غذاهای سازش ناپذیر

ماهنامه همشهری تندرستی: متخصصان تغذیه به شما می گویند که کدام خوراکی ها را با هم نخورید تا سالم بمانید و عمر طولانی داشته باشید.

بعضی خوراک ها هستند که وقتی کنار هم قرار می گیرند لذت خوردنشان چند برابر می شود مثل خوردن چیپس با ماست موسیر یا ریحان همراه کباب. بعضی ترکیب های غذایی هم هستند که ارزش غذایی شان در کنار هم چند برابر می شود مثل بروکلی با گوجه فرهنگی یا سویا با ماهی سالمون، ولی باید از خیر خوردن بعضی خوراکی ها در کنار هم گذشت چون نه تنها باعث نفخ می شوند، بلکه قند خون را هم بالا می برند و باعث کاهش جذب ویتامین ها و مواد معدنی می شوند. در ادامه می توانید با چهار نمونه از این ترکیبات آشنا شوید.

شیر + چای

چای سیاه سرشار از انواع آنتی اکسیدان ها (antioxidant) یا ترکیبات ضدسرطان است که التهاب ناشی از خیلی از بیمار های مزمن در بدن از جمله بیماری های قلبی و عروقی و دیابت را کاهش می دهند، اما اضافه کردن تنها چند قطره شیر به چای (شیر گاو یا شیر سویا) این تاثیر را خیلی سریع از بین می برد.


پروتئین شیر به آنتی اکسیدان های موجود در چای می چسبد و اجازه نمی دهد که در بدن جذب شود. پس اگر می خواهید با خوردن چای خود را در برابر رادیکال های آزاد و ترکیبات سرطان زا بیمه کنید، چای را بدون شیر بنوشید.

نکته مهم دیگر این است که ترکیب کردن چای با شیر نه فقط از خواص چای می کاهد، بلکه مانع جذب کلسیم شیر هم می شود. از آنجا که چای حاوی کافئین است، اجازه نمی دهد کلسیم به سلول های بدن برسد، پس اگر می خواهید طعم چای را عوض کنید، شاید بد نباشد یکی، دو قطره آب لیمو به آن اضافه کنید که اتفاقا خاصیت آنتی اکسیدانی اش را نیز بالا می برد.

نان سفید + مربا

مربا جزو جدانشدنی سفره صبحانه ایرانی است، اما اگر نمی خواهید به طور کامل از خوردن آن محروم شوید، حداقل مربا را با نان های سفید مثل نان لواش یا نان باگت نخورید. هم نان سفید و هم مربا مملو از قندهای ساده هستند که بیشترین و بدترین تاثیر را بر قند خون دارند.


وقتی این دو را با هم مخلوط می کنید (درست مثل وقتی که سیب زمینی سرخ کرده را با نوشابه نوش جان می کنید)، فاجعه درست می شود! چنین ترکیبی قند خون را به سرعت بالا می برد و بدن باید به سختی تلاش کند تا با آزاد کردن مقادیر بالای انسولین از پانکراس (pancreas) یا لوزالمعده، قند را پایین بیاورد. وقتی انسولین با این حجم وارد خون شود، قند دوباره پایین می آید و علائمی نظیر خستگی، اختلالات خلق و خو و تحریک پذیری را به دنبال خواهدداشت. در نتیجه باز هم سراغ قند ساده می روید تا بدن تان را شارژ کنید و این سیکل معیوب تا ابد ادامه دارد! در بلندمدت این عادت، پانکراس را ضعیف می کند و باعث به وجود آمدن حالتی به نام مقاومت به انسولین در بدن می شود. در نتیجه قند خون به مرور بالا می رود و احتمال ابتلا به دیابت نوع دو افزایش پیدا می کند.

متخصصان پیشنهاد می کنند اگر نمی توانید از خیر خوردن مربا به خصوص در وعده صبحانه بگذرید، حداقل آن را با نان های سبوس دار میل کنید تا هضم و جذبش طولانی تر شود و به آرامی قند خون را بالا ببرد.

سالاد + سس های بدون چربی

وقتی سالادتان را با سس ها یا چاشنی های مطلقا بدون چربی میل می کنید؛ درست مثل این است که در مسیر جذب مواد مغذی یک تابلو ورود ممنوع گذاشته باشید! یکی از مقالات منتشر شده در «American Journal of Clinical Nutrition» نشان داد که کارتنوئیدها (رنگ دانه هایی که در میوه ها و سبزیجات زرد، قرمز و نارنجی وجود دارد) برای جذب در بدن نیاز به چربی دارند. اهمیت این رنگ دانه ها در این است که مانع سرطان، تخریب سلولی و بیماری های قلبی و عروقی می شوند.


البته وقتی توصیه می شود که سالاد را با چربی مصرف کنید، منظورمان این نیست که دو، سه قاشق بر سس مایونز بریزید و دلی از عزا درآورید، بلکه چند قطره روغن زیتون با هسته انگور کفایت می کند.

عدس + سرکه

سرکه حاوی ماده ای شیمیایی به نام «تانن» (tannin) است. وقتی تانن با خوراکی هایی که منشا گیاهی دارند و منبع آهن محسوب می شوند- از جمله سویا، عدس و...- مخلوط شود، جلوی جذب آهن را می گیرد. این مسئله به خصوص برای کسانی اهمیت دارد که گیاه خوار یا خام گیاه خوار هستند و دریافت آهن در رژیم غذایی شان پایین است و بیشتر آهنی هم که دریافت می کنند از نوع «غیرهم» است که قابلیت جذب چندانی ندارد، پس اگر با تانن مخلوط شود، احتمال جذب شدنش به شدت پایین می آید.