتر می‌شود و این مسئله موجب افزایش استعداد گرمازدگی در بدن می‌شود. به این منظور باید از مصرف غذاها و خوراكی‌هایی كه موجب تولید صفرا در بدن می‌شوند پرهیز و به جای آن خوراكی‌ها و موادغذایی كه موجب تنظیم صفرا در بدن می‌شود را به سبد غذایی خود اضافه كنید. نوشیدن شربت ریواس، شربت تمرهندی، شربت انار تازه و سكنجبین ازجمله بهترین نوشیدنی‌های كنترل‌كننده صفرا در فصل‌های گرم سال هستند. در كنار این خوراكی‌ها خوردن میوه‌هایی كه طعم ترش و شیرین را با هم دارند مثل آلو، آلبالو و گیلاس نیز در این فصل برای كنترل صفرا توصیه می‌شود.



نوشیدن شربت‌های طبیعی مثل شربت گلاب كه مخلوطی از گلاب، آب و نبات است، بهترین روش برای كنترل و بهبود سردردهای تابستانی و پیشگیری از ابتلا به گرمازدگی در طول روز است. بهتر است این شربت را بعد از آنكه در یخچال خنك كردید بنوشید تا از تاثیرات آن بیشتر بهره‌مند شوید. علاوه بر این می‌توانید با تهیه شربت لیموترش و نوشیدن آن در عصرهای گرم تابستان به تسكین سردردهای تابستانی و پیشگیری از ابتلا به آن كمك كنید. درمانگران طب سنتی در كنار نوشیدن شربت مصرف میوه‌هایی مانند انار، هندوانه، سیب، زردآلو، شفتالو و آلبالو را بهترین و خنك‌ترین میوه‌ها برای فصل تابستان می‌شناسند و مصرف آنها را در میان‌وعده‌های غذایی توصیه می‌كنند.



برخی از مردم در تابستان علاوه بر ابتلا به سردردهای عمومی ناشی از كار و تنش‌های روزانه به سردردهایی مبتلا می‌شوند كه ناشی از گرمای هوا و افزایش دمای بدنشان است. این نوع سردردها علائم خاصی دارند كه یكی از بارزترین آنها سردردهایی است كه با تشنگی زیاد و خشكی دهان و چشم همراه است. علاوه بر این گاهی افراد هنگام ابتلا به این نوع از سردردها با احساس سنگینی در سر و اختلال در ساعت خوابشان نیز روبه‌رو می‌شوند.



اگر در گروه افرادی قرار دارید كه در ماه‌های گرم سال گرمازدگی یا سردرد ناشی از گرما را تجربه كرده‌اید بهتر است از خوردن و بوییدن مواد غذایی، عطرها و روغن‌های گرم پرهیز كنید. بنابراین بهتر است در روزهای گرم تابستان از مصرف غذاهای تند و پر ادویه مانند شنبلیله، زنجبیل، زنیان و انواع فلفل پرهیز كنید. همین‌طور بهتر است مصرف خوراكی و سبزیجاتی مانند خرما، گردوی كهنه، سیر، پیاز، سیاه دانه و خردل را در برنامه غذایی روزانه خود به حداقل ممكن برسانید.



گروهی از مردان و زنان با شروع فصل تابستان و افزایش دمای هوا دچار علائمی مانند ضعف، سستی و بی‌اشتهایی می‌شوند. این عوارض ازجمله شایع‌ترین اختلالاتی است كه در روزهای گرم تابستان به سراغ برخی از مردم می‌آید. برای كنترل این حالت یكی از بهترین روش‌ها مصرف غذاهایی است كه با سماق، گیشنیز خشك‌شده، برنج، عدس یا عناب تهیه شده باشند. علاوه بر این ماساژ بدن با روغن گل سرخ یا دراز كشیدن در وان و آب‌تنی كردن با آبی كه در آن روغن گل سرخ وجود دارد نیز می‌تواند به پیشگیری و تسكین بی‌حالی و سستی ناشی از حرارت و گرمای هوا در این فصل كمك كند.



یكی از مهم‌ترین عوارض بروز سردردهای تابستانی درصورت ابتلا به سردردهای مكرر و مستمر و غفلت از درمان آنها بروز بیماری‌ها و اختلال در عملكرد قلب و گرم شدن این عضو مهم و حیاتی بدن است. به همین دلیل درمانگران طب سنتی همواره به مراجعان خود توصیه می‌كنند برای پیشگیری از ابتلا به این عوارض با رعایت نكات ایمنی و توصیه‌های غذایی ذكر شده از بروز این سردردها پیشگیری كنند یا هر چه سریع برای درمان و تسكین آنها اقدام كنند. از این رو بهتر است افرادی كه مستعد ابتلا به این سردردها هستند در روزهای گرم تابستان از پیاده‌روی زیر تابش نور خورشید پرهیز كنند یا فعالیت‌های روزمره خود را در زمانی كه میزان گرمی هوا در حداقل ممكن است، قرار دهند یا در طول روز از وسایلی مانند كلاه یا چتر برای جلوگیری از تماس مستقیم نور خورشید با بدنشان استفاده كنند.



رعایت دستورات و توصیه‌های زیر در آستانه فصل تابستان یكی از بهترین شیوه‌ها برای پیشگیری و كنترل گرمازدگی است.

• حتما در روزهای تابستان متناسب با گرمای هوا از لباس‌های نخی، روشن، سبك و آزاد استفاده كنید.

• تا می‌توانید در تابستان از پوشیدن لباس‌های تنگ و تیره در تابستان پرهیز كنید.

• فراموش نكنید مدت زمان استراحت‌تان را در روزهای تابستان افزایش دهید. به‌عنوان مثال اگر عصر روزهای معمولی 20 دقیقه استراحت می‌كردید در روزهای تابستانی آن را به 30 تا 40 دقیقه افزایش دهید.

• هر روز به اندازه كافی آب بنوشید.

• حتما هوای محیط كار و محل زندگی‌تان را در روزهای تابستان مرطوب كنید. این كار را با كمك كولرهای آبی انجام دهید.

• برای فصل تابستان هرگز به سراغ ورزش‌های سنگین و فشرده نروید. این ورزش‌ها حرارت بدن را افزایش می‌دهند و احتمال گرمازدگی را بیشتر می‌كنند.

• هیجانات روحی و جسمی خود را در تابستان كنترل كنید. این هیجانات موجب افزایش دما و افزایش استعداد گرمازدگی می‌شود.