پرخوري عصبي، بيماري اين روزها

براي رعايت نكات مربوط به يك الگوي زندگي سالم بايد اراده كافي داشت. بسياري از مردم در همين مرحله از رعايت اين نكات خسته شده و رژيم و ورزش را كنار مي‌گذارند اما آيا تا به حال به اين نكته توجه كرده‌ايد كه وقتي سرحال و شاد هستيد، وزن كم كردن يا خوردن غذاهاي سالم چقدر كار ساده‌تري است؟ در واقع وقتي شما شاد و خوشحال هستيد و اين حس و حال خوشايند منشا يك رفتار ذهني مثبت در شما مي‌شود، اين رفتار مثبت در تمامي ابعاد زندگي شما تاثير خواهد گذاشت از جمله در غذا خوردن، ورزش كردن و خلاصه در رعايت يك الگوي زندگي سالم و مثبت. از آن‌طرف هم مي‌شود گفت، خوردن برخي غذاهاي خاص مي‌تواند با افزايش احساس شادي و خوشحالي در شما سرمنشا يك احساس مثبت باشد. بنابراين غذا خوردن از هر ۲ جنبه مي‌تواند ارتباط مستقيمي با حس و حال شما داشته باشد.



شادي ناشي از خوردن برخي غذاهاي خاص به واسطه برخي فعل و انفعالات شيميايي در مغز اتفاق مي‌افتد. كليدي‌ترين ماده در اين ميان سروتونين نام دارد. سروتونين يك ميانجي عصبي است كه در بين سلول‌هاي مغزي فعاليت مي‌كند. وظيفه اصلي سروتونين ايجاد حس و حال خوب در انسان است و كساني كه به هر دليلي ترشح سروتونين در مغزشان از حد طبيعي كمتر است دچار افسردگي و بدخلقي مي‌شوند. بنابراين براي درمان بيماران مبتلا به افسردگي داروهايي تجويز مي‌شود كه با روش‌هاي مختلف سطح سروتونين مغز را بالا ببرد. وجود برخي چربي‌ها براي عملكرد صحيح سروتونين ضروري است مثلا روغن ماهي، روغن بزرك و روغن گردو. در عين حال سروتونين با كاهش گرسنگي غذا خوردن را به عملي لذت بخش تبديل مي‌كند. حال سوال اينجا است كه اصلا سروتونين چطور توليد مي‌شود؟ سروتونين از ماده‌اي به نام تريپتوفان توليد مي‌شود. تريپتوفان نوعي اسيد آمينه است. برخي از مواد‌غذايي مي‌توانند به‌صورت سريع و جهشي مقدار سروتونين بدن را افزايش دهند. غذاهايي مانند انواع شيريني، چيپس، نان سفيد، برنج سفيد و ساير غذاهاي فرآوري شده. اين غذاها غني از تريپتوفان در كوتاه مدت باعث افزايش مقدار سروتونين مي‌شوند اما به همان سرعت هم تاثير آن‌ها از بين رفته و ميل به گرسنگي با حدت و شدت بيشتري به فرد هجوم مي‌آورد. به عبارت ديگر به همان سرعتي كه سطح تريپتوفان در بدن شما كاهش يابد به همان سرعت هم ميل شما به خوردن غذاهاي شيرين افزايش مي‌يابد. اين يكي از دلايلي است كه چرا وقتي مغز با كاهش سروتونين روبه‌رو مي‌شود، تمايل شما براي خوردن غذاهاي شيرين به‌عنوان يك راه‌حل سريع اما موقتي جبران كمبود اين ماده افزايش مي‌يابد. بنابراين نتيجه اين مي‌شود كه شما بازهم شيريني مي‌خوريد، سروتونين موقتا بالا مي‌رود و دوباره با كمبود آن روبه‌رو مي‌شويد، دوباره شيريني مي‌خوريد و اين چرخه همچنان ادامه پيدا مي‌كند. نتيجه‌اش هم مي‌شود چند كيلو اضافه وزن كه به‌صورت چربي، اعصاب شما را به هم مي‌ريزد. همين اعصاب خردي سطح سروتونين را بازهم پايين‌تر مي‌آورد و تمايل به خوردن شيريني افزايش مي‌يابد و....حدس زدن بقيه‌اش هم چندان كار سختي نيست.


به هر حال شما مي‌توانيد با خوردن غذاهايي كه با روندي ثابت تريپتوفان آزاد مي‌كنند سطح سروتونين خود را به‌مدت طولاني و البته به شكل طبيعي بالا نگه داريد. سطح بالاي سروتونين حس و حال شما را بهتر كرده و باعث القاي شادي و سرزندگي مي‌شود. در عين حال همزمان موجب مي‌شود، ولع شما براي غذا خوردن كاهش پيدا كند. چه چيزي بهتر از اين مي‌خواهيد؟! حفظ سطح مناسب تريپتوفان براي متعادل كردن حس و حال و رفتارهاي شما امري ضروري است. زيرا مهم‌ترين عامل در برطرف كردن احساس افسردگي و غم و غصه است. به علاوه آزاد شدن آرام تريپتوفان از غذاهاي غني از اين ماده به‌مدت طولاني‌تري احساس «خوب بودن» را در شما حفظ مي‌كند. نكته بسيار مهم در مجموع اين ۲ احساس مثبت كاهش تمايل شما در خوردن غذاهاي شيرين و پر‌خوري عصبي است. در نتيجه اگر بتوانيد در درازمدت سطح تريپتوفان بدن خود را به واسطه خوردن غذاهاي مفيد غني از اين اسيد آمينه بالا نگه داريد هم مي‌توانيد به‌مدت طولاني‌تري احساس مثبتي داشته باشيد و هم در روند كاهش وزن خود با پيشرفت بيشتري روبه‌رو مي‌شويد.



مواد غذايي كه در اينجا معرفي مي‌شوند همه غني از تريپتوفان بوده و در عين حال همگي غذاهايي سالم و مملو از مواد مغذي محسوب مي‌شوند كه تقريبا در تمامي رژيم‌هاي غذايي توسط متخصصان توصيه مي‌شوند مثل گوشت ماهي، مرغ و ساير ماكيان مانند بوقلمون، كبك، قرقاول، پنير كم چرب به‌خصوص پنير شير بز، موز، تخم‌مرغ، انواع مغزهاي خام مثل گردو، فندق، بادام و پسته، جوانه گندم، آووكادو، شير كم چرب، لوبيا، نخود، نخود فرنگي، سويا، سيب‌زميني، نان سبوس‌دار و برنج قهوه‌اي البته به مقدار كم.



پيروي از يك رژيم غذايي متعادل حاوي برخي از اين مواد‌غذايي باعث افزايش احساس شادي در شما مي‌شود. در نتيجه خوردن مقادير كمي از غذاهاي نشاسته‌اي پيچيده مثل برنج قهوه‌اي يا سيب‌زميني پخته يا تنوري، نان سبوس‌دار و نان جو در كنار غذاهاي پروتئيني مانند انواع مغزها، پنير، شير و گوشت مرغ يا ماهي، انسولين خون را نيز در حد متعادلي افزايش مي‌دهد. سروتونين به‌عنوان يك ميانجي عصبي در مغز براي انتقال موفقيت‌آميز پيام‌هاي عصبي به گيرنده‌هاي سالم نياز دارد.(فرض كنيد يك آنتن ديجيتال بالاي پشت‌بام داريد كه مي‌تواند بهترين تصاوير تلويزيوني را دريافت كند ولي گيرنده تلويزيون شما خراب و معيوب باشد. در اين صورت تصوير جالبي را نخواهيد ديد.) اين گيرنده‌هاي شيميايي از چربي‌هايي ساخته مي‌شوند كه در ماهي و مكمل‌هاي روغن ماهي و روغن بادام يافت مي‌شوند. با مصرف روزانه اين چربي‌ها در كنار آزاد شدن آرام تريپتوفان از غذاهاي غني از اين ماده در يك دوره ۳ يا ۴ ماهه، افسردگي و احساس بد و ناخوشايند به میزان قابل ملاحظه‌ای بهبود می‌یابد. فقط یادتان باشد برای این‌كه این احساس شادی و نشاط پایدارتر باشد از غذاهایی كه آرام تریپتوفان آزاد می‌كنند استفاده كنید.